Dit was het - Detlev van Heest
De balans van zeventig jaar leven
De kern van mijn karakter bestaat uit 100 procent onwil
Zeventig is hij inmiddels en in Dit was het lijkt Detlev van Heest de balans van zijn leven op te maken. Over zijn eerste liefde Annelotte gaat het, van wie hij na 22 jaar scheidde. Over zijn nieuwe, laatste liefde Mirjam. Over zijn ouders, grootouders en andere familieleden. Over het hondje Peggy dat hij als kind had (en dat samen met hemzelf het omslag siert) en natuurlijk over Kootje en alle andere katten die hij had. Een balans, maar hopelijk niet zijn laatste boek. Want Van Heest lezen blijft een bijzondere ervaring. Ook nu hij, dankzij zijn nieuwe liefde, optimistischer is dan in zijn eerdere boeken.
Over de auteur
Detlev van Heest (1956) werkte jarenlang als correspondent voor dagblad Trouw en diverse andere bladen in Japan. In 2010, terug in Nederland, verschenen zijn eerste twee romans (De verzopen katten en de Hollander en Pleun), gebaseerd op zijn dagboekaantekeningen uit die tijd en de periode erna dat hij in Nieuw-Zeeland woonde. Een jaar later verscheen Het verdronken land, terug naar Japan. Daarna bleef het lange tijd stil. In 2024 kwam Parkeren in Hilversum uit, gebaseerd op zijn ervaringen als parkeerwachter en zijn langdurige vriendschap met Han Voskuil en diens vrouw Lousje en een jaar later verscheen De resten van een mens.
Makkelijk mens
Een makkelijk mens is Van Heest niet en hij is zelf de eerste om dat toe te geven. ‘Mijn ego en de rest van mij staan al meer dan zestig jaar op gespannen voet met elkaar.’’ Zijn leven lang al weigert hij zich een doel te stellen in zijn leven. Hij laat het gebeuren, houdt alles angstvallig bij in talloze dagboeken en drijft mee met wat het leven hem in de schoot werpt. Zijn hypochondrie en zijn talloze fobieën vergezellen hem bij alles wat hij doet en niet doet.
Die dagboeken vormen de basis van Dit was het. Op typisch Heestiaanse wijze kijkt hij terug op zijn jaren met Annelotte, op zijn banden met zijn half-Duitse familie, op de mensen die hij tegenkwam in die zeventig jaar en brengt tussendoor een ode aan de vrouw met wie hij tegenwoordig samen is, zijn laatste grote liefde die hij - wederom bij toeval - ontmoette, bij de afhandeling van de nalatenschap van Han Voskuil.
Mild
Over Annelotte is hij opmerkelijk mild. Uit alles spreekt hun oprechte liefde voor elkaar. ‘De eerste liefde is mooi… en gruwelijk, stelt hij. Als ik mijn notities teruglees voel ik de kou waarin ik haar heb laten staan. Ik hield van haar, ik voel dat weer als ik het herbeleef, misschien is dat ook nooit overgegaan zelfs.’
De herinneringen aan zijn familie zijn complexer. Zijn Duitse grootvader en overgrootvader van moeders kant die overtuigde nazi’s geweest lijken te zijn, zijn charmante, maar onbetrouwbare Nederlandse vader die het gezin al verliet toen Detlev elf was, zijn vijf zussen. En overal is er die toon van laconieke, maar ook oprechte verbazing over wie zij waren en zijn. ‘Diep in mijn hart begrijp ik Gabriele, mijn oudste zuster heel goed. Ondanks of dankzij een goed stel hersens stopte ze op haar 35e met werken, vrat het huis van wijlen onze moeder op, lichtte de Duitse familie financieel op, ging bankroet aan consumptieve leningen, kreeg een sociale woning en een bijstandsuitkering, want in Nederland laten we de uitvreters niet stikken,’ is zo’n typische Van Heestconstatering.
Mirjam
En dan is er nog Mirjam, zijn laatste grote liefde die een tumultueus verleden achter zich heeft. ‘Ik heb het geluk dat ik mijn grote liefde heb gevonden, want het had niet veel gescheeld of ik had haar nooit ontmoet.’ En verderop in het boek constateert hij ‘Ik had hoop willen koesteren op een geluk waarvan ik niet wist dat het bestond. Ik had willen weten dat ik haar zou vinden. Dat had het leven een stuk draaglijker gemaakt.’
Ogenschijnlijk moeiteloos laveert Van Heest tussen het grote en het kleine, van de nazisympathieën van zijn familie van moederskant naar de aanschaf van het huismerk kattenvoer (Kalb und Huhn) van de DM in Empt, net over de grens in Duitsland.
Het is de combinatie van zijn scherpe oog voor het absurde, zijn genadeloze eerlijkheid, zijn sarcastische toon en tegelijkertijd toch ook zijn mededogen die het lezen van de geschriften van Van Heest tot zoiets geweldigs maken. Zijn beste boek is dit niet (dat is naar mijn mening Parkeren in Hilversum, met de onvergetelijke brieven van kater Kootje), maar genieten is het ook nu weer volop
Sonja de Jong
Detlev van Heest – Dit was het, Van Oorschot, ISBN 978 90 282 6314 7, 240 pagina’s, € 23,99, oktober 2026