Adolfsson, Maria - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Adolfsson, Maria - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 1 - Zonder gezicht
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 2 - Negen
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 3 - 18 graden onder nul
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 4 - Motief X
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 5 – X manieren om te sterven
Alders, Hanny - De kopiist
Alders, Hanny - De volmaakte ketter
Alders, Hanny - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Andersen, Johan - Zonder genade
Andriesse, Peter - Claire Obscure
Appel, René - Overschot
Appel, René - Dansen in het donker
Arlidge, M.J. - Helen Grace 10 – Niemand zeggen
Baay, Reggie - Het lied van de goden
Banville, John - Sneeuw
Bax, Wim - Hou het stil
Bengtsdotter, Lina - Charlie Lager 3 – De man die een vreemde was
Bergeys, Roland - Blindelings
Berkleef, Bernice - Bloedsteen
Berry, Steve - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Bijlsma, Rob - Kerken van goud, dominees van hout
Blau, Sarah - De anderen
Blædel, Sara - Het meisje onder de boom
Börjlind, Cilla & Rolf - Bevroren goud
Börjlind, Rolf & Molly - De duisternis tussen ons
Bossenbroek, Martin - De wraak van Diponegoro
Brabander, Eric de - Het geluid van naderend onweer
Brekel, Manon van den - Massa-executies op Sulawesi
Brokken, Jan - De tuinen van Buitenzorg
Brouwers, Jeroen - Cliënt E. Busken
Brundage, Elizabeth - Het verdwijnpunt
Brusse, Peter - Ach, Engeland - De Brexit Editie
Bryndza, Robert - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Bryndza, Robert - Kate Marshall 2 - Schaduwland
Buschman, José - Couperus in de Oriënt
Camilleri, Andrea - De methode Catalanotti
Camilleri, Andrea - De vorm van water
Candlish, Louise - Nieuwe vrienden
Connelly, Michael - Een gewaarschuwd man
Connelly, Michael - De wet van de onschuld
Cooper, Robert - The Ambassadors
Craven, M.W. - Washington Poe 1 - Brandoffer
Craven, M.W. - Washington Poe 2 - Zwarte zomer
Daanje, Anjet - De herinnerde soldaat
Dahl, Arne - Nachtmerries
Dean, Will - Tuva 1 – De jacht
Declercq, Matthias M.R. - De ontdekking van Urk
Dis, Adriaan van - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Dis, Adriaan van - Adje doet heel druk
Dis, Adriaan van - De rat van Arras
Dröge, Philip - Moederstad
Durlacher, Jessica - De Stem
Dürrenmatt, Friedrich - Justitia
Edvardsson, Mattias - Een heel gewoon gezin
Ellory, R.J. - De derde kogel
Elstad, Lotta - Ik weiger na te denken
Engman, Pascal - Vanessa Frank 2 – Femicide
Ersson, Svea - Hej Denemarken
Fabricius, Johan - Het gordijn met de ibissen
Fabricius, Johan - Achter in de Molukken
Fabricius, Johan - Dipanegara
Ferrier, Deryck J.H. - In de ban van de bosgeest – Ontmoeting met Panaike
Fosse, Jon - Ik is een ander – Septologie III-V
Fossum, Karin - Zwanenzang
Frech, Steve - Wat je ons hebt afgenomen
Frennstedt, Tina - Countdown
Frerichs, Lieneke - Nescio. Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Freriks, Philip & Lili - Les chats de Lili – De katten van Lili
Fuglehaug, Randi - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Galbraith, Robert - Kwaad bloed
Urturi, Eva García Sáenz de - Aquitanië – Land van water
Urturi, Eva García Sáenz de - De heren van de tijd
Garschagen, Melle - Stem van het Britse Volk
Geemert, Ko van - Verstoten uit het paradijs
Gerge, Tove - De jongen
Gómez-Jurado, Juan - De rode koningin
Grisham, John - De storm
Grund, Maria - De hoofdzonde
Guillou, Jan - De tweede doodzonde
Guillou, Jan - Het einde van het verhaal
Harari, Yuval Noah - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Hardus, Werner van den Belt en Bob - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Hendriksma, Martin - Aan zee
Hermans, Willem Frederik - Conserve
Highsmith, Patricia - De getalenteerde meneer Ripley
Highsmith, Patricia - Stille wateren
Hollander, Loes den - Wacht maar af
Holst, Christoffer - Bloedrode midzomeravond
Horst, Jørn Lier - De Katharine-code
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Rookgordijn
Indridason, Arnaldur - Boven water
Jalonen, Olli - De hemelproef
Jansen, Han Gieske en Godfried - Wonosoepono
Jansson, Susanne - Winterwater
Jehoel, Gaila - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonasson, Jonas - Zoete zoete wraak bv
Jónasson, Ragnar - Inktzwart
Jong, Jessica de - De Hollandse studente
Kars, Marjoleine - Bloed in de rivier
Kepler, Lars - Spiegelman
Kerr, Philip - Hitlers vrede
King, Stephen - Later
King, Stephen - Billy Summers
Knibbe, Ariën - Het verzwegen verbond
Kousbroek, Rudy - Het Oostindisch kampsyndroom
Kouwenhoven, ​​​​​​​Arlette - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Leuwsha, Tessa - Plantage Wildlust
Lunde, Marja - Het einde van de oceaan
Mandela, Dumani - Op de vlucht voor apartheid
Marsons, Angela - Kim Stone 2 – Wreed spel
Leod, Cynthia Mc - Hoe duur was de suiker?
Meyer, Deon - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Michielsen, Dido - Lichter dan ik
Mo, Johanna - De nachtegaal
Morgan, Tica - Mooie Moorden 3 - Kwade Hoek
Nyström, Peter Mohlin & Peter - Het laatste leven
Nesbø, Jo - Koninkrijk
Nieuwenhuys, Rob - Oost-Indische spiegel
Nijholt, Willem - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Noordhoek, Wim - De gabardine regenjas
Oksanen, Sofi - Het hondenpark
Onderdenwijngaard, Arjan - Multatuli leeft in Lebak
Overman, Mariska - Noorderlicht
Pagie, Nathalie - Helsinki
Parra, Bodil de la - Het verbrande huis
Pedersen, Kim Faber & Janni - Hoogzomer
Petterson, Per - Mannen in mijn situatie
Ramqvist, Karolina - De berenvrouw
Rensburg, Rudie van - Klem
Reybrouck, David Van - Revolusi
Riel, Ane - Beest
Rankin, Ian - Een web van leugens
Redmond, Roline - De Doorsons
Rehwinkel, Peter - Amalia - De plicht roept
Roberts, Nora - Erfenis
Rose, Karen - In alle onschuld
Rosenfeldt, Hans - Wolfzomer
Roslund, Anders - Drie jaar
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 1 - Berouw
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Schepp, Emelie - Jana Berzelius 6 –Sub rosa
Seeck, Max - De trouwe lezer
Smeulders, Eveline Sint Nicolaas en Valika - Slavernij
Slaughter, Karin - Valse getuige
Smeets, Hubert - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Skördeman, Gustaf - Geiger
Smis, Paul Christiaan - Harald - Een historische novelle
Solstad, Dag - Roman 11, boek 18
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 7 - Zwarte schapen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 8 - Gevallen engelen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 9 - Bittere bloemen
Sylvester, Joyce - Bent ú de burgemeester?
Tangen, Geir - Dodemanstango
Tangen, Geir - Hartenbreker
Timmerije, Anneloes - De mannen van Maria
Tremain, Rose - Eilanden van genade
Tudor, C.J. - De anderen
Veen, Rob Chrispijn & Herman van - Bevrijdingskind
Verhoef, Esther - De nachtdienst
Vervoort, Hans - Zo tedere schade…
Veth, Bas - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Vis, Jacob - Tandem
Vijverberg, Pauline - De achtste zonnebloemen
Vleuten, Diederik van - Daar werd wat groots verricht
Vlugt, Simone van der - De kaasfabriek
Vuure, Rob van - Nagelaten Werk
Webb, Katherine - De verdwijning
Woud, Auke van der - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


Aan zee - Martin Hendriksma

Een kroniek van de Nederlandse kust in anekdotes en historische feiten

Aangevuld met persoonlijke mijmeringen

In de beoordelingen over De Rijn, het vierde boek van Martin Hendriksma, krijgt hij complimenten op zijn bordje als ‘geboren verteller, levendige stijl, onvergetelijke anekdotes’. Ze zijn naadloos van toepassing op Aan zee, een kroniek van 500 jaar strijd tegen het water van de Noordzee, maar ook van 500 jaar strandplezier. Een kroniek dus over verlies en winst, schade en herstel, van afbraak en reparatie, van invloeden door industrie en toerisme.

‘Ik wil terug naar de kust’ zong Maggie MacNeal in 1976. Dat gevoel overheerst het hele boek, maar soms is de kust aangetast, deels verdwenen of verplaatst, in elk geval hier en daar grondig veranderd. Altijd wordt de kust geassocieerd met vrijheid en zorgeloos geluk, op die ene roodgebakken badgast na natuurlijk.

Hendriksma roept met behulp van dia’s beelden op hoe hij van jongs af aan zijn vakanties op Terschelling doorbracht. ‘Vrijwel niets weet ik nog van de campingwaslijn met lubberend ondergoed waar de zeewind onze lichamen in blaast.’ Hij ziet zichzelf op een dia als peuter op een verlaten strand en schrijft: ‘Verwondering stuwt de driejarige voort, de branding tegemoet. Vijftig jaar later zet ik mijn maat 44 in dat wankele peuterspoor.’ De liefde voor de kust heeft hem nooit verlaten. Die liefde heeft ook dit boek voortgebracht.

De zee geeft en de zee neemt, maar vaak werkt de mens daar driftig aan mee.

Om te voorkomen dat de strijd tegen het water een verloren gevecht oplevert, zijn er drie oplossingen: verschansen (extra waterkeringen), deels terugtrekken (meebewegen met de zee, hier en daar kustlijn opgeven en hier en daar nieuw land in zee) en de vlucht naar voren (het creëren van een extra bufferzone voor de kust). Dat is waterstaatstaal. Maar er is meer.

Historie en magie spelen ook een rol en niet als figurant. Hulst bijvoorbeeld, berucht om zijn seksinrichtingen, vormde de toegangspoort tot het Verdronken land van Saeftinge. Ja, dat is de straf vinden sommige kerkelijke scherpslijpers, een metersdikke sliblaag zoals ook zondig Sodom ten onderging. Atlantis aan de Noordzee.

Rampen zijn ze in Zeeland wel gewend, vooral die van de Watersnoodramp in 1953, waarbij 220 mensen het leven lieten. Onder wie 133 passagiers van de Engelse veerboot Princess Victoria. Met veel gevoel voor drama rapporteert Hendriksma zijn gesprekken met Flip de Rijke, een zestiger die het Watersnoodmuseum in Stavenisse op Tholen beheert. Waterstaat heeft niet meegewerkt aan de Ramp, maar voor de achtereenvolgende regeringen was de bescherming van Zeeland minder belangrijk dan het drooghouden van de koffiebonen in Rotterdam. Meer dan een steek onder water!

Bijzonder is de foto van het mirakel in de Hervormde Kerk in Stavenisse: een bijbel die de Ramp heeft overleefd, hangend in een kroonluchter, meters boven het waterpeil. Twijfelachtig is het plaatje wel, volgens Hendriksma.

Nog iets positiefs te melden? Even verderop droeg een volhardende Constantijn Huygens in de zeventiende eeuw zijn duizenden steentjes bij aan een weg die vanuit Den Haag een rode loper naar zee moet worden. Als een spannende thriller (na historisch onderzoek) houdt Hendriksma zijn lezers vast: doet ‘ie het of doet ‘ie het niet? Het resultaat is een smaakvolle allee met grandeur.

En zo komt de hele (of bijna de hele) kust aan bod. Hoe zat het ook alweer met de koloniekoorts eind negentiende eeuw in Egmond aan Zee? De rijke Rotterdammer Arnold Kerdijk trok zich het lot van arbeiders uit de sloppenwijken aan door bleekneusjes een vakantie aan te bieden, een zomerverblijf in de buitenlucht. Anderen bleven niet achter. De vier koloniehuizen die Egmond aan Zee domineren, herinneren ook aan de gekookte melk met vel, die bij de verplichte kost hoorde.

Het boek drijft op feitjes, weetjes, persoonlijke herinneringen en anekdotes en brengt soms met een onverwacht spotlight een onbekende geschiedenis in het licht. Bijvoorbeeld op die van het vissersdorp Huisduinen, dat de bezetting van de Fransen en de verloren invasie van de Engelsen en Russen in 1799 moest overleven. Dramatische verhalen gebouwd op archiefonderzoek. De sloop van Petten, de toeristische invasie, de doorbraak van de duinenrij bij IJmuiden voor het Noordzeekanaal. Het komt allemaal aan bod in dit rijk gevarieerde boek.

Alleen de stijl gaat soms tegenstaan, als Hendriksma te ‘levendig’ wil zijn. ‘Stichtende boodschappen van de dominee wasemen uit de radio.’ ‘Een gedrongen man met aardappelhoofd.’ ‘Huisduiner dorpsmeisjes die blozend over straat snellen.’ ‘Tactisch geplaatst wrakhout die edele delen tegen de verbaasde blik van passanten moet beschermen’, het is soms te veel en gezocht. Maar de verhalen zelf: smullen.

Dick de Scally

 

De auteur

Martin Hendriksma, geboren in 1966 in Sneek, schreef eerder de romans Familievlees en Hunkering. Zijn boek over de Lutine, het in 1799 bij Terschelling vergane goudschip, werd voor Oerol bewerkt. Zijn boek De Rijn vormde de basis voor de tv-serie Langs de Rijn.

Martin Hendriksma Aan zee – Een kroniek van de kust, uitgeverij De Geus, 354 bladzijden, ISBN 978 90 445 4131 1, € 23,50, april 2021.

Martin Hendriksma - Foto Henriette Guest
Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters