Conserve's Leessite

Over de troost van de Mongoolse jak

Theatermaker debuteert als schrijver met absurdistisch verhaal over verdriet

Het is bij vlagen verdrietig, dan weer komisch, en regelmatig gebeuren er dingen die achteraf helemaal niet gebeurd blijken te zijn. In Een soort eelt, het schrijfdebuut van theatermaker Rinske Bouwman maakt Bouwman het haar lezers niet makkelijk. Maar toch wil je blijven doorlezen in dit verslag van een rouwproces, dat tegelijk melancholiek en absurdistisch is.

Mongolië

Sarlag is een 26-jarige vrouw. Als baby hebben haar Nederlandse ouders haar, omdat Nederland hen niet langer aanstond, meegenomen naar Mongolië, waar zij is opgegroeid. Ze was gelukkig daar, te midden van de jaks, in een winter die meer dan tien maanden duurde en een zomer van slechts enkele weken. Maar dan gebeurt er iets ergs dat jarenlang een schaduw over haar leven werpt. Uiteindelijk besluit Sarlag naar Nederland te gaan voor een masterstudie, maar vooral om aan het verdriet van haarzelf en van haar ouders te ontsnappen. Echt goed gaat het haar daar echter ook niet.

Over de auteur:

Rinske Bouwman is theatermaker en co-artistiek leider van toneelgroep Tiefschnee. Haar voorstellingen speelden op diverse festivals en in theaters door heel Nederland. Haar teksten worden gekenmerkt door een combinatie van het macabere met humor. Ook maakt zij, samen met Inge Wennet, luistertheater en verzorgt audioroutes. Een soort eelt is haar eerste boek, waarvoor zij ook zelf het omslag schilderde.

Studie

Aan de studie die Sarlag (zeg maar haarlak, maar dan met een s) zou gaan doen in Utrecht is ze maar helemaal niet begonnen. Ze heeft een baantje gevonden in een supermarkt waar ze in haar eentje de koel-vriesafdeling bestiert, van de rest van de winkel gescheiden door zware plastic lamellen. In die betrekkelijke eenzaamheid laat ze diepvriesproducten half ontdooien en kneedt er dan poppetjes van om die vervolgens in dat model weer te laten opvriezen. Diepvriesproducten zijn de meest treurige producten in de Nederlandse supermarktschappen, op de taartversiering na, bedenkt ze.

Kalle

Er zijn mensen genoeg om haar heen die haar willen helpen. Zo is er Kalle die bij de kazen werkt en niets liever wil dan verkering met haar. En Joeri, de manager en Trudy, de caissière. Allemaal mensen die zich om haar bekommeren. Maar Sarlag wil niet geholpen worden. Ze fantaseert over ellendige manieren om zichzelf te pijnigen en denkt vol heimwee terug aan haar tijd in Mongolië toen ze nog gelukkig was.

Pas langzaam wordt duidelijk wat de aanleiding was voor haar vlucht naar Nederland. En terwijl Bouwman dat beetje bij beetje onthult, voelt Sarlag zich steeds verder veranderen: eerst worden haar nagels grijs en dik, er groeien witte haren overal uit haar lichaam, eerst hier en daar eentje, maar langzaam een complete vacht, haar nagels verharden tot dikke grijze klompen en op haar hoofd verschijnen hoorns. De roze eenhoorn-onesie waar ze zich in hult om zich te verbergen, kan al die veranderingen al snel niet meer camoufleren.

Legenden

Bouwman heeft zich behoorlijk verdiept in Mongolië en het leven daar. Ze weeft oude legenden uit dat land door haar verhaal, vertelt over de trek van de Tsaatan, de nomaden die elke zomer neerdalen vanuit de hoogvlaktes, ze schildert het leven in de traditionele Mongoolse woning, de ger. Alleen al daarom lees je dit boek geboeid.

Maar het is toch vooral de laconieke toon die verteller Sarlag consequent hanteert die je voor haar inneemt. Erge dingen gebeuren vooral op dinsdag. Dat komt omdat niemand dat verwacht van die dag.

Loopt het goed af met Sarlag? Dat hangt ervan af wat je goed wilt noemen. En dat mag de lezer uiteindelijk zelf bepalen.

Sonja de Jong

Rinske Bouwman – Een soort eelt, 190 pagina’s, uitgeverij Orlando, ISBN 978 90 8333570 4, € 22,99, januari 2024