Adolfsson, Maria - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Adolfsson, Maria - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 1 - Zonder gezicht
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 2 - Negen
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 3 - 18 graden onder nul
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 4 - Motief X
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 5 – X manieren om te sterven
Alders, Hanny - De kopiist
Alders, Hanny - De volmaakte ketter
Alders, Hanny - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Andersen, Johan - Zonder genade
Andriesse, Peter - Claire Obscure
Appel, René - Overschot
Appel, René - Dansen in het donker
Arlidge, M.J. - Helen Grace 10 – Niemand zeggen
Baay, Reggie - Het lied van de goden
Banville, John - Sneeuw
Bax, Wim - Hou het stil
Bengtsdotter, Lina - Charlie Lager 3 – De man die een vreemde was
Bergeys, Roland - Blindelings
Berkleef, Bernice - Bloedsteen
Berry, Steve - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Bijlsma, Rob - Kerken van goud, dominees van hout
Blau, Sarah - De anderen
Blædel, Sara - Het meisje onder de boom
Börjlind, Cilla & Rolf - Bevroren goud
Börjlind, Rolf & Molly - De duisternis tussen ons
Bossenbroek, Martin - De wraak van Diponegoro
Brabander, Eric de - Het geluid van naderend onweer
Brekel, Manon van den - Massa-executies op Sulawesi
Brokken, Jan - De tuinen van Buitenzorg
Brouwers, Jeroen - Cliënt E. Busken
Brundage, Elizabeth - Het verdwijnpunt
Brusse, Peter - Ach, Engeland - De Brexit Editie
Bryndza, Robert - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Bryndza, Robert - Kate Marshall 2 - Schaduwland
Buschman, José - Couperus in de Oriënt
Camilleri, Andrea - De methode Catalanotti
Camilleri, Andrea - De vorm van water
Candlish, Louise - Nieuwe vrienden
Connelly, Michael - Een gewaarschuwd man
Connelly, Michael - De wet van de onschuld
Cooper, Robert - The Ambassadors
Craven, M.W. - Washington Poe 1 - Brandoffer
Craven, M.W. - Washington Poe 2 - Zwarte zomer
Daanje, Anjet - De herinnerde soldaat
Dahl, Arne - Nachtmerries
Dean, Will - Tuva 1 – De jacht
Declercq, Matthias M.R. - De ontdekking van Urk
Dis, Adriaan van - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Dis, Adriaan van - Adje doet heel druk
Dis, Adriaan van - De rat van Arras
Dröge, Philip - Moederstad
Durlacher, Jessica - De Stem
Dürrenmatt, Friedrich - Justitia
Edvardsson, Mattias - Een heel gewoon gezin
Ellory, R.J. - De derde kogel
Elstad, Lotta - Ik weiger na te denken
Engman, Pascal - Vanessa Frank 2 – Femicide
Ersson, Svea - Hej Denemarken
Fabricius, Johan - Het gordijn met de ibissen
Fabricius, Johan - Achter in de Molukken
Fabricius, Johan - Dipanegara
Ferrier, Deryck J.H. - In de ban van de bosgeest – Ontmoeting met Panaike
Fosse, Jon - Ik is een ander – Septologie III-V
Fossum, Karin - Zwanenzang
Frech, Steve - Wat je ons hebt afgenomen
Frennstedt, Tina - Countdown
Frerichs, Lieneke - Nescio. Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Freriks, Philip & Lili - Les chats de Lili – De katten van Lili
Fuglehaug, Randi - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Galbraith, Robert - Kwaad bloed
Urturi, Eva García Sáenz de - Aquitanië – Land van water
Urturi, Eva García Sáenz de - De heren van de tijd
Garschagen, Melle - Stem van het Britse Volk
Geemert, Ko van - Verstoten uit het paradijs
Gerge, Tove - De jongen
Gómez-Jurado, Juan - De rode koningin
Grisham, John - De storm
Grund, Maria - De hoofdzonde
Guillou, Jan - De tweede doodzonde
Guillou, Jan - Het einde van het verhaal
Harari, Yuval Noah - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Hardus, Werner van den Belt en Bob