Maria Adolfsson - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Maria Adolfsson - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Stefan Ahnhem - Motief X
Stefan Ahnhem - 18 graden onder nul
Stefan Ahnhem - Negen
Stefan Ahnhem - Zonder gezicht
Hanny Alders - De kopiist
Hanny Alders - De volmaakte ketter
Hanny Alders - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Johan Andersen - Zonder genade
Peter Andriesse - Claire Obscure
Reggie Baay - Het lied van de goden
Wim Bax - Hou het stil
Werner van den Belt en Bob Hardus - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Roland Bergeys - Blindelings
Steve Berry - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Sarah Blau - De anderen
Sara Blædel - Het meisje onder de boom
Cilla & Rolf Börjlind - Bevroren goud
Martin Bossenbroek - De wraak van Diponegoro
Eric de Brabander - Het geluid van naderend onweer
Manon van den Brekel - Massa-executies op Sulawesi
Jan Brokken - De tuinen van Buitenzorg
Jeroen Brouwers - Cliënt E. Busken
Robert Bryndza - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Robert Bryndza - Kate Marshall 2 - Schaduwland
José Buschman - Couperus in de Oriënt
Andrea Camilleri - De methode Catalanotti
Andrea Camilleri - De vorm van water
Rob Chrispijn & Herman van Veen - Bevrijdingskind
Michael Connelly - Een gewaarschuwd man
Will Dean - Tuva 1 – De jacht
Matthias M.R. Declercq - De ontdekking van Urk
Adriaan van Dis - Adje doet heel druk
Adriaan van Dis - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Jessica Durlacher - De Stem
Friedrich Dürrenmatt - Justitia
Lotta Elstad - Ik weiger na te denken
Pascal Engman - Vanessa Frank 2 – Femicide
Svea Ersson - Hej Denemarken
Jon Fosse - Ik is een ander – Septologie III-V
Tina Frennstedt - Countdown
Philip & Lili Freriks - Les chats de Lili – De katten van Lili
Randi Fuglehaug - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Robert Galbraith - Kwaad bloed
Eva García Sáenz de Urturi - De heren van de tijd
Melle Garschagen - Stem van het Britse Volk
Ko van Geemert - Verstoten uit het paradijs
Tove Gerge - De jongen
John Grisham - De storm
Jan Guillou - De tweede doodzonde
Yuval Noah Harari - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Patricia Highsmith - De getalenteerde meneer Ripley
Patricia Highsmith - Stille wateren
Loes den Hollander - Wacht maar af
Christoffer Holst - Bloedrode midzomeravond
Jørn Lier Horst - De Katharine-code
Jørn Lier Horst en Thomas Enger - Rookgordijn
Arnaldur Indridason - Boven water
Olli Jalonen - De hemelproef
Susanne Jansson - Winterwater
Gaila Jehoel - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonas Jonasson - Zoete zoete wraak bv
Ragnar Jónasson - Inktzwart
Marjoleine Kars - Bloed in de rivier
Lars Kepler - Spiegelman
Stephen King - Later
Ariën Knibbe - Het verzwegen verbond
Rudy Kousbroek - Het Oostindisch kampsyndroom
​​​​​​​Arlette Kouwenhoven - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Tessa Leuwsha - Plantage Wildlust
Marja Lunde - Het einde van de oceaan
Dumani Mandela - Op de vlucht voor apartheid
Cynthia Mc Leod - Hoe duur was de suiker?
Deon Meyer - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Dido Michielsen - Lichter dan ik
Johanna Mo - De nachtegaal
Peter Mohlin & Peter Nyström - Het laatste leven
Rob Nieuwenhuys - Oost-Indische spiegel
Willem Nijholt - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Sofi Oksanen - Het hondenpark
Mariska Overman - Noorderlicht
Nathalie Pagie - Helsinki
Bodil de la Parra - Het verbrande huis
Karolina Ramqvist - De berenvrouw
Rudie van Rensburg - Klem
David Van Reybrouck - Revolusi
Ane Riel - Beest
Ian Rankin - Een web van leugens
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 1 - Berouw
Sofie Sarenbrant - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Max Seeck - De trouwe lezer
Hubert Smeets - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Paul Christiaan Smis - Harald - Een historische novelle
Dag Solstad - Roman 11, boek 18
Gunnar Staalesen - Gevallen engelen
Gunnar Staalesen - Zwarte schapen
Geir Tangen - Dodemanstango
Geir Tangen - Hartenbreker
Anneloes Timmerije - De mannen van Maria
Rose Tremain - Eilanden van genade
C.J. Tudor - De anderen
Hans Vervoort - Zo tedere schade…
Bas Veth - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Jacob Vis - Tandem
Pauline Vijverberg - De achtste zonnebloemen
Diederik van Vleuten - Daar werd wat groots verricht
Simone van der Vlugt - De kaasfabriek
Rob van Vuure - Nagelaten Werk
Katherine Webb - De verdwijning
Auke van der Woud - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


