Adolfsson, Maria - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Adolfsson, Maria - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 1 - Zonder gezicht
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 2 - Negen
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 3 - 18 graden onder nul
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 4 - Motief X
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 5 – X manieren om te sterven
Alders, Hanny - De kopiist
Alders, Hanny - De volmaakte ketter
Alders, Hanny - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Andersen, Johan - Zonder genade
Andriesse, Peter - Claire Obscure
Appel, René - Overschot
Appel, René - Dansen in het donker
Arlidge, M.J. - Helen Grace 10 – Niemand zeggen
Baay, Reggie - Het lied van de goden
Banville, John - Sneeuw
Bax, Wim - Hou het stil
Bengtsdotter, Lina - Charlie Lager 3 – De man die een vreemde was
Bergeys, Roland - Blindelings
Berkleef, Bernice - Bloedsteen
Berry, Steve - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Bijlsma, Rob - Kerken van goud, dominees van hout
Blau, Sarah - De anderen
Blædel, Sara - Het meisje onder de boom
Börjlind, Cilla & Rolf - Bevroren goud
Börjlind, Rolf & Molly - De duisternis tussen ons
Bossenbroek, Martin - De wraak van Diponegoro
Brabander, Eric de - Het geluid van naderend onweer
Brekel, Manon van den - Massa-executies op Sulawesi
Brokken, Jan - De tuinen van Buitenzorg
Brouwers, Jeroen - Cliënt E. Busken
Brundage, Elizabeth - Het verdwijnpunt
Brusse, Peter - Ach, Engeland - De Brexit Editie
Bryndza, Robert - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Bryndza, Robert - Kate Marshall 2 - Schaduwland
Buschman, José - Couperus in de Oriënt
Camilleri, Andrea - De methode Catalanotti
Camilleri, Andrea - De vorm van water
Candlish, Louise - Nieuwe vrienden
Connelly, Michael - Een gewaarschuwd man
Connelly, Michael - De wet van de onschuld
Cooper, Robert - The Ambassadors
Craven, M.W. - Washington Poe 1 - Brandoffer
Craven, M.W. - Washington Poe 2 - Zwarte zomer
Daanje, Anjet - De herinnerde soldaat
Dahl, Arne - Nachtmerries
Dean, Will - Tuva 1 – De jacht
Declercq, Matthias M.R. - De ontdekking van Urk
Dis, Adriaan van - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Dis, Adriaan van - Adje doet heel druk
Dis, Adriaan van - De rat van Arras
Dröge, Philip - Moederstad
Durlacher, Jessica - De Stem
Dürrenmatt, Friedrich - Justitia
Edvardsson, Mattias - Een heel gewoon gezin
Ellory, R.J. - De derde kogel
Elstad, Lotta - Ik weiger na te denken
Engman, Pascal - Vanessa Frank 2 – Femicide
Ersson, Svea - Hej Denemarken
Fabricius, Johan - Het gordijn met de ibissen
Fabricius, Johan - Achter in de Molukken
Fabricius, Johan - Dipanegara
Ferrier, Deryck J.H. - In de ban van de bosgeest – Ontmoeting met Panaike
Fosse, Jon - Ik is een ander – Septologie III-V
Fossum, Karin - Zwanenzang
Frech, Steve - Wat je ons hebt afgenomen
Frennstedt, Tina - Countdown
Frerichs, Lieneke - Nescio. Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Freriks, Philip & Lili - Les chats de Lili – De katten van Lili
Fuglehaug, Randi - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Galbraith, Robert - Kwaad bloed
Urturi, Eva García Sáenz de - Aquitanië – Land van water
Urturi, Eva García Sáenz de - De heren van de tijd
Garschagen, Melle - Stem van het Britse Volk
Geemert, Ko van - Verstoten uit het paradijs
Gerge, Tove - De jongen
Gómez-Jurado, Juan - De rode koningin
Grisham, John - De storm
Grund, Maria - De hoofdzonde
Guillou, Jan - De tweede doodzonde
Guillou, Jan - Het einde van het verhaal
Harari, Yuval Noah - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Hardus, Werner van den Belt en Bob - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Hendriksma, Martin - Aan zee
Hermans, Willem Frederik - Conserve
Highsmith, Patricia - De getalenteerde meneer Ripley
Highsmith, Patricia - Stille wateren
Hollander, Loes den - Wacht maar af
Holst, Christoffer - Bloedrode midzomeravond
Horst, Jørn Lier - De Katharine-code
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Rookgordijn
Indridason, Arnaldur - Boven water
Jalonen, Olli - De hemelproef
Jansen, Han Gieske en Godfried - Wonosoepono
Jansson, Susanne - Winterwater
Jehoel, Gaila - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonasson, Jonas - Zoete zoete wraak bv
Jónasson, Ragnar - Inktzwart
Jong, Jessica de - De Hollandse studente
Kars, Marjoleine - Bloed in de rivier
Kepler, Lars - Spiegelman
Kerr, Philip - Hitlers vrede
King, Stephen - Later
King, Stephen - Billy Summers
Knibbe, Ariën - Het verzwegen verbond
Kousbroek, Rudy - Het Oostindisch kampsyndroom
Kouwenhoven, ​​​​​​​Arlette - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Leuwsha, Tessa - Plantage Wildlust
Lunde, Marja - Het einde van de oceaan
Mandela, Dumani - Op de vlucht voor apartheid
Marsons, Angela - Kim Stone 2 – Wreed spel
Leod, Cynthia Mc - Hoe duur was de suiker?
Meyer, Deon - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Michielsen, Dido - Lichter dan ik
Mo, Johanna - De nachtegaal
Morgan, Tica - Mooie Moorden 3 - Kwade Hoek
Nyström, Peter Mohlin & Peter - Het laatste leven
Nesbø, Jo - Koninkrijk
Nieuwenhuys, Rob - Oost-Indische spiegel
Nijholt, Willem - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Noordhoek, Wim - De gabardine regenjas
Oksanen, Sofi - Het hondenpark
Onderdenwijngaard, Arjan - Multatuli leeft in Lebak
Overman, Mariska - Noorderlicht
Pagie, Nathalie - Helsinki
Parra, Bodil de la - Het verbrande huis
Pedersen, Kim Faber & Janni - Hoogzomer
Petterson, Per - Mannen in mijn situatie
Ramqvist, Karolina - De berenvrouw
Rensburg, Rudie van - Klem
Reybrouck, David Van - Revolusi
Riel, Ane - Beest
Rankin, Ian - Een web van leugens
Redmond, Roline - De Doorsons
Rehwinkel, Peter - Amalia - De plicht roept
Roberts, Nora - Erfenis
Rose, Karen - In alle onschuld
Rosenfeldt, Hans - Wolfzomer
Roslund, Anders - Drie jaar
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 1 - Berouw
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Schepp, Emelie - Jana Berzelius 6 –Sub rosa
Seeck, Max - De trouwe lezer
Smeulders, Eveline Sint Nicolaas en Valika - Slavernij
Slaughter, Karin - Valse getuige
Smeets, Hubert - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Skördeman, Gustaf - Geiger
Smis, Paul Christiaan - Harald - Een historische novelle
Solstad, Dag - Roman 11, boek 18
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 7 - Zwarte schapen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 8 - Gevallen engelen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 9 - Bittere bloemen
Sylvester, Joyce - Bent ú de burgemeester?
Tangen, Geir - Dodemanstango
Tangen, Geir - Hartenbreker
Timmerije, Anneloes - De mannen van Maria
Tremain, Rose - Eilanden van genade
Tudor, C.J. - De anderen
Veen, Rob Chrispijn & Herman van - Bevrijdingskind
Verhoef, Esther - De nachtdienst
Vervoort, Hans - Zo tedere schade…
Veth, Bas - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Vis, Jacob - Tandem
Vijverberg, Pauline - De achtste zonnebloemen
Vleuten, Diederik van - Daar werd wat groots verricht
Vlugt, Simone van der - De kaasfabriek
Vuure, Rob van - Nagelaten Werk
Webb, Katherine - De verdwijning
Woud, Auke van der - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


De mannen van Maria - Anneloes Timmerije

Een vrouw op de golfslag van de VOC

Een leven in Batavia en de jonge republiek

Met gebalde vuisten en fonkelende ogen, zoals een trainer zijn uitgebluste voetbalteam alsnog naar de overwinning wil praten. Zo bevlogen sprak premier Balkenende ooit over de VOC-mentaliteit. Alsof hij die vier eeuwen geleden zelf heeft meegemaakt. Het moderne Nederland zou naar zijn idee een voorbeeld kunnen nemen aan die ferme jongens en die stoere knapen die met houten zeilschepen en ijzeren wil de oceanen bevoeren om voor het kleine Holland te wereldrijk te scheppen.

Of niet soms..?

Juist die VOC-mentaliteit vormt de onderstroom van de roman De mannen van Maria. Maar… in dit boek van bij de schrijfster Anneloes Timmerije is er geen sprake van nationalistische romantiek zoals bij Balkenende. De auteur verplaatst zich in Maria van Aelst, een achttienjarig meisje uit het Brabantse Steenbergen dat door haar ouders in 1625 naar het pas gestichte Batavia wordt gestuurd. Naar ze zelf vermoedt omdat hat daar veiliger voor haar zal zijn dan in de jonge republiek der Verenigde Nederlanden die nog lijdt onder het Spaanse geweld van de Tachtigjarige Oorlog.

De lezer leert Maria kennen als een wat oude vrouw die in de zeventiende-eeuwse republiek terugblikt op haar leven. Te beginnen met de maandenlange zeereis naar Batavia, waar ze op verzoek van gouverneur-generaal Coen, samen met nog een aantal meisjes in de rol van ’baarmoeder’ aan de basis moet liggen van een Nederlandse volksplanting. Maria en de anderen komen daar dan ook haast letterlijk terecht op een soort huwelijksmarkt.

De een treft het goed, de ander heeft minder geluk. Maria accepteert het aanzoek van een wat oudere man. Haar keuze pakt niet echt goed uit. Bovendien sterft hij al snel. Ook met haar tweede echtgenoot leeft ze niet lang en gelukkig. Maria’s derde huwelijk pakt beter uit: ze trouwt met Antonio van Diemen die het uiteindelijk brengt tot gouverneur-generaal. Naast hem is zij, zoals ze zelf zegt: koningin van Batavia.

Met haar groeit de lezer mee door diverse lagen van deze merkwaardige Hollandse samenleving in de Indische tropen. Mooi is te zien hoe de Hollanders in die exotische wereld een eigen nieuwe leefstijl moeten vinden. Batavia is een verre van gezonde stad, het klimaat en onbekende ziekten eisen gretig hun tol.

Via de verhalen van Maria krijgt de lezer te maken met de mentaliteit van de VOC-mannen in die contreien. Het is zeker indrukwekkend wat die daar in een paar decennia tot stand brengen, maar het is vaak schokkend te moeten meebeleven hoe dat gebeurt. Omdat Maria wordt geacht zich als vrouw niet met de mannenzaken te bemoeien kan de lezer vanuit haar positie op afstand toekijken hoe dat leven in het prille Godvrezende gereformeerde Batavia zich ontwikkelt, soms met wrede uitwassen.

Al gauw valt op dat in de levensloop van de romanfiguur Maria nogal wat destijds ’bekende Nederlanders’ figureren en zelfs een hoofdrol spelen. Dat doet soms wat geforceerd aan, maar wie de moeite neemt om na de laatste pagina’s die namen even na te trekken ontdekt dat de schijfster, allesbehalve een leuk handigheidje toepast om die tijd van toen een beetje herkenbaar te maken. Het voelt haast magisch dat al die mensen echt hebben bestaan en dat Maria ze heeft gekend. Zelfs de rol van de schilder Rembrandt berust op meer dan fantasie.

En de Indonesiërs? Met hen hebben de Nederlanders blijkbaar weinig van doen, ze komen hier vooral voor als het volk dat als slaven het Hollandse Batavia werkelijk met hun blote handen opbouwt. In die sfeer vertoont de VOC-mentaliteit niet zelden maffiose trekken, zowel zakelijk als privé.

Natuurlijk gaat het in deze roman vooral om de ontwikkeling van Maria. Ze is een sterkte, praktisch denkende vrouw. Zelfs als beoogd baarmoeder aan boord van het VOC-schip dat haar naar de Oost voert, geeft ze al blijk van ambitie. De lezer maakt mee hoe ze weliswaar niet altijd de gelukkig is in de keuze van haar echtgenoten, maar dat ze niettemin uitgroeit tot iemand met wie rekening moet worden gehouden. Niet voor niets laat ze af en toe weten dat de lezer te maken heeft met de dochter van een officier. Ook haar is de VOC-mentaliteit niet vreemd en ze vindt zichzelf dan ook niet per se aardig. Een echt mens dus.

Het is al met al een prachtig idee van de schrijfster om rond deze Maria, die leefde in een door mannen gedomineerde wereld, een roman te bouwen en daarmee een diffuus geworden verleden in Oost en West tot leven te wekken. Toch lijkt de authenticiteit haar een beetje in de weg te zitten, want de personages zijn wat schetsmatig neergezet. Hoewel, die aanpak sluit goed aan bij deze vertelvorm. Het is alsof de lezer bij Maria op bezoek is, die dan letterlijk zegt dat niet alles uit haar leven de moeite van het vertellen waard is.

Hans Visser

De auteur

Anneloes Timmerije (Amsterdam, 1955) haalde op het nippertje de middelbare school, maakte de School voor Taal & Letterkunde niet af en werd daarna als journalist bij het Leidsch Dagblad in het diepe gegooid. Daar leerde ze ’leven en schrijven’. Ze schreef onder meer Indisch zwijgen, Zwartzuur, De grote Joseph, Slaapwandelen bij daglicht, en met Charles den Tex Het vergeten verhaal.

Anneloes Timmerije – De mannen van Maria. 344 pagina’s. ISBN 9789021407920, uitgeverij Querido, 20,99, september 2019
Vanaf 30 maart 2021 als paperback bij Querido, ISBN 978 90 2142409 5  € 12,99

Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters