Adolfsson, Maria - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Adolfsson, Maria - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Adolfsson, Maria - Doggerland 4 - Rennen of sterven
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 1 - Zonder gezicht
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 2 - Negen
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 3 - 18 graden onder nul
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 4 - Motief X
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 5 – X manieren om te sterven
Alders, Hanny - De kopiist
Alders, Hanny - De volmaakte ketter
Alders, Hanny - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Andersen, Johan - Zonder genade
Andriesse, Peter - Claire Obscure
Appel, René - Overschot
Appel, René - Dansen in het donker
Archer, Jeffrey - William Warwick 1 - Wie niet waagt
Arlidge, M.J. - Helen Grace 10 – Niemand zeggen
Arlidge, M.J. - Helen Grace 11 - Kom eens gauw
Arlidge, M.J. - Twee kleine visjes
Aubert, Marie - Volwassen mensen
Baay, Reggie - Het lied van de goden
Bailey, Sarah - De huisgenoot
Bakboord, Henk - Billenkoek - Avonturen van een stoute Surinamer
Banville, John - Sneeuw
Banville, John - April in Spanje
Barker, James Patterson & J.D. - Oorverdovend
Bax, Wim - Hou het stil
Bengtsdotter, Lina - Charlie Lager 3 – De man die een vreemde was
Berg, Michael - De vermissing
Bergeys, Roland - Blindelings
Berkleef, Bernice - Bloedsteen
Berry, Steve - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Bijlsma, Rob - Kerken van goud, dominees van hout
Bjørk, Samuel - Munch & Kruger 2 - De doodsvogel
Bjørk, Samuel - Munch & Krüger 3 - De jongen in de sneeuw
Blau, Sarah - De anderen
Blædel, Sara - Het meisje onder de boom
Boer, Agnes de - 2000 jaar Oorlog en Strijd in het Oer-IJ-landschap
Bolther, Line Holm & Stine - Voor onze zonden
Boom, Henk - Wij zijn maïs
Börjlind, Cilla & Rolf - Bevroren goud
Börjlind, Rolf & Molly - De duisternis tussen ons
Bøe, Grethe - Mayday
Bosch, Frits - De tromslager
Bossenbroek, Martin - De wraak van Diponegoro
Brabander, Eric de - Het geluid van naderend onweer
Brekel, Manon van den - Massa-executies op Sulawesi
Brokken, Jan - De tuinen van Buitenzorg
Brouwers, Jeroen - Cliënt E. Busken
Brundage, Elizabeth - Het verdwijnpunt
Brusse, Peter - Ach, Engeland - De Brexit Editie
Bryndza, Robert - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Bryndza, Robert - Kate Marshall 2 - Schaduwland
Bryndza, Robert - Kate Marshall 3 - Vallend duister
Buruma, Ian - Het Churchillcomplex
Buschman, José - Couperus in de Oriënt
Camilleri, Andrea - De methode Catalanotti
Camilleri, Andrea - De vorm van water
Candlish, Louise - Nieuwe vrienden
Connelly, Michael - Een gewaarschuwd man
Connelly, Michael - De wet van de onschuld
Connelly, Michael - Renée Ballard 3 - Het holst van de nacht
Cooper, Robert - The Ambassadors
Craven, M.W. - Washington Poe 1 - Brandoffer
Craven, M.W. - Washington Poe 2 - Zwarte zomer
Daanje, Anjet - De herinnerde soldaat
Dahl, Arne - Nachtmerries
Dean, Abigail - Meisje A
Dean, Will - Tuva 1 – De jacht
Dean, Will - Tuva 2 - Zwart zout
Declercq, Matthias M.R. - De ontdekking van Urk
Deen, Mathijs - De Hollander
Dekkers, Midas - Wat loopt daar? - Een biologische kijk op rassen
Dis, Adriaan van - Vijf vrolijke verhalen
Dis, Adriaan van - De wandelaar
Dis, Adriaan van - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Dis, Adriaan van - Adje doet heel druk
Dis, Adriaan van - De rat van Arras
Doel, Wim van den - Snouck
Dröge, Philip - Moederstad
Dros, Imme - Gisterland
Durlacher, Jessica - De Stem
Dürrenmatt, Friedrich - Justitia
Dusse, Karsten - Het kind in mij wil Mindful Moorden
Edvardsson, Mattias - Een heel gewoon gezin
Edvardsson, Mattias - Familietragedie
Eikelenboom, Barend - Geslepen
Ellory, R.J. - De derde kogel
Elstad, Lotta - Ik weiger na te denken
Engelen, Theo - Zevenheuvelen
Engman, Pascal - Vanessa Frank 2 – Femicide
Ersson, Svea - Hej Denemarken
Esajas, Mitchell - Antonlogie
Fabricius, Johan - Het gordijn met de ibissen
Fabricius, Johan - Achter in de Molukken
Fabricius, Johan - Dipanegara
Fellowes, Jessica - De Mitford-moorden: Unity
Fenton, Justin - Deze stad is van ons - True crime
Ferrier, Deryck J.H. - In de ban van de bosgeest – Ontmoeting met Panaike
Fexeus, Camilla Läckberg en Henrik - Box
Fosse, Jon - Ik is een ander – Septologie III-V
Fossum, Karin - Zwanenzang
Fossum, Karin - Eddie Feber 1 - Lotgenoten
Frech, Steve - Wat je ons hebt afgenomen
Frennstedt, Tina - Countdown
Frerichs, Lieneke - Nescio. Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Freriks, Philip & Lili - Les chats de Lili – De katten van Lili
Fresen, Ron - Acht jaar Achtuur
Fuglehaug, Randi - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Fulpen, Har van - Leven en werken op suikerplantage Mariënburg
Galbraith, Robert - Kwaad bloed
Urturi, Eva García Sáenz de - Aquitanië – Land van water
Urturi, Eva García Sáenz de - De heren van de tijd
Garschagen, Melle - Stem van het Britse Volk
Geemert, Ko van - Verstoten uit het paradijs
Gerge, Tove - De jongen
Gómez-Jurado, Juan - De rode koningin
Grisham, John - De storm
Groot, Fedor de - Sønderho
Grøndahl, Jens Christian - Dagen als gras
Grund, Maria - De hoofdzonde
Guillou, Jan - De tweede doodzonde
Guillou, Jan - Het einde van het verhaal
Hannah, Sophie - Geen spat veranderd
Harari, Yuval Noah - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Hardus, Werner van den Belt en Bob - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Hendriksma, Martin - Aan zee
Hermans, Willem Frederik - Conserve
Highsmith, Patricia - De getalenteerde meneer Ripley
Highsmith, Patricia - Stille wateren
Hollander, Loes den - Wacht maar af
Holst, Christoffer - Bloedrode midzomeravond
Horst, Jørn Lier - Cold Case Kwartet 1 - De Katharinacode
Horst, Jørn Lier - Cold Case Kwartet 2 - De fjord
Howard, Catherine Ryan - Je liet mij leven
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Blix & Ramm 2 - Rookgordijn
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Blix & Ramm 3 - Slagzij
Iperen, Roxane van - ’t Hooge Nest
Iperen, Roxane van - Brieven aan ’t Hooge Nest
Iperen, Roxane van - De genocidefax
Indridason, Arnaldur - Boven water
Indridason, Arnaldur - Smeulend vuur
Jackson, Stina - De laatste sneeuw
Jalonen, Olli - De hemelproef
James, Peter - Ik volg jou
Jansen, Han Gieske en Godfried - Wonosoepono
Janssen, John-Alexander - Va-Banque
Jansson, Susanne - Winterwater
Janzen, Michiel - Het Vierde Rijk
Jehoel, Gaila - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Johnsrud, Ingar - De peetmoeder
Jonasson, Jonas - Zoete zoete wraak bv
Jónasson, Ragnar - Inktzwart
Jong, Jessica de - De Hollandse studente
Jonsson, Magnus - De man die met poppen speelde
Kane, Darby - De perfecte echtgenote
Kars, Marjoleine - Bloed in de rivier
Kepler, Lars - Spiegelman
Kerr, Philip - Hitlers vrede
King, Stephen - Later
King, Stephen - Billy Summers
Knibbe, Ariën - Het verzwegen verbond
Kom, Anton de - Anangsieh - Verhalen van de spin uit Suriname
Kousbroek, Rudy - Het Oostindisch kampsyndroom
Kouwenhoven, ​​​​​​​Arlette - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Kraaijeveld, Frank - Be Frank. 60 jaar Bintangs
Kovach, Carla - Zo’n mooi meisje
Kwakman, Bas - Flankhond
Lagercrantz, David - Obscuritas
Lapidus, Jens - Paradijs
Leuwsha, Tessa - Plantage Wildlust
Leuwsha, Tessa - De wilde vaart
Lippman, Laura - Gebroken vertrouwen
Lunde, Marja - Het einde van de oceaan
Mandela, Dumani - Op de vlucht voor apartheid
Marsons, Angela - Kim Stone 2 – Wreed spel
Marsons, Angela - Kim Stone 3 - Verloren meisjes
McKinty, Adrian - Het eiland
Leod, Cynthia Mc - Hoe duur was de suiker?
Meyer, Deon - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Michielsen, Dido - Lichter dan ik
Mo, Johanna - De Eilandmoorden 1 - De nachtegaal
Mo, Johanna - De Eilandmoorden 2 - De schaduwlelie
Mohr, Jim van der Meer - De schilders van West-Friesland
Morgan, Tica - Mooie Moorden 3 - Kwade Hoek
Moström, Jonas - Dodelijk dichtbij
Nesbø, Jo - Koninkrijk
Nesbø, Jo - De jaloezieman
Nesbø, Jo - Macbeth
Nesser, Håkan - Herfst op Gotland
Nicolasen, Lidy - Een onverschrokken leven - De vele hartstochten van Fernanda Willekes Mac Donald
Niekerk, Annemarié van - Om het hart terug te brengen
Nieuwenhuys, Rob - Oost-Indische spiegel
Nijholt, Willem - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Noordhoek, Wim - De gabardine regenjas
Norebäck, Elisabeth - Nadia
Nyström, Peter Mohlin & Peter - John Adderley 1 - Het laatste leven
Nyström, Peter Mohlin & Peter - John Adderley 2 - De andere waarheid
Oksanen, Sofi - Het hondenpark
Olsen, Jussi Adler - Q-serie deel 9 - Natriumchloride
Onderdenwijngaard, Arjan - Multatuli leeft in Lebak
Overman, Mariska - Noorderlicht
Paasman, Michiel van Kempen en Bert - ALBUM van de Caraïbische poëzie
Pagie, Nathalie - Camping Oosthoek
Pagie, Nathalie - Helsinki
Parks, Adele - Jullie allebei
Parra, Bodil de la - Het verbrande huis
Pasqualin, Björn - Waar rook is
Pedersen, Kim Faber & Janni - Hoogzomer
Pedersen, Kim Faber & Janni - Juncker & Kristiansen 3 - Stikdonker
Petterson, Per - Mannen in mijn situatie
Pollack, Robert - De vier elementen
Ramqvist, Karolina - De berenvrouw
Rensburg, Rudie van - Klem
Reybrouck, David Van - Revolusi
Riel, Ane - Beest
Rankin, Ian - Een web van leugens
Redmond, Roline - De Doorsons
Rehwinkel, Peter - Amalia - De plicht roept
Roberts, Nora - Erfenis
Rose, Karen - In alle onschuld
Rosenfeldt, Hans - Wolfzomer
Roslund, Anders - Drie jaar
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 1 - Berouw
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Schepp, Emelie - Jana Berzelius 6 –Sub rosa
Seeck, Max - De trouwe lezer
Seeck, Max - De ijskring
Skördeman, Gustaf - Geiger
Slaughter, Karin - Valse getuige
Smeets, Hubert - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Smeulders, Eveline Sint Nicolaas en Valika - Slavernij
Smis, Paul Christiaan - Harald - Een historische novelle
Smit, Susan - De wijsheid van de heks & De heks van Limbricht
Snoek, Kees - Sjahrir - Wissel op de toekomst
Solstad, Dag - Roman 11, boek 18
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 7 - Zwarte schapen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 8 - Gevallen engelen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 9 - Bittere bloemen
Staalesen, Gunnar - Varc Veum 19 – Waar rozen nooit verwelken
Sylvester, Joyce - Bent ú de burgemeester?
Tangen, Geir - Dodemanstango
Tangen, Geir - Hartenbreker
Timmerije, Anneloes - De mannen van Maria
Tremain, Rose - Eilanden van genade
Truijens, Aleid - Leven in de verbeelding - Hella S. Haasse 1918-2011
Tudor, C.J. - De anderen
Ulstein, Silje - Serpent
Vallejo, Irene - Papyrus
Valk, Éva Tuboly en Gerrit - Een fier en frank volk!

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


Slavernij - Eveline Sint Nicolaas en Valika Smeulders

Het verhaal van João, Wally, Oopjen, Paulus, Van Bengalen, Surapati, Sapali, Tula, Dirk, Lohkay

Slavernij was van beide continenten: Oost (VOC) en West (WIC)

Koning Willem-Alexander opende op dinsdag 18 mei – vrijwel op het moment dat ik dit schrijf – de expositie over slavernij in het Rijksmuseum, waarin aan de hand van tien waar gebeurde verhalen wordt verteld hoe mensen in slavernij leefden. Mensen die zich verzetten en mensen die in slavernij naar Nederland gehaald zijn. Zolang de coronaregels gelden is de expositie alleen online te zien en bij de NOS was dinsdag de opening online te zien. De tentoonstelling vertelt over de Nederlandse koloniale periode van de 17e tot en met de 19e eeuw en belicht de slavernij in Suriname, Brazilië en het Caribisch gebied, waar de West-Indische Compagnie (WIC) de hand in had, en de slavernij in Zuid-Afrika en Azie waar de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) actief was.

Eveline Sint Nicolaas, senior conservator geschiedenis van het Rijksmuseum is sinds enkele jaren bezig geweest met de voorbereiding van de tentoonstelling van Slavernij in het Rijksmuseum. Na een voorwoord van Rijksmuseum Taco Dibbets schreef ze samen met het hoofd van de afdeling geschiedenis van het Rijksmuseum Valika Smeulders het inleidende artikel in het boek onder de titel ‘Een meerstemmige tentoonstelling’. Ik bezocht haar in het museum samen met mijn schrijfster van de slavernijgeschiedenis Cynthia Mc Leod en Peter Sanches die jarenlang redacteur was van onze zevendelige reeks Surinaamse Klassieken (in volgorde van verschijnen Leo Ferrier, Bea Vianen, Albert Helman, Tonko Tonckens, J. van de Walle, Johan Ferrier en Astrid Roemer). Ondanks ons pleidooi voor haar ontbreekt Elisabeth Samson in het bovengenoemde lijstje. Elisabeth, de befaamde eerste vrije, zwarte vrouw in het 18e-eeuwse Suriname over wie Cynthia in 1993 een studie schreef, gepubliceerd door de Universiteit van Utrecht onder redactie van Wim Holsbergen, gevolgd door een handelseditie in 1995 bij Vaco en in voorjaar 1996 bij Conserve. En daarna in 2000 verscheen de roman De vrije negerin Elisabeth – Gevangene van kleur bij Conserve, zowel in Amsterdam als Paramaribo gepresenteerd in bijzijn van presidentsvrouw Liesbeth Venetiaan.

Elisabeth was ook warm aanbevolen door de Kamerleden Sjoerd Sjoerdsma en Paul van Meenen (D66) voor opname in de Canon. Recent wist Cynthia met haar stichting en hulp van de Postcode Loterij het woonhuis van Elisabeth over te nemen van de Surinaamse overheid. Het zal gerestaureerd worden met als bestemming een museum, bibliotheek en beneden een koffieshop met terras zodra de restauratie achter de rug is.

‘Samen schrijven we geschiedenis,’ zegt Taco Dibbets en Eveline Sint Nicolaas en Valika Smeulders voegen de daad bij het woord in hun inleiding. De samenstellers kozen voor tien personen die van belang waren in het Caribisch of trans-Atlantisch gebied, maar ook voor degenen die in Azië leden onder slavernij. In feite leden zovelen hen onder het juk van de West-Indische Compagnie (WIC) als de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC). Zo kreeg Willem IV als nieuwe stadhouder een gouden doos met ivoor, goud en mensen afgebeeld in 1749 als hij het opperbevel op zich nam van de VOC. De gouden doos is toegeschreven aan Jean Saint. De afbeelding met een deel van West-Afrika verbeeldde ook de belangrijke post van mensenhandel fort Elmina aan de Goudkust en het eiland Curaçao. Niet alleen daar maar ook in Batavia, het latere Jakarta, was een slavenmarkt. Zo wordt een schilderij afgebeeld van een slavenmarkt, mogelijk nabij Batavia in de periode 1700-1725.Het waren overigens niet alleen de Nederlanders die probeerden een stevige positie in de Oost te veroveren, vanaf 1602 onder de vlag van de VOC, maar ook de Portugezen probeerden een handelspositie te veroveren. De WIC was hun horzel want een van de eerste daden van de WIC was om Brazilië dat in handen was van de Portugezen, te veroveren. En de VOC stichtte een handelskantoor in Bengalen. Op een afbeelding uit 1665 zijn in het kantoor ook de slavenvertrekken te zien. In voormalig Nederlands-Indië mochten voormalig tot slaaf gemaakten, herkenbaar aan hun gestreepte kleding, een hoed en schoenen dragen.

Het einde van de slavernij was in zicht toen in 1859 in de Oost de tot slaaf gemaakten op Java en Madura hun vrijheid kregen, op `1 januari 1860 volgde afschaffing van de slavernij op de Banda-eilanden. Op de eilanden Celebes (het latere Sulawesi), Sumatra, Borneo, de Molukken, Bali en Lombok bleef de situatie in 1860 ongewijzigd omdat de slavenhouders hun gang konden gaan. Omdat hun slaven niet goed waren geregistreerd konden ze voor hen geen vergoeding vragen en dus konden ze het houden zoals het was en bleef deze slavernij tot in de 20e eeuw bestaan. In Suriname en de Nederlandse Antillen werd de slavernij op 1 juli 1863 opgeheven. Dat verklaart ook waarom jaarlijks op 1 juli altijd Keti Koti (het verbreken van de ketens) gevierd wordt.

De tien hoofdpersonen op de slavernijtentoonstelling worden belicht door diverse auteurs. In volgorde João in Nederlands-Brazilië, Wally in Suriname, Oopjen over de rijkdom in de republiek (Nederland), Paulus (‘Moor’ in de republiek), Van Bengalen (verscheept naar Batavia, Banda, Kaapstad en Dokkum), Surapati (van slavernij tot vorst), Sapali (een eigen samenleving), Tula (Curacço), Dirk (van abolitionist tot slavenhouder) en Lohkay (kralen versus wetten).

Bijzonder is het levensverhaal van Tula. Hij leidde de slavernijopstand op 17 augustus 1795 op Curaçao. Carel de Haseth schreef over Tula een novelle Katibu di Shon, later bij In de Knipscheer verschenen als Slaaf en meester, en door ons gebundeld samen met Slavernij en de memorie van Cynthia Mc Leod. Tula moest zijn opstand met de dood bekopen. Zijn hoofd werd eraf gehakt en zijn lichaam aan een kruis bevestigd. Regisseur Jeroen Leinders schreef het boek Tula - Verloren vrijheid en verfilmde het met o.a. Jeroen Krabbé en Derek de Lint. Het boek is daarna in het Engels verschenen bij Hope Road Publishing onder de titel Tula – The Revolt.

Eveline Sint Nicolaas en Valika Smeulders e.a. Slavernij – ISBN 978 90 450 42459, een uitgave van het Rijksmuseum en Atlas Contact, 350 pagina’s, € 27,99, februari 2021

 

Eveline Sint Nicolaas Valika Smeulders

Wilt u reageren op deze recensie? Klik hier!

Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2022 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters