|
|
Humoristisch, warm en ontroerend |
|
Verhalen |
Net zoals Albert Heijn zijn kruidenierswinkeltje uitbouwde tot een wereldwijd imperium, zo gaat vader Rot zijn sigarenwinkel uitbouwen tot een keten van sigarenspeciaalzaken in de hele Zaanstreek en ver daarbuiten. Zijn zoon moet op pad om een koffer vol rokerswaren uit te venten in de verre omgeving. Op deze manier maakt de jongen kennis met de geheimzinnige wereld van de volwassenen en met de opwindende verlokkingen van de erotiek. Jelte Rep vertelt met veel warmte en humor over de schaarse jaren van de oorlog en daarna. De verhalen spelen zich grotendeels af in de Zaanstreek, waar hij opgroeide. In de hongerwinter moet een kleuter overdag knokken voor het leven van zijn konijn en 's nachts het angstaanjagende gedreun van overvliegende bommenwerpers aanhoren. Na de oorlog wordt hij op de boot gezet naar het verre Friesland om in dat vreemde oord aan te sterken. In de jaren vijftig waant hij zich dichter maar worden zijn dromen verstoord door aardse zaken als geld verdienen, schoolwerk en ontluikende seksualiteit. Jelte Rep (Zaandam, 1940) werkte als journalist bij het dagblad Trouw en later bij de NCRV. Hij maakte historische documentaires als 'Englandspiel', 'S.O.S. Paulus Potter' en 'Atjeh, Atjeh' en schreef daar gelijknamige boeken over. Samen met het Farce Majeur-team schreef hij mee aan de comedyserie 'Prettig geregeld' en samen met Felix Thijssen de spannende dramaserie 'Coverstory'. |
|
|
Lucas Zandberg |
|
Roman over keizerin Sisi |
Tijdens haar Griekse les ontvangt keizerin Elisabeth van Oostenrijk (Sisi) een onheilsbericht. Haar enige zoon, kroonprins Rudolf, is samen met zijn minnares dood aangetroffen in zijn jachtslot te Mayerling. Eerst denkt het Weense hof aan moord, maar dan wordt duidelijk dat de geliefden een fataal liefdespact hebben gesloten. In twee kunstig met elkaar verweven verhaallijnen volgen we de legendarisch mooie Sisi voor en na deze zwarte dag. Ondanks de grenzeloze liefde van keizer Franz Joseph voelt zij zich al snel een gevangene van het hofceremonieel. Een knappe Hongaarse graaf, een veeleisende schoonmoeder en twee Belgische prinsessen kruisen haar levenspad. Maar vooral met haar kinderen heeft ze een unieke band. Met steeds wisselende passies, van paardrijden tot poëzie, probeert Elisabeth een invulling aan haar leven te geven. De reislustige keizerin slaat uiteindelijk steeds meer op de vlucht, haar eigen noodlot tegemoet reizend. Lucas Zandberg (1977) werd na een talenstudie redacteur bij een uitgeverij. Daarnaast is hij boekrecensent. Sisi's winterlied is zijn eerste roman. |
|
|
Nederlandse
variant van de ‘metaphysical novel’, debuut van Reve-kwaliteit |
|
|
De val van Icarus is een Nederlandse variant van de
‘metaphysical novel’. Niet in de handeling, maar in de met opzet
vertraagde verfilming van de werkelijkheid ligt de spanning van deze roman,
waarmee Peter Akkerman debuteert. De ondergang van de hoofdpersoon S.B., die in zijn
studententijd op homo-erotische dwaalwegen geraakt, blijft in de
zaterdagmiddagdrukte van een provinciestad bijna volkomen onopgemerkt; het
is niet de enige overeenkomst van de roman met het gelijknamige schilderij
van Pieter Brueghel. De door niemand waargenomen castastrofe geeft aan de
dagelijkse dingen een onvervreemdbaar en raadselachtig gezicht. Tegenspeler van de hoofdpersoon is het aan snelle
verandering onderhevige Nederland van begin jaren zestig tot eind jaren
tachtig. De onophoudelijke draaiing van de tijd wil de hoofdpersoon met
geweld en list stopzetten, de auteur met taal fixeren, in de dubbele
betekenis van vasthouden en op de plaats houden. De wens om voortijdig terug
te keren naar de plaats van zijn jeugd wordt S.B. uiteindelijk noodlottig. Peter Akkerman (1952) was na een studie Duits en geschiedenis enige jaren leraar in het middelbaar onderwijs. Vanaf 1980 werkt hij als freelance-vertaler en woont afwisselend in Amsterdam en Berlijn. |
|
|
Theun de Vries |
|
Prijs |
Twee dingen fascineerden de Apeldoornse gymnasiast Theun de Vries en werkten bezielend op zijn fantasie: de klassieke oudheid en zijn Friese verleden. Wat dat laatste betreft vond hij in almanakjes en boeken talrijke sagen en wonderverhalen die hem niet loslieten. Mede met als voorbeeld van de destijds verschenen ‘ Veluwsche sagen’ gaf de jeugdige auteur in het voor hem laatste schooljaar een aantal van de hem betoverende sagen uit zijn geboorteland nieuwe literaire vorm en zo verscheen aldus zijn eerste boek Friesche sagen in 1925 bij Scheltens en Giltay in Amsterdam 18- jarige leeftijd. De thans 93-jarige auteur schreef een voorwoord bij de huidige herspelde editie, die net als Conserve’s heruitgave van het debuut van Bernlef een dubbeldebuut omvat, want behalve proza had Theun de Vries al veel gymnasiastenpoëzie geschreven , en herhaaldelijk meende hij verliefd te zijn geweest, voor hi omstreeks de lente van 1926 onder de bezieling van een eerste echte liefde ook zijn eerste authentieke verzen maakte. Ze begonnen in letterkundige tijdschriften te verschijnen en verschaften hem de naam van een nieuwe, vitalistische dichter. De beste van zijn gedichten werden door bemidddeling van Jan Greshoff in 1927 als bibliofiel kunstwerkje uitgegeven door de befaamde drukker A.A.M. Stols in Maastricht. Ofschoon Theun de Vries gedichten bleef schrijven is Terugkeer toch zijn expressiefste bundel gebleven, vervuld met de levensadem van de jeugd en een kosmisch zijnsgevoel dat zich in helder beeld na beeld kenbaar weet te maken. De auteur voegde er een nawoord aan toe. |
|
Willem Frederik Hermans |
|
|
Prijs |
In zijn debuutroman 'Conserve' neemt Willem Frederik Hermans ons mee naar de Amerikaanse Mormonenstad Salt Lake City, waar een fantastisch verhaal begint. De twee dochters van een rijke Mormoon, Isabel en Onitah, zijn verliefd op hun halfbroer Jerobeam. Onitah, de meest ingewikkelde van de twee, blijft onbevredigd en wordt waarschijnlijk daardoor waanzinnig. Zij meent, dat de religie van de Egyptenaren de enige ware is geweest. De Farao's trouwden immers met hun zusters. Isabel gaat bij Jerobeam wonen. Een uit Midden-Amerika afkomstige half-indiaan Ferdinand, die het langs allerlei avontuurlijke wegen tot zenuwarts brengt, verschijnt in Salt Lake City en wordt verliefd op Onitah. Haar broer en zuster, die haar liever kwijt willen, geven haar aan Ferdinand mee. Die slaagt er niet in haar liefde te veroveren en hij kan haar evenmin genezen. Nadat zij zelfmoord heeft gepleegd, herinnert hij zich haar angst begraven of gecremeerd te worden. Hij komt op het denkbeeld haar te balsemen, zodat ze altijd in haar kamer kan blijven slapen. Intussen heeft hij de geheel normale, maar levensmoede Jerobeam door een list in een krankzinnigengesticht doen opnemen, waar hij zelf ook terechtkomt, nadat in een gruwelijke scène is gebleken, dat het lijk van Onitah toch niet voor het ontbindingsproces bewaard is gebleven. |
|
Ton Anbeek - F. Bordewijk - Pierre H. Dubois e.a. |
|
|
Prijs: |
S. Vestdijk vond 'Conserve', de eerste roman van Willem Frederik Hermans, een 'boeiend, maar vrij zwak debuut'. Julien Weverbergh daarentegen meent dat 'het na-oorlogse Nederlandse proza' steunt op twee boeken: 'De avonden en Conserve'. Willem Frederik Hermans noemt zijn eerste roman ' een raar boek en ik dacht: als ik dit na de oorlog ooit gedrukt krijg, zullen nog geen honderd mensen het lezen.' 'Conserve' verscheen in 1947 bij W.L. Salm & Co te Amsterdam. Ter gelegenheid van het vijfjarig bestaan van uitgeverij Conserve - mede vernoemd naar de roman van Hermans - lijkt het een goede gedachte om alle artikelen, die tot dusver in kranten en literaire tijdschriften over 'Conserve' zijn verschenen te bundelen. Deze recensies, bespiegelingen en essays werden geschreven door Ton Anbeek, F. Bordewijk, Pierre H. Dubois, J.J. Oversteegen, G.F.H. Raat, S. Vestdijk en Julien Weverbergh. Over de als 'fantastisch' omschreven roman 'Conserve' concludeerde F. Bordewijk: 'Conserve is een boek voor weinigen, doch het bezit de verdienste iets anders te willen dan het in de kunst gangbare. Zijn eigenaardigheid zal vooral kunstenaars boeien. En de auteur kan bij meer beheersing een plaats krijgen onder degenen, die de ontwikkelingsgang leiden van onze literatuur.' |
|
Kees de Bakker |
|
|
Prijs |
Het is curieus dat Willem Frederik Hermans en Harry Mulisch beiden jarenlang op zoek waren naar een geschikte uitgever voor hun proza. Bij Hermans duurde het vier jaar voordat zijn prozadebuut 'Conserve' verscheen, bij Mulisch ruim vijf jaar voordat de novelle 'Tussen hamer en aambeeld' op de markt kwam. Omdat van beide auteurs hun prozadebuut als tweede druk bij Conserve verschijnt, herdrukt Conserve-uitgever Kees de Bakker zijn eigen boek over de debuten van dertig schrijvers. Het boek verscheen oorspronkelijk in 1983 en is nu, enigszins herzien, herdrukt. Het bevat het debuutverhaal van auteurs en hun uitgevers. De dertig schrijvers zijn: A. Alberts, J. Bernlef, Willem Brakman, Hugo Brandt Corstius, Jeroen Brouwers, Andreas Burnier, S. Carmiggelt, Hugo Claus, Jan Donkers, Hella S. Haasse, Maarten (aanvankelijk Martin) 't Hart, Wim Hazeu,. Albert Helman, W.F. Hermans, Gerrit Komrij, Frans Kellendonk, Kees van Kooten, Neeltje Maria Min,Harry Mulisch, Cees Nooteboom, Gerard (Simon Kornelis) van het Reve, Renate Rubinstein, K. Schippers, Jan Siebelink, Hans Vervoort, Theun de Vries, Bob den Uyl, Elly de Waard en Jan Wolkers . Behalve de reconstructie van de debuten bevat 'Mijn eerste boek' tevens beknopte bibliografieën en jeugdfoto's van alle dertig schrijvers. |
|
Harry Mulisch |
|
|
Prijs |
Voor het eerst na 47 jaar verschijnt een tweede druk van Mulisch' prozadebuut in sierlijk genaaid, gebonden editie met leeslintje bij uitgeverij Conserve, voorzien van een verhelderend nawoord van NRC Handelsblad-recensent Arnold Heumakers. Mulisch' debuut 'Tussen hamer en aambeeld' verscheen in september 1952 in de Boekvink-reeks 'Literatuur in miniatuur' bij De Arbeiderspers. De novelle 'Tussen hamer en aambeeld' vormt het relaas van soldaat Nicolai Fjodorowitch Waranef die kort na de Tweede Wereldoorlog een grenspost tussen Bratislava en Wenen bemant en per ongeluk, bedoeld als een waarschuwing, een Engelse politicus neerschiet die de grens oversteekt. |
|
Gerard Reve |
|
|
Prijs |
In 1940 debuteerde Gerard (K. van het ) Reve met de dichtbundel 'Terugkeer', die hij in eigen beheer had uitgegeven in een oplage van 50 exemplaren, vervaardigd door Copieerinrichting 'De Kameel', Meeuwenplein 39 in Amsterdam-Noord. In het najaar van 1993 werden in opdracht van Gerard Reve 500 genummerde en door de auteur gesigneerde exemplaren gedrukt door De Nieuwe Grafische in Rotterdam. Ze waren binnen 24 uur verkocht. 'Terugkeer' bevat behalve het titelgedicht nog negen andere gedichten. Gerard Reve zei zelf eens over 'Terugkeer': "Het waren niet eens zulke slechte gedichten voor een jongen van zestien jaar, maar dit terzijde". En tegen Jaap Harten in Het Parool van 9 mei 1964: 'Het eigenaardige is dat je altijd denkt dat je werk geweldig geschakeerd is,maar wanneer ik die oude gedichten nog eens doorkijk, merk ik dat het woordgebruik volkomen aansluit bij mijn latere stijl. Ik zeg bijvoorbeeld: "In de straten schommelt de sneeuw omlaag." Een droog, Reviaans beeld, lijkt me. Na debuten van Hermans en Mulisch verschijnt het poëziedebuut van Gerard Reve op 14 december 1999 ter gelegenheid van de 76e verjaardag van de auteur. De genaaid gebonden Conserve-uitgave is voorzien van een fascimile van het handgeschreven titelgedicht 'Terugkeer', een bijzondere foto uit het debuutjaar en een inleiding van Tom Rooduijn, gebaseerd op een vraaggesprek met de auteur. |
|
|
|
|
Prijs |
In 1959 stuurde de toen tweeëntwintigjarige
Hendrik Jan Marsman vanuit Zweden een bundel gedichten en een bundel
verhalen in voor de Reina Prinsen Geerligsprijs, een literaire prijs voor
auteurs onder de vijfentwintig jaar. Als schuilnaam koos hij J. Bernlef.
In november van dat jaar kreeg hij de prijs voor de dichtbundel Kokkels
en werd de verhalenbundel Stenen
spoelen die hij tegelijkertijd had ingezonden, in het juryrapport
eervol vermeld. Beide verschenen in 1960 bij uitgeverij Em. Querido. Een
dubbeldebuut dus. In 1984 bereikte hij het grote publiek met zijn roman Hersenschimmen, waarvan tot nu toe bijna 500.000 exemplaren werden verkocht. Het boek werd in dertien talen vertaald, verfilmd en voor toneel bewerkt. In 1987 kreeg Bernlef de AKO-prijs voor zijn roman Publiek geheim. In 1994 ontving hij de P.C. Hooftprijs voor zijn poëzie. |