Maria Adolfsson - Stormwaarschuwing
Stefan Ahnhem - Motief X
Stefan Ahnhem - 18 graden onder nul
Stefan Ahnhem - Negen
Stefan Ahnhem - Zonder gezicht
Hanny Alders - De kopiist
Hanny Alders - De volmaakte ketter
Hanny Alders - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Johan Andersen - Zonder genade
Peter Andriesse - Claire Obscure
Reggie Baay - Het lied van de goden
Wim Bax - Hou het stil
Werner van den Belt en Bob Hardus - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Roland Bergeys - Blindelings
Sarah Blau - De anderen
Sara Blædel - Het meisje onder de boom
Cilla & Rolf Börjlind - Bevroren goud
Eric de Brabander - Het geluid van naderend onweer
Manon van den Brekel - Massa-executies op Sulawesi
Jan Brokken - De tuinen van Buitenzorg
Robert Bryndza - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Robert Bryndza - Kate Marshall 2 - Schaduwland
José Buschman - Couperus in de Oriënt
Andrea Camilleri - De methode Catalanotti
Andrea Camilleri - De vorm van water
Rob Chrispijn & Herman van Veen - Bevrijdingskind
Michael Connelly - Een gewaarschuwd man
Will Dean - Tuva 1 – De jacht
Matthias M.R. Declercq - De ontdekking van Urk
Adriaan van Dis - Adje doet heel druk
Adriaan van Dis - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Jessica Durlacher - De Stem
Friedrich Dürrenmatt - Justitia
Lotta Elstad - Ik weiger na te denken
Pascal Engman - Vanessa Frank 2 – Femicide
Svea Ersson - Hej Denemarken
Jon Fosse - Ik is een ander – Septologie III-V
Tina Frennstedt - Countdown
Philip & Lili Freriks - Les chats de Lili – De katten van Lili
Randi Fuglehaug - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Robert Galbraith - Kwaad bloed
Eva García Sáenz de Urturi - De heren van de tijd
Melle Garschagen - Stem van het Britse Volk
Ko van Geemert - Verstoten uit het paradijs
Tove Gerge - De jongen
John Grisham - De storm
Jan Guillou - De tweede doodzonde
Yuval Noah Harari - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Patricia Highsmith - De getalenteerde meneer Ripley
Patricia Highsmith - Stille wateren
Loes den Hollander - Wacht maar af
Christoffer Holst - Bloedrode midzomeravond
Jørn Lier Horst - De Katharine-code
Jørn Lier Horst en Thomas Enger - Rookgordijn
Arnaldur Indridason - Boven water
Susanne Jansson - Winterwater
Gaila Jehoel - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonas Jonasson - Zoete zoete wraak bv
Ragnar Jónasson - Inktzwart
Marjoleine Kars - Bloed in de rivier
Lars Kepler - Spiegelman
Stephen King - Later
Ariën Knibbe - Het verzwegen verbond
Rudy Kousbroek - Het Oostindisch kampsyndroom
​​​​​​​Arlette Kouwenhoven - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Tessa Leuwsha - Plantage Wildlust
Marja Lunde - Het einde van de oceaan
Dumani Mandela - Op de vlucht voor apartheid
Cynthia Mc Leod - Hoe duur was de suiker?
Deon Meyer - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Johanna Mo - De nachtegaal
Peter Mohlin & Peter Nyström - Het laatste leven
Rob Nieuwenhuys - Oost-Indische spiegel
Willem Nijholt - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Sofi Oksanen - Het hondenpark
Mariska Overman - Noorderlicht
Nathalie Pagie - Helsinki
Bodil de la Parra - Het verbrande huis
Karolina Ramqvist - De berenvrouw
Rudie van Rensburg - Klem
David Van Reybrouck - Revolusi
Ane Riel - Beest
Ian Rankin - Een web van leugens
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 1 - Berouw
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Max Seeck - De trouwe lezer
Hubert Smeets - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Paul Christiaan Smis - Harald - Een historische novelle
Dag Solstad - Roman 11, boek 18
Gunnar Staalesen - Gevallen engelen
Gunnar Staalesen - Zwarte schapen
Geir Tangen - Dodemanstango
Geir Tangen - Hartenbreker
Anneloes Timmerije - De mannen van Maria
Rose Tremain - Eilanden van genade
C.J. Tudor - De anderen
Hans Vervoort - Zo tedere schade…
Bas Veth - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Jacob Vis - Tandem
Pauline Vijverberg - De achtste zonnebloemen
Diederik van Vleuten - Daar werd wat groots verricht
Simone van der Vlugt - De kaasfabriek
Katherine Webb - De verdwijning
Auke van der Woud - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


Hoe duur was de suiker? - Cynthia Mc Leod

Gekweld door gevoelens van rechtvaardigheid 

Het boek legt de wortels van de Surinaamse maatschappij bloot 

De achttiende eeuw staat bekend als de economische bloeitijd van Suriname. Nadat het land in 1667 een Nederlandse kolonie was geworden, werden langs de kust meer dan 400 plantages gesticht die in de loop van enkele decennia tot grote omzetten kwamen. Vele duizenden slaven werden ingezet bij het verbouwen en verwerken van suiker en koffie, en de winsten van de plantages waren enorm.

Minder bekend was dat vrij veel plantages in handen waren van Portugese joden. Totdat in 1995 de historische roman Hoe duur was de suiker? van Cynthia Mc Leod in Nederland verscheen. In dit boek, dat inmiddels ook is verfilmd, beschreef de Surinaamse schrijfster (Paramaribo, 1936) vijftien jaren uit het leven van zo’n Surinaams-joodse familie in de achttiende eeuw.

Het boek was gebaseerd op vele jaren archiefonderzoek in Nederland en Amerika en bood een onthullend beeld van het dagelijks leven in dit deel van het koloniale rijk. Kenmerkend voor de meeste joden in Suriname was bijvoorbeeld dat ze daar al voor de Nederlanders via Brazilië naar toe waren gekomen, en omdat ze, anders dan de Engelsen en Nederlanders, geen eigen vaderland hadden, stelden ze zich daar in op een duurzaam verblijf. Tijdens de ontwikkeling van de plantages vormden zij een welvarende gemeenschap die zich slechts bij uitzondering met niet-joden inliet. In restaurants hadden ze hun eigen afdelingen met kosjer eten, ze trouwden zo veel mogelijk onder elkaar en in het binnenland stichtten ze vol goede moed de stad Joden Savanna, het ‘Jeruzalem aan de Rivier’.

Ik wist dit allemaal niet, maar kwam het te weten dank zij Hoe duur was de suiker? Alleen al daarom is dit een onmisbaar boek voor wie wat van de Nederlandse en Surinamse geschiedenis wil weten. Maar daarnaast is het ook nog eens heel toegankelijk geschreven. Dat maakt het waarschijnlijk tot een van de invloedrijker boeken van de twintigste eeuw.

Het verhaal dat in het boek wordt verteld, is bijna klassiek. Twee even oude stiefzusjes groeien samen op een plantage op, maar als ze groot zijn richten ze op uiteenlopende manieren hun leven in. Het ene meisje is het toppunt van degelijkheid. Zij huwt een lieve, rechtstreeks uit Nederland afkomstige administrateur en vindt het geluk in Paramaribo. Het andere meisje is een frivole feestgangster. Na enkele kortstondige avontuurtjes trouwt ze met een oude joodse plantagebezitter. Als hun huwelijk om voor de hand liggende redenen stukloopt, verkoopt de man zijn bezittingen om zich met een slavin in een klein huisje terug te trekken. De vrouw naar wie alle mannen dongen, blijft eenzaam achter.

Cynthia Mc Leod, die van gemengd joods-hindoestaanse afkomst is, haar vader was Johan Ferrier, de eerste president van het onafhankelijke Suriname, doceerde jaren lang Nederlands aan het De Miranda Lyceum in Suriname. Daar merkte ze hoe weinig er van de geschiedenis van haar land bekend was. Toen ze later met  haar man, een Surinaamse diplomaat in Brussel kwam te wonen, besloot ze in de archieven in Den Haag een en ander uit te gaan zoeken om deze roman te kunnen schrijven, in een traditioneel, ingehouden, en weemoedig stemmend Nederlands zoals je dat alleen nog maar bij mensen uit de voormalige koloniën tegenkomt. De dialogen van de slaven zijn in de Surinaamse editie van het boek overigens in het Sranan, zodat het voor Surinamers nog eens extra herkenbaar zal zijn.

Wat de roman zo buitengewoon sterk maakt, is niet alleen McLeods uitzonderlijke vertellerstalent maar ook haar visie op de gecompliceerde en steeds weer verschuivende sociale verhoudingen in het achttiende-eeuwse Suriname. McLeod laat in haar boek zien hoe subtiel het leven in Suriname georganiseerd was tijdens de bloeitijd van de plantagecultuur, wat daarin de zwakke schakels waren en ook wat de ondergang heeft ingeluid. Bijna even belangrijk als de twee meisjes en hun familieleden zijn in het boek bijvoorbeeld de vele slaven op wie hun onbezorgde bestaan steunt. McLeod voert eerst nog betrekkelijk afstandelijk een aantal plantageslaven op die met weinig voedsel en harde zweepslagen tot hogere prestaties worden gedwongen. Maar daarna beschrijft ze met een bewonderenswaardig inlevingsvermogen het leven van de zogeheten huisslaven op de plantages.

Aanvankelijk hebben die slaven op de plantages hun eigen gemeenschappen, maar als het boek ophoudt, aan het eind van de eeuw, vloeien deze meer en meer met de gemeenschap van de planters samen. Een enkele blanke probeert nog krampachtig aan de totale rechteloosheid vast te houden, maar de meesten zoeken naar manieren om de scheidslijnen met de negers te verzachten of weg te nemen.

Het boek legt daarmee naar mijn idee de wortels van de Surinaamse maatschappij bloot. Waarmee het het boek voor Surinamers de eerste moderne roman over hun geschiedenis werd.
Dat zal ook el het grote succes dat het boek verklaren, zowel in Nederland als in Suriname. Hoe duur was de suiker? verscheen eerst, in 1987, in Paramaribo, waar er al snel meer dan 12.000 exemplaren van werden verkocht. Bij een bevolking van 600.000 mensen, die over het algemeen niet op romans zijn ingesteld, was zoiets nooit eerder voorgekomen. Daarna werd er in Nederland nog eens een veelvoud van deze aantallen gehaald, wat nog eens herhaald werd toen het boek verfilmd werd.

Het interessantste aan Hoe duur was de suiker? is nog altijd dat het boek voor de ondergang van de planterscultuur zoals die zich in de tweede helft van achttiende eeuw begon af te tekenen, verschillende oorzaken geeft. Mc Leod geeft een beeld van de financieel-economische ontwikkeling, die maakt dat veel plantages in die tijd buiten hun krachten beginnen te groeien. De Nederlandse banken geven op een gegeven moment te makkelijk krediet aan de planters zonder dat ze daar een deugdelijk toezicht aan koppelden.

Een andere factor is het toenemend verzet van de slaven tegen hun tewerkstelling. Naarmate de plantages groter worden, lopen de slaven vaker weg om zich in het oerwoud bij de bosnegers aan te sluiten. Het Nederlandse gezag kan daartegen niet veel anders doen dan militairen sturen om de vluchtelingen met geweld in het gareel te dwingen. De massale aanwezigheid van Nederlandse militairen vormt dan echter weer een verdere ondermijning van de oude plantersmentaliteit. Maar daarnaast is er nog de humanitaire instelling van veel Nederlanders. Dit is zonder twijfel nog steeds het meest omstreden onderdeel van het boek. Zowel onder de militairen als onder de nieuw aangekomen administrateurs bevonden zich in de visie van Mc Leod veel mensen die zich begonnen te ergeren aan de slavernij. Zo kreeg de man van het brave meisje bij het zien van zijn huisslaaf steeds meer last van gevoelens van rechtvaardigheid. Ook één van de Nederlandse soldaten die in Suriname heeft dienstgenomen om de zwarten mores te leren, wordt voor hij het weet door gewetensbezwaren gekweld.

De passages over dit soort nobele Nederlandse blanken deden mij toen ik het boek in 1995 voor NRC Handelsblad besprak, eerlijk gezegd nogal zoet aan. In ieder mens, vond ik, zou toch ook ergens een zwarte kant moeten schuilen. Maar ik zag ook dat dit in Mc Leods opzet waarschijnlijk een onmogelijke eis was. Zij wilde in haar boek bewust uitgaan van het goede in ieder mens. In al haar personages wilde ze iets redelijks ontdekken. In de toenmalige, kwetsbare fase van de Surinaamse geschiedenis, en misschien nog steeds wel, leek mij dat wel een mooi en nuttig standpunt.

Reinjan Mulder

Verscheen oorspronkelijk in NRC Handelsblad van 30 juni 1995, in 2013 geactualiseerd door de auteur voor Das Zahngold . 
(Lees verder op www.reinjanmulder.nl

Cynthia Mc Leod – Hoe duur was de suiker?, ISBN 978 90 5429 448 1, uitgeverij Conserve, 31ste druk oktober 2016, eerste Nederlandse uitgave mei 1995, in 2013 verscheen de filmeditie met 8 pagina’s filmfoto’s, het oorspronkelijke boek van de roman telt 304 pagina’s, € 19,99 

Cynthia Mc Leod Filmeditie
Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters