Maria Adolfsson - Stormwaarschuwing
Stefan Ahnhem - Motief X
Stefan Ahnhem - 18 graden onder nul
Stefan Ahnhem - Negen
Stefan Ahnhem - Zonder gezicht
Hanny Alders - De kopiist
Hanny Alders - De volmaakte ketter
Hanny Alders - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Johan Andersen - Zonder genade
Peter Andriesse - Claire Obscure
Reggie Baay - Het lied van de goden
Wim Bax - Hou het stil
Werner van den Belt en Bob Hardus - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Roland Bergeys - Blindelings
Sarah Blau - De anderen
Sara Blædel - Het meisje onder de boom
Cilla & Rolf Börjlind - Bevroren goud
Eric de Brabander - Het geluid van naderend onweer
Manon van den Brekel - Massa-executies op Sulawesi
Jan Brokken - De tuinen van Buitenzorg
Robert Bryndza - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Robert Bryndza - Kate Marshall 2 - Schaduwland
José Buschman - Couperus in de Oriënt
Andrea Camilleri - De methode Catalanotti
Andrea Camilleri - De vorm van water
Rob Chrispijn & Herman van Veen - Bevrijdingskind
Michael Connelly - Een gewaarschuwd man
Will Dean - Tuva 1 – De jacht
Matthias M.R. Declercq - De ontdekking van Urk
Adriaan van Dis - Adje doet heel druk
Adriaan van Dis - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Jessica Durlacher - De Stem
Friedrich Dürrenmatt - Justitia
Lotta Elstad - Ik weiger na te denken
Pascal Engman - Vanessa Frank 2 – Femicide
Svea Ersson - Hej Denemarken
Jon Fosse - Ik is een ander – Septologie III-V
Tina Frennstedt - Countdown
Philip & Lili Freriks - Les chats de Lili – De katten van Lili
Randi Fuglehaug - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Robert Galbraith - Kwaad bloed
Eva García Sáenz de Urturi - De heren van de tijd
Melle Garschagen - Stem van het Britse Volk
Ko van Geemert - Verstoten uit het paradijs
Tove Gerge - De jongen
John Grisham - De storm
Jan Guillou - De tweede doodzonde
Yuval Noah Harari - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Patricia Highsmith - De getalenteerde meneer Ripley
Patricia Highsmith - Stille wateren
Loes den Hollander - Wacht maar af
Christoffer Holst - Bloedrode midzomeravond
Jørn Lier Horst - De Katharine-code
Jørn Lier Horst en Thomas Enger - Rookgordijn
Arnaldur Indridason - Boven water
Susanne Jansson - Winterwater
Gaila Jehoel - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonas Jonasson - Zoete zoete wraak bv
Ragnar Jónasson - Inktzwart
Marjoleine Kars - Bloed in de rivier
Lars Kepler - Spiegelman
Stephen King - Later
Ariën Knibbe - Het verzwegen verbond
Rudy Kousbroek - Het Oostindisch kampsyndroom
​​​​​​​Arlette Kouwenhoven - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Tessa Leuwsha - Plantage Wildlust
Marja Lunde - Het einde van de oceaan
Dumani Mandela - Op de vlucht voor apartheid
Cynthia Mc Leod - Hoe duur was de suiker?
Deon Meyer - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Johanna Mo - De nachtegaal
Peter Mohlin & Peter Nyström - Het laatste leven
Rob Nieuwenhuys - Oost-Indische spiegel
Willem Nijholt - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Sofi Oksanen - Het hondenpark
Mariska Overman - Noorderlicht
Nathalie Pagie - Helsinki
Bodil de la Parra - Het verbrande huis
Karolina Ramqvist - De berenvrouw
Rudie van Rensburg - Klem
David Van Reybrouck - Revolusi
Ane Riel - Beest
Ian Rankin - Een web van leugens
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 1 - Berouw
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Max Seeck - De trouwe lezer
Hubert Smeets - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Paul Christiaan Smis - Harald - Een historische novelle
Dag Solstad - Roman 11, boek 18
Gunnar Staalesen - Gevallen engelen
Gunnar Staalesen - Zwarte schapen
Geir Tangen - Dodemanstango
Geir Tangen - Hartenbreker
Anneloes Timmerije - De mannen van Maria
Rose Tremain - Eilanden van genade
C.J. Tudor - De anderen
Hans Vervoort - Zo tedere schade…
Bas Veth - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Jacob Vis - Tandem
Pauline Vijverberg - De achtste zonnebloemen
Diederik van Vleuten - Daar werd wat groots verricht
Simone van der Vlugt - De kaasfabriek
Katherine Webb - De verdwijning
Auke van der Woud - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


De mannen van Maria - Anneloes Timmerije

Een vrouw op de golfslag van de VOC

Een leven in Batavia en de jonge republiek

Met gebalde vuisten en fonkelende ogen, zoals een trainer zijn uitgebluste voetbalteam alsnog naar de overwinning wil praten. Zo bevlogen sprak premier Balkenende ooit over de VOC-mentaliteit. Alsof hij die vier eeuwen geleden zelf heeft meegemaakt. Het moderne Nederland zou naar zijn idee een voorbeeld kunnen nemen aan die ferme jongens en die stoere knapen die met houten zeilschepen en ijzeren wil de oceanen bevoeren om voor het kleine Holland te wereldrijk te scheppen.

Of niet soms..?

Juist die VOC-mentaliteit vormt de onderstroom van de roman De mannen van Maria. Maar… in dit boek van bij de schrijfster Anneloes Timmerije is er geen sprake van nationalistische romantiek zoals bij Balkenende. De auteur verplaatst zich in Maria van Aelst, een achttienjarig meisje uit het Brabantse Steenbergen dat door haar ouders in 1625 naar het pas gestichte Batavia wordt gestuurd. Naar ze zelf vermoedt omdat hat daar veiliger voor haar zal zijn dan in de jonge republiek der Verenigde Nederlanden die nog lijdt onder het Spaanse geweld van de Tachtigjarige Oorlog.

De lezer leert Maria kennen als een wat oude vrouw die in de zeventiende-eeuwse republiek terugblikt op haar leven. Te beginnen met de maandenlange zeereis naar Batavia, waar ze op verzoek van gouverneur-generaal Coen, samen met nog een aantal meisjes in de rol van ’baarmoeder’ aan de basis moet liggen van een Nederlandse volksplanting. Maria en de anderen komen daar dan ook haast letterlijk terecht op een soort huwelijksmarkt.

De een treft het goed, de ander heeft minder geluk. Maria accepteert het aanzoek van een wat oudere man. Haar keuze pakt niet echt goed uit. Bovendien sterft hij al snel. Ook met haar tweede echtgenoot leeft ze niet lang en gelukkig. Maria’s derde huwelijk pakt beter uit: ze trouwt met Antonio van Diemen die het uiteindelijk brengt tot gouverneur-generaal. Naast hem is zij, zoals ze zelf zegt: koningin van Batavia.

Met haar groeit de lezer mee door diverse lagen van deze merkwaardige Hollandse samenleving in de Indische tropen. Mooi is te zien hoe de Hollanders in die exotische wereld een eigen nieuwe leefstijl moeten vinden. Batavia is een verre van gezonde stad, het klimaat en onbekende ziekten eisen gretig hun tol.

Via de verhalen van Maria krijgt de lezer te maken met de mentaliteit van de VOC-mannen in die contreien. Het is zeker indrukwekkend wat die daar in een paar decennia tot stand brengen, maar het is vaak schokkend te moeten meebeleven hoe dat gebeurt. Omdat Maria wordt geacht zich als vrouw niet met de mannenzaken te bemoeien kan de lezer vanuit haar positie op afstand toekijken hoe dat leven in het prille Godvrezende gereformeerde Batavia zich ontwikkelt, soms met wrede uitwassen.

Al gauw valt op dat in de levensloop van de romanfiguur Maria nogal wat destijds ’bekende Nederlanders’ figureren en zelfs een hoofdrol spelen. Dat doet soms wat geforceerd aan, maar wie de moeite neemt om na de laatste pagina’s die namen even na te trekken ontdekt dat de schijfster, allesbehalve een leuk handigheidje toepast om die tijd van toen een beetje herkenbaar te maken. Het voelt haast magisch dat al die mensen echt hebben bestaan en dat Maria ze heeft gekend. Zelfs de rol van de schilder Rembrandt berust op meer dan fantasie.

En de Indonesiërs? Met hen hebben de Nederlanders blijkbaar weinig van doen, ze komen hier vooral voor als het volk dat als slaven het Hollandse Batavia werkelijk met hun blote handen opbouwt. In die sfeer vertoont de VOC-mentaliteit niet zelden maffiose trekken, zowel zakelijk als privé.

Natuurlijk gaat het in deze roman vooral om de ontwikkeling van Maria. Ze is een sterkte, praktisch denkende vrouw. Zelfs als beoogd baarmoeder aan boord van het VOC-schip dat haar naar de Oost voert, geeft ze al blijk van ambitie. De lezer maakt mee hoe ze weliswaar niet altijd de gelukkig is in de keuze van haar echtgenoten, maar dat ze niettemin uitgroeit tot iemand met wie rekening moet worden gehouden. Niet voor niets laat ze af en toe weten dat de lezer te maken heeft met de dochter van een officier. Ook haar is de VOC-mentaliteit niet vreemd en ze vindt zichzelf dan ook niet per se aardig. Een echt mens dus.

Het is al met al een prachtig idee van de schrijfster om rond deze Maria, die leefde in een door mannen gedomineerde wereld, een roman te bouwen en daarmee een diffuus geworden verleden in Oost en West tot leven te wekken. Toch lijkt de authenticiteit haar een beetje in de weg te zitten, want de personages zijn wat schetsmatig neergezet. Hoewel, die aanpak sluit goed aan bij deze vertelvorm. Het is alsof de lezer bij Maria op bezoek is, die dan letterlijk zegt dat niet alles uit haar leven de moeite van het vertellen waard is.

Hans Visser

De auteur

Anneloes Timmerije (Amsterdam, 1955) haalde op het nippertje de middelbare school, maakte de School voor Taal & Letterkunde niet af en werd daarna als journalist bij het Leidsch Dagblad in het diepe gegooid. Daar leerde ze ’leven en schrijven’. Ze schreef onder meer Indisch zwijgen, Zwartzuur, De grote Joseph, Slaapwandelen bij daglicht, en met Charles den Tex Het vergeten verhaal.

Anneloes Timmerije – De mannen van Maria. 344 pagina’s. ISBN 9789021407920, uitgeverij Querido, 20,99, september 2019
Vanaf 30 maart 2021 als paperback bij Querido, ISBN 978 90 2142409 5  € 12,99

Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters