Lord M. - Arthur Japin
Een saaie man en een hysterica
Nieuwe roman van Japin overtuigt niet echt
Of het nou komt doordat Lord Melbourne, de Lord M uit de titel en de verteller in dit boek, zo’n door en door integere, maar tevens doodsaaie man is, of dat het toch te wijten is aan het weinig bevredigende psychologisch portret dat hij van zijn geliefde Caroline schetst, maar de nieuwe roman Lord M. van Arthur Japin komt niet echt tot leven.
Volop mooie, historische details, zoals we van Japin gewend zijn, dat wel. Maar van de vier hoofdpersonen, respectievelijk koningin Victoria van Engeland (1819-1901), Caroline Ponsonby (1785-1828), Lord Byron (1788-1825) en Lord Melbourne, geboren William Lamb, (1779-1845) zelf, overtuigt alleen die laatste en dan nog als saaie piet. De jonge Victoria is weinig meer dan een fletse deerne, de dichter Lord Byron een vervelende intrigant en Caroline, die alles in zich heeft om een mooie, tragische heldin te zijn, verveelt het ene moment als ver over the top hysterica om het volgende moment weer een en al opofferingsgezindheid en redelijkheid te zijn. Kortom: Lord M. is zeker niet Japins beste roman.
Over de auteur
Arthur Japin (1956) schrijft historische romans. In 2004 ontving hij de Libris Literatuurprijs voor zijn roman Een schitterend gebrek, over Casanova. Japin startte zijn carrière als acteur, maar zei in 1987 het planken vaarwel en begon zich helemaal aan het schrijven te wijden. Hij debuteerde in 1996 met Magonische Verhalen en een jaar later volgde De zwarte met het witte hart, waarmee zijn naam meteen stevig gevestigd was. Vele historische romans volgden daarna.
Travestie
Op het omslag staat het portret van wat op het eerste gezicht een jongeman lijkt. Het is een schilderij van de hand van Thomas Phillips en blijkt Caroline Ponsonby te zijn, een jonge vrouw die zich regelmatig verkleedde als jongen. Al op jonge leeftijd trouwde zij met William Lamb, de latere Lord Melbourne, die haar – als wij de visie van Japin mogen geloven – aanbad. Zij hield ook oprecht van hem, maar een paar jaar later vatte zij ook een hartstochtelijke verering op voor Lord Byron, een liefde die haar, toen deze onbeantwoord bleef, aanzette tot scandaleuze daden.
Weduwnaar
Japin heeft ervoor gekozen zijn verhaal te laten vertellen door Lord Melbourne vanaf 1837, op dat moment al jaren weduwnaar en minister-president in het Engeland van de toen nog jonge Koningin Victoria. Zij volgde in dat jaar, net 18 jaar geworden, haar oom Willem IV op. Lord Melbourne werd haar steun en toeverlaat. In (fictieve) dagboekfragmenten van de lord lezen wij de wederwaardigheden van de jonge koningin en de politieke intriges om haar heen. Vanuit haar omgeving wordt sterk aangedrongen op een huwelijk, maar de jonge vorstin aarzelt: alleen uit liefde wil ze trouwen, maar wat is liefde en hoe weet je of iemand de ware voor je is. Op haar aandringen besluit Lord Melbourne daarom zijn eigen behoorlijk tumultueuze liefdesleven met Caroline Ponsonby op schrift te stellen. Zij hield van hem, maar raakte tevens verkikkerd op de dichter Lord Byron, een getalenteerd dichter, maar ook een man van uiterst bedenkelijke reputatie.
Inschikkelijk
Lord Melbourne toont zich bijzonder inschikkelijk. Hij laat zijn Caroline ongebreideld brieven schrijven met en afspraakjes maken met Byron en legt haar geen strobreed in de weg, ook niet als zij steeds vaker in mannenkleren gehuld in het openbaar verschijnt. Het gaat pas goed mis als Byron trouwt met een nicht van Ponsonby, Annabella. Als Byron Caroline voor de gek houdt door haar een haarlok toe te zenden die niet van zijn eigen hoofd, maar van dat van een al wat oudere minnares van hem afkomstig is, wordt Caroline gek. Als antwoord knipt zij woest en daardoor behoorlijk bloederig haar eigen schaamhaar af en stuurt dat in een envelop naar hem op.
Vrijgevochten jeugd
Het is jammer dat Japin zich amper af lijkt te vragen waarom Caroline was wie zij was en deed wat zij deed. Hij refereert aan haar vrijgevochten jeugd waarin zij, samen met neefjes en nichtjes, volkomen vrijgelaten werd als mogelijke oorzaak. Maar het idee dat het mogelijk een vorm van verzet tegen haar onbevredigende rol als vrouw in een door mannen bepaalde samenleving was, lijkt niet bij hem op te komen. Daardoor schildert hij haar af als een volslagen doorgedraaide hysterica, wat hij in zijn nawoord nog benadrukt met de woorden: haar uitspattingen waren te onnavolgbaar grillig […] ik heb ze soms moeten weglaten of combineren omwille van de geloofwaardigheid.
Kroning
Mooi zijn Japins beschrijvingen van historische gebeurtenissen: de kroning van Victoria in al zijn uitbundigheid, de bezoeken van de potentiële huwelijkskandidaten Albert en Ernst von Saxen-Coburg, de bals en de uitvaart van Lord Byron. Met de couleur locale zit het wel goed, zoals altijd bij Japin. Maar iets meer compassie met zijn tragische hoofdpersoon Caroline had hem gesierd.
Sonja de Jong
Arthur Japin. Lord M. De Arbeiderspers, ISBN 978 90 295 5356 8. 336 pagina’s, € 26,99, augustus 2026