Voorbij de dagen - Jannie Regnerus
Een liefde die ontkiemt in het donker
Verwentelde schapen en wijnproeven
De taal van Jannie Regnerus is ragfijn en uiterst beeldend. Niet de inhoud van het verhaal, maar de wijze waarop het verteld wordt, staat voorop bij haar. Elk woord staat op de juiste plek, ieder beeld heeft een functie. En toch wordt dat nergens gekunsteld. Haar werk heeft iets organisch, alsof het vanzelf gegroeid is. Zo ook in Voorbij de dagen, het verhaal van een liefdesrelatie.
Over de auteur
Jannie Regnerus (1971) is schrijfster en beeldend kunstenaar. Haar roman Het lam (2013) stond op de longlist voor de Libris Literatuurprijs, Het Wolkenpaviljoen (2020) op die van de Boekenbon Literatuurprijs. Andere titels van haar hand zijn Nachtschrijver en De ent. Daarnaast schreef zij twee boeken over haar reizen naar Japan en Mongolië.
Polder en elite
Zij, Lena, is opgegroeid in de polder, waar het woord van de dominee een onwrikbare waarheid was, waar ze elke dag kilometers moest fietsen naar school en weer terug en onderweg minstens een paar keer per maand een op zijn rug beland schaap redde. Hij, Lukas, is het product van de stadse elite: gymnasiast, spreekt vier talen, heeft een mooie positie in het bedrijfsleven.
Schraal huwelijk
Maar vanaf het eerste moment dat zij elkaar zien, voelt het alsof zij voor elkaar bestemd zijn. Allebei zitten ze vast in een schraal huwelijk (ze delen een aantal vertrekken, gooien shirts en sokken in dezelfde wasmand, voor veel mensen is dat genoeg).
Vanaf het allereerste moment explodeert de geheime liefde van Lukas en Lena in het donker. Ze spreken af tijdens lunchpauzes in verduisterde zaaltjes, waar videokunst getoond wordt, in het doodstille Bijbels Museum waar zelden iemand komt, en in het holst van de nacht fietsen ze als in een triomftocht door de stad, waar het regent: ‘de stad een spiegelkamer, elke lichtbron herhaalt zichzelf in een vlies van regenwater dat op straatstenen en asfalt achterbleef.’
Blijmoediger mens
Ja, ze zullen hun huidige partner verlaten en samen verder gaan, houden ze zichzelf voor. En ondertussen maakt vooral Lukas zichzelf wijs dat deze verhouding hem tot een beter mens maakt, dat ‘iedereen hier beter van wordt want sinds ik jou ken ben ik ook thuis een blijmoediger mens’.
Al snel trekt Lena de uiterste consequentie. Zij biecht haar overspel op aan haar echtgenoot en zet de scheiding in gang. Maar Lukas is nog niet zover. Hij is druk ‘met de overname van het bedrijf, er zijn complicaties met huwelijkse voorwaarden’.
Pruilend kind
Als Lena hem erop aanspreekt, trekt hij zich terug als een pruilend kind, verontwaardigd. Wat de lezer vanaf dat moment al weet, wil Lena nog niet weten. Keer op keer probeert zij dat wat er tussen hen bestond terug te halen, een relatie die was als de kwal die het omslag van het boek siert: ‘Onder water is ze een transparant wezen, sierlijk pulserend, maar op het droge blijft er niets van haar over dan een hoopje troebele blubber.’
Associaties
Er is veel wat Regnerus niet expliciet benoemt, maar met subtiele associaties beeldend oproept. De pentimenti in eeuwenoude schilderijen, waar schilders dingen overschilderden met loodwit omdat ze berouw kregen; alleen met röntgenstralen zijn deze overschilderingen zichtbaar te maken. En zaad dat eeuwenlang in het zuurstofloze donker lag en ontkiemt zodra er licht bij komt. En de vogel die zelf bepaalt wanneer ze haar eieren gaat bebroeden en daarmee de ontwikkeling in gang zet.
Vlucht uit de werkelijkheid
Is deze liefde tussen Lena en Lukas echt of is het niet meer dan een tijdelijke vlucht uit de werkelijkheid? Bewust schetst Regnerus Lukas als een gemaakte poseur, een man die het proeven van wijn tot een toneelstukje maakt: ‘hoe hij de wijn door zijn mond laat walsen, de lippen tot een vissenmond tuit, de wangen naar binnen zuigt, zijn onderkaak in vreemde spasmen vertrekt. Wat een aansteller.’ Hoe past dat bij een vrouw die verwentelde schapen overeind hielp. Maar hij was wel de man die Lena in het volle licht zette: hij tilt haar hele bestaan op, niet eerder voelde zij zich zo door een ander mens gezien. Het zijn dit soort observaties die dit boek zijn kracht geven. Regnerus lezen is genieten van de eerste tot de laatste bladzij. Geen woord te veel, geen woord op de verkeerde plek.
Sonja de Jong
Jannie Regnerus – Voorbij de dagen, Van Oorschot, ISBN 978 90 282 6297 3, 104 pagina’s, € 22,99, september 2026