Lichter dan ik - Dido Michielsen

Probeer het maar: het lezen van de roman Lichter dan ik zonder even iets te moeten wegslikken, zonder even een ooghoek te moeten deppen. Nee, dit boek van Dido Michielsen is zeker geen tranentrekker. Het is een domweg realistisch verhaal dat illustreert hoe schurend en tegelijk beloftevol de onwaarschijnlijke en toch intense gevoelsband tussen Nederland en Indonesië is geweest.

Het thema is niet nieuw. Als sinds de première in 1904 trekt de opera Madama Butterfly volle zalen met het authentieke verhaal van een Japanse concubine die voor haar bevrijding uit de voor haar beklemmende cultuur rekent op de liefde van een westerse man. Ook het aantal voorstellingen van de musical Miss Saigon uit 1989 is niet meer te tellen. Ook daarin gaat een ’American dream’ op in een desillusie.

Het verhaal van de roman Lichter dan ik begint rond 1850 in de kraton van Yogyakarta, het paleiscomplex van de sultan, de vorst van dat Midden-Javaanse rijk. Daar groeit Isah op. Deze dochter van een alleenstaande moeder die er werkt als batikster, speelt ze met adellijke meisjes, is voorbestemd om te worden uitgehuwelijkt aan een man van minstens gelijkwaardige adel. Liefde speelt daarin geen rol, wederzijdse familiebelangen des te meer. Als een van hen later inderdaad trouwt met een man die ze pas bij het huwelijk leert kennen, ziet Isah de angst in haar ogen en huivert.

Wanneer ze zelf, ook een tiener nog, eveneens wordt geacht te trouwen met een veel oudere man die al een vrouw heeft, verwacht haar moeder voor Isah een redelijk veilige en comfortabele toekomst. Maar… Isha slaat de angst om het hart. Ze ontvlucht de muren van de kraton en stort zich in de armen van een Nederlandse legerofficier. Net als de vijftienjarige Japanse Cio-Cio-San in Madama Butterfly hoopt ze op een leven waarin man en vrouw min of meer gelijkwaardig zijn; ook Isah ziet een toekomst voor zich waarin ze als vrouw wordt gerespecteerd.

Als zijn njai, de vrouw die overdag het huishouden van deze officier bestiert en ’s nachts liefdevol met hem slaapt, groeit de piepjonge Isah in haar nieuwe rol. Ze schenkt hem zelfs twee dochters. Als zoveel andere Indonesische vrouwen in die positie is ze in wezen voor hem ook de schakel tussen Oost en West.

Het lukt haar om de balans te vinden tussen haar vertrouwde Javaanse gevoel en de Hollandse levensstijl. Totdat de dag aanbreekt waarop de officier meldt naar Nederland te gaan om te trouwen met de vrouw die daar al jaren op hem blijkt te wachten. Hij rekent erop dat Isah hem begrijpt. Voor de twee kinderen zal een bevriend Hollands gezin gaan zorgen en voor Isah begint dan de eenzame martelgang waarvoor ze al eerder zo links en rechts was gewaarschuwd. Ze krijgt het zwaar, maar ijzersterk als ze is, geeft ze nooit op.

Zeker, er waren destijds heel wat Indonesische vrouwen die leefden met een Hollandse man, die kinderen kregen en uiteindelijk gelukkig werden. Niettemin verliep het leven van heel veel anderen als dat van Isah.

In de Nederlandse koloniale romans komt dit thema hoogst zelden voor. Nederlandse auteurs met een Indische achtergrond beperkten zich vooralsnog hoofdzakelijk tot hun eigen leefwereld. Door Indonesische ogen lieten ze hun koloniale wereld niet zien. Dit boek laat de njai zelf aan het woord. Schitterend verweeft Dido Michielsen de vele aspecten van Isahs leven in beide culturen met elkaar. Nooit vervalt ze daarbij in clichés. Dit ís haar leven, Isahs leven.

Wie Yogya kent, kan haar wereld in dit boek ruiken, die voelt de magie van de kraton, die ziet haar later lopen door de nog altijd oude chique Hollands aandoende wijk Kota Baru en die hoort in Fort Vredeburg nog de stemmen van de Hollandse militairen. In die wereld verbaast Isah zich over de bajem, de groente die net als de Hollandse spinazie wordt gekookt tot ’pap’. Voor Isah is uiteindelijk het werk van de door haar Javaanse moeder ingeschakelde huwelijkskoppelaarster net zo huiveringwekkend als het idee dat een man zijn bijslaap en hun kinderen verstoot.

Onder dat alles stroomt natuurlijk de erotiek. Zoals de schrijver Rob Nieuwenhuys al suggereerde, is de atmosfeer van Indië daar werkelijk van doortrokken. Isah is bang van dat spel, maar kan ook niet ontkennen dat dit hoort bij de bloei van het leven. Het is een aspect dat met weinig woorden, diep invoelbaar wordt geschilderd.

Ondanks de pijnlijke situatie waarin Isah langzaam maar zeker terecht komt, lijkt ze toch ook in te zien dat de Hollanders in hun rigide gedrag blijkbaar net zo slachtoffer zijn van hun eigen cultuur, waarin het samengaan van twee rassen en verschillende culturen niet past. De situatie van het Hollandse gezin dat haar dochters opvangt is daar een prachtig voorbeeld van. Net zo goed weet ze dat haar eigen Javaanse cultuur het haar onmogelijk maakt terug te keren naar de kraton en de mensen die ze ontvluchtte. Zo zijn in wezen alle personages slachtoffer van hun eigen maatschappij.

Lichter dan ik is een prachtig romandebuut dat doet denken aan het net zo realistische en bezielde boek Aarde der mensen van Pramoedya Ananta Toer. Dido Michielsen richt hiermee een prachtig, ontroerend monument op voor haar betovergrootmoeder en al die andere vrouwen die in deze koloniale periode de voormoeder zouden worden van talloze Indische families in het huidige Nederland en Indonesië.

Hans Visser

 

De auteur

Dido Michielsen (Amersfoort, 1957) maakte haar romandebuut in september 2019 met Lichter dan ik’. Het boek won de Boekhandelsprijs 2020 en stond dat jaar op de longlist van de Libris Literatuurprijs en de shortlist van de Hebban debuutprijs. Eerder publiceerde ze de non-fictieboeken Uit elkaar. Een leven na de scheiding, Dochters van ver, Moscow Times. Het Russische avontuur van Derk Sauer (samen met Ellen Verbeek) en De redding van de familie Van Cleeff. Ze werkt aan een tweede roman, waarmee ze opnieuw haar inheemse en Indische voormoeders aan het woord laat over de koloniale samenleving in Nederlands-Indië.

Dido Michielsen – Lichter dan ik, 272 pagina’s, ISBN 978 90 4885722 7, 22,99, uitgeverij Hollands Diep, september 2019.

Dido Michielsen - foto: Harold Pereira
Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters