Uit: Straatjournaal, jaargang 14, nummer 144, januari 2010

Rebus moet blijven!
Ian Rankin - Kunstroof

De Schotse thrillerschrijver Ian Rankin heeft zijn lezers afscheid laten nemen van zijn held, inspecteur Rebus. Dat is jammer, want ik las alle zeventien delen die in het Nederlands zijn uitgekomen. En dat deed ik met veel plezier. Rankins eerste thriller zonder Rebus, Open Doors, werd vorig jaar in het Verenigd Koninkrijk gepubliceerd en verscheen onlangs in het Nederlands onder de titel Kunstroof.
Om maar met de deur in huis te vallen: dit boek stelde mij behoorlijk teleur. Het mist werkelijk alles wat zo kenmerkend is voor Rankins Rebus-boeken: snelheid, actie, Schots cynisme, de boef Cafferty, de heimelijke verliefdheid op zijn maatje, brigadier Siobhan Clarke en de inmiddels tot hoofdinspecteur gepromoveerde Gill Templer. Je herkent vaag nog wel iets van de oude Rankin, maar toch.
Het verhaal in Kunstroof draait om computermiljonair Mike McKenzie, kunstliefhebber in zijn vrije tijd. Hij raakt bevriend met bankmanager Allan Cruikshank. Zij bezoeken veilingen, zoals van veilingmeester(es) Laura Stanton. Dan vatten ze het plan op om in een magazijn vol schilderijen van de National Gallery of Scotland  een aantal grote, dure meesterwerken te vervangen door vervalsingen; geschilderd door een jonge student. Met behulp van beroepscrimineel Chib Calloway (lees: de boef Cafferty) slagen ze erin de schilderijen te laten vervangen. De computermiljonair en de bankmanager slaan hun slag, daarbij gadeslagen door ene professor Gissing die fungeert als chauffeur van de daders. Crimineel Calloway wil de jongeman nog meer schilderijen na laten maken, om met de echte kunstwerken handel te kunnen drijven. Maar dan ontstaat er onenigheid tussen de heren.
Het verhaal is erg traag en weinig verrassend. De actie die je bij Rankin gewend bent is veranderd in een slow motion-film. Bijna twee weken deed ik erover om door het boek heen te komen. En toen ik het bijna uit had, meldden de collega-uitgevers van Luitingh dat er nóg twee oude boeken van Rankin op de markt komen; met opnieuw de onorthodoxe, fors drinkende Rebus in de hoofdrol. Dat worden Valstrik en - als toetje - de Rebus-novelle De dood is niet het einde.
Ook na Kunstroof is Rankin intussen niet op zijn lauweren gaan rusten. Onlangs verscheen van zijn hand The complaints, waarin hij een nieuw karakter introduceert, als opvolger van Rebus: inspecteur Malcolm Fox. De toon wordt wat lichter dan in de Rebusreeks, volgens Erik Heidemann van uitgeverij Luitingh. Fox spreekt hem meer aan dan Rebus, zegt hij. Eens kijken of ik al die zeventien Rebus-delen voor niets heb gelezen. Maar voor ik mij aan Fox waag, zal ik mijzelf nog even troosten met Valstrik en De dood is niet het einde. Oftewel: met Rebus.

Uitgeverij Luitingh, ISBN 978 90 245 3093 9