Maria Adolfsson - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Maria Adolfsson - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Stefan Ahnhem - Motief X
Stefan Ahnhem - 18 graden onder nul
Stefan Ahnhem - Negen
Stefan Ahnhem - Zonder gezicht
Hanny Alders - De kopiist
Hanny Alders - De volmaakte ketter
Hanny Alders - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Johan Andersen - Zonder genade
Peter Andriesse - Claire Obscure
Reggie Baay - Het lied van de goden
Wim Bax - Hou het stil
Werner van den Belt en Bob Hardus - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Roland Bergeys - Blindelings
Steve Berry - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Sarah Blau - De anderen
Sara Blædel - Het meisje onder de boom
Cilla & Rolf Börjlind - Bevroren goud
Martin Bossenbroek - De wraak van Diponegoro
Eric de Brabander - Het geluid van naderend onweer
Manon van den Brekel - Massa-executies op Sulawesi
Jan Brokken - De tuinen van Buitenzorg
Jeroen Brouwers - Cliënt E. Busken
Robert Bryndza - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Robert Bryndza - Kate Marshall 2 - Schaduwland
José Buschman - Couperus in de Oriënt
Andrea Camilleri - De methode Catalanotti
Andrea Camilleri - De vorm van water
Rob Chrispijn & Herman van Veen - Bevrijdingskind
Michael Connelly - Een gewaarschuwd man
Will Dean - Tuva 1 – De jacht
Matthias M.R. Declercq - De ontdekking van Urk
Adriaan van Dis - Adje doet heel druk
Adriaan van Dis - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Jessica Durlacher - De Stem
Friedrich Dürrenmatt - Justitia
Lotta Elstad - Ik weiger na te denken
Pascal Engman - Vanessa Frank 2 – Femicide
Svea Ersson - Hej Denemarken
Jon Fosse - Ik is een ander – Septologie III-V
Tina Frennstedt - Countdown
Philip & Lili Freriks - Les chats de Lili – De katten van Lili
Randi Fuglehaug - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Robert Galbraith - Kwaad bloed
Eva García Sáenz de Urturi - De heren van de tijd
Melle Garschagen - Stem van het Britse Volk
Ko van Geemert - Verstoten uit het paradijs
Tove Gerge - De jongen
John Grisham - De storm
Jan Guillou - De tweede doodzonde
Yuval Noah Harari - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Patricia Highsmith - De getalenteerde meneer Ripley
Patricia Highsmith - Stille wateren
Loes den Hollander - Wacht maar af
Christoffer Holst - Bloedrode midzomeravond
Jørn Lier Horst - De Katharine-code
Jørn Lier Horst en Thomas Enger - Rookgordijn
Arnaldur Indridason - Boven water
Olli Jalonen - De hemelproef
Susanne Jansson - Winterwater
Gaila Jehoel - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonas Jonasson - Zoete zoete wraak bv
Ragnar Jónasson - Inktzwart
Marjoleine Kars - Bloed in de rivier
Lars Kepler - Spiegelman
Stephen King - Later
Ariën Knibbe - Het verzwegen verbond
Rudy Kousbroek - Het Oostindisch kampsyndroom
​​​​​​​Arlette Kouwenhoven - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Tessa Leuwsha - Plantage Wildlust
Marja Lunde - Het einde van de oceaan
Dumani Mandela - Op de vlucht voor apartheid
Cynthia Mc Leod - Hoe duur was de suiker?
Deon Meyer - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Dido Michielsen - Lichter dan ik
Johanna Mo - De nachtegaal
Peter Mohlin & Peter Nyström - Het laatste leven
Rob Nieuwenhuys - Oost-Indische spiegel
Willem Nijholt - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Sofi Oksanen - Het hondenpark
Mariska Overman - Noorderlicht
Nathalie Pagie - Helsinki
Bodil de la Parra - Het verbrande huis
Karolina Ramqvist - De berenvrouw
Rudie van Rensburg - Klem
David Van Reybrouck - Revolusi
Ane Riel - Beest
Ian Rankin - Een web van leugens
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 1 - Berouw
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Max Seeck - De trouwe lezer
Hubert Smeets - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Paul Christiaan Smis - Harald - Een historische novelle
Dag Solstad - Roman 11, boek 18
Gunnar Staalesen - Gevallen engelen
Gunnar Staalesen - Zwarte schapen
Geir Tangen - Dodemanstango
Geir Tangen - Hartenbreker
Anneloes Timmerije - De mannen van Maria
Rose Tremain - Eilanden van genade
C.J. Tudor - De anderen
Hans Vervoort - Zo tedere schade…
Bas Veth - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Jacob Vis - Tandem
Pauline Vijverberg - De achtste zonnebloemen
Diederik van Vleuten - Daar werd wat groots verricht
Simone van der Vlugt - De kaasfabriek
Rob van Vuure - Nagelaten Werk
Katherine Webb - De verdwijning
Auke van der Woud - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


Cliënt E. Busken - Jeroen Brouwers

Cliënt E. Busken is er wel en hij is er niet

Een prijzenswaardig boek in het rijke oeuvre van Jeroen Brouwers

De roman Cliënt E. Busken is een van de zes boeken die de jury van de Libris Literatuur Prijs onder voorzitterschap van Lilianne Ploumen heeft genomineerd. Geheel terecht. Een prijzenswaardig, gruwelijk en tegelijk superieure roman. De winnaar wordt op 10 mei aanstaande bekendgemaakt

De inhoud is gauw verteld. Het is het verhaal van een dag uit het leven van cliënt E. Busken. Patiënten worden vanwege gevoeligheden tegenwoordig aangeduid als cliënt. Busken leidt zijn leven in een lockdown avant la lettre, vastgeklonken in een rolstoel, gevangen op de gesloten afdeling van en verzorgingshuis, waar zijn gedachten van alle kanten en naar alle zijden door zijn hoofd warrelen. Met een scherpe, altijd afwijzende blik levert hij snijdend commentaar op de verzorgers en de bewoners. Eigenlijk kankert hij op het hele leven, waar -zoals bekend- Jeroen Brouwers (inmiddels 81) niks aan vindt.

In Het vliegenboek noteerde Jeroen Brouwers: ‘Ik ben de verhalen die ik vertel.’ Dan zou deze roman een verwijzing kunnen zijn naar zijn eigen leven. Temeer omdat thema’s uit ander werk ook nu weer voorkomen. In de eerste acht regels van de roman komt tien keer het woord ‘ik’ voor. Als E. Busken aan vroeger denkt, komen herinneringen boven aan de roomse internaten, die Brouwers inderdaad heeft moeten doorlopen. Een ongelukkige periode die hij zijn hele leven meedraagt.

Brouwers’ drang om te schrijven is tegelijk zijn levensmotto ‘Ik boekstaaf mijn leven, niet om zelf te overleven, maar in de hoop dat mijn boeken mij overleven.’ En in De Zondvloed staat: ‘Misschien ben ik een personage uit een roman die ik misschoen ooit zal schrijven.’ Zou dat deze roman zijn?

Het principe van schijnbare tegenstelling zie ik terug in veel werk van Brouwers. Iets is hetzelfde en niet hetzelfde. Zoals de C een octaaf hoger erop lijkt, maar niet dezelfde is. In zijn romans en verhalen kunnen twee dingen hetzelfde zijn en tegelijk niet hetzelfde zijn. Zo schrijft hij over de oorlog in Steeds dezelfde zon: ‘Ik was er wel en ik was er niet.

Deze roman kan autobiografisch zijn en tegelijk als niet-autobiografisch werk een algemeen motief hebben: protest. Ja, hoe en waartegen? E.Busken zwijgt tegen de buitenwereld als principieel protest, maar tegelijk maakt hij de lezer deel van zijn protest. Hij zegt niets tegen zijn omgeving en tegelijk zegt hij alles. Hij lijkt de normaalste mens uit de inrichting, maar hij is ook een sterk voorbeeld van psychiatrie. Hij vindt zichzelf een groot geleerde. Is hij het ook? Hij zit er ten slotte niet voor niets. Busken leeft wel, dat wil zeggen: hij brengt zijn dagen door met zitten, kijken, eten, slapen en commentaar leveren, maar ‘leven’ doet hij niet. Hij neemt zichzelf waar, maar laat zich ook waarnemen door verzorgers, onder andere door Moniek ‘met de troost van schoonheid’. ‘Ze mag me in mijn diepten, versukkeldheid, verwarrenis, al ben ik goed bij mijn hoofd, niet waarnemen.’

Jeroen Brouwers is een meester in de overdrijving en tegelijk overdrijft hij niet. Bijvoorbeeld over het eten in de inrichting, dat voorgesneden en afgepast is. ‘Cliënt hoeft de keutel maar aan het kleutervorkje te prikken of op het poppenschepje te schuiven en naar de mond te heffen.’ Zelden zo’n sterk staaltje gelezen van een verzorgingshuis dat de cliënten kleineert. Alleen E. Busken werkt zich daar onderuit met zijn vlammend commentaar. Tegelijk blijft hij zitten waar hij zit. In de cynische omgeving van een verzorgingshuis, door Brouwers gijzelaarsbewaarschool genoemd, komt Brouwers’ afkeer van de wereld en het leven het sterkst tot uiting. Gelukkig staat de roman vol originele taalvondsten en vergelijkingen, onverwachte beelden en superieure beledigingen. Geen humor zonder ellende.

Een grootse roman. Daarom verdient Jeroen Brouwers met Cliënt E. Busken de Libris Literatuur Prijs 2021.

Dick de Scally

 

De auteur

Jeroen Brouwers (1940) brengt zijn kindertijd door in Indië. In 1948 komt Brouwers naar Nederland, waar hij tot zijn zeventiende in katholieke kostscholen gestopt wordt. Na zijn dienstplicht werkt hij enkele jaren bij een uitgeverij. Een van zijn meest geprezen maar ook omstreden romans is Bezonken rood, over zijn ervaringen in een Japans interneringskamp op Java. Jeroen Brouwers schreef romans, essays en polemisch werk. Hij ontving verschillende prijzen. In 2000 verschijnt Geheime kamers, waarvoor hij de Multatuliprijs, de AKO Literatuurprijs en de Gouden Uil ontvangt. In 2007 wordt Brouwers onderscheiden met de Prijs der Nederlandse Letteren voor zijn gehele oeuvre. Aan Het hout uit 2014, de eerste Nederlandse roman over jeugdmisbruik in de katholieke kerk, werd de ECI Literatuurprijs toegekend. In 2018 vereerde de Radboud Universiteit Nijmegen hem met een eredoctoraat.

Jeroen Brouwers Cliënt E. Busken, ISBN 978 90 254 559 41, 257 pagina’s, gebonden, uitgeverij Atlas Contact, € 21,99, februari 2020

Jeroen Brouwers
Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters