Jij blijft - Gerard van Emmerik
Liefde en de dood die op de loer ligt
Over zwijgen en wat dat kapot kan maken
Begin zestigers Sam en Luc zijn al meer dan veertig jaar samen en nog steeds dolblij met elkaar. Hoewel het de laatste tijd bij Sam soms begint te kriebelen. Hij ergert zich aan kleine dingen van Luc en mijmert in het geheim over een kleine woning helemaal voor hem alleen, de rust daarvan. Als hij van de dokter te horen krijgt, dat hij nog hooguit een jaar te leven heeft, dwingt dat hem over zijn relatie met Luc na te denken. Hij besluit het hem niet te vertellen. Nee joh, niks aan de hand met mij.
Over de auteur
Gerard van Emmerik (1955) is schrijver van romans en verhalenbundels. Hij debuteerde in 1993 met de verhalenbundel Iets scherps, een priem. Een telkens terugkerend thema in zijn werk vormen relaties en hoe die vorm te geven. Hij is docent creatief schrijven en maakt deel uit van de redactieraad van literair tijdschrift Hollands Maandblad.
Ingehouden en klein
Gerard van Emmerik behoort tot dat kleine groepje schrijvers die bij haast elk nieuw boek door recensenten de hemel in worden geprezen, maar bij het grote publiek vrijwel onbekend zijn. Ten onrechte, zo bewijst hij ook weer met zijn fijnzinnige nieuwe roman Jij blijft. Van Emmerik schrijft zowel toegankelijk als mooi. Hij is geen man van het grote drama, hij houdt het ingehouden en klein. In zorgvuldig proza weet hij vaak zonder veel omhaal van woorden de kern te raken en zijn werk wemelt van zinnen die je wilt onthouden. Zoals in dit boek de haast terloopse observatie: ‘Een eigen aanstaande dood kan rare dingen met je doen. Een poosje alles overschaduwen’.
Oplichtende vlekjes
Sam heeft nergens last van, maar bij een routinecontrole van zijn bloed ziet de huisarts wat afwijkende waarden. Vermoedelijk niets aan de hand, maar laat het toch voor de zekerheid even controleren in het ziekenhuis, is zijn advies. Er worden wat scans gemaakt. En dan blijkt er wel degelijk iets aan de hand: oplichtende vlekjes, een sterrenhemel. Nader onderzoek nog nodig, maar toch alvast de prognose: als het is wat het lijkt, dan nog hooguit een jaar te leven. En meteen is er bij Sam het besef: dit kan ik, wil ik niet aan Luc vertellen. En dus steekt hij zijn duim omhoog naar zijn in de auto wachtende vriend: zie je wel, niks aan de hand. Ja, nog wel wat onderzoekjes, maar dat heeft niks om het lijf.
Laatste keer
En bij alles wat hij doet, is er dan bij Sam steeds het besef: doe ik dit nu voor de laatste keer? Hij krijgt steeds zwaardere aanvallen van rugpijn, en vanuit het niets plotselinge woedeaanvallen. Maar ook met Luc gaat het niet goed. Er sluipt ongemak in hun relatie door alles wat ongezegd blijft.
En dan, het is inmiddels al bijna drie maanden later - want ja, ook artsen willen wel eens op vakantie en als de een terug is, vertrekt de ander net - komt er opeens het verrassende bericht: toch geen kanker. Maar die drie maanden poets je niet zomaar weg. De angst, de pijn, de twijfels aan elkaar en aan zichzelf hebben onuitwisbare sporen getrokken. Hoe ga je daarna verder.
Van Emmerik weet de karakters van de twee mannen haarzuiver neer te zetten met raak gekozen beelden. Je ziet ze voor je: de onzekere Sam, die als kind gepest werd als kippenjongen (waarmee Van Emmerik teruggrijpt op zijn eerdere roman De Kippenjongen uit 2011, al is deze Sam toch anders dan kippenjongen Jimmy in dat boek). En Luc, op het eerste gezicht stoer en zelfverzekerd, maar onder dat oppervlak al evenzeer een gevoelsmens.
Jij blijft is een fijnzinnige kleine roman over liefde en het onvermogen om die op de juiste wijze te uiten.
Sonja de Jong
Gerard van Emmerik – Jij blijft, De Kring, ISBN 978 94 629 7348 0, 192 pagina’s, € 22.50, november 2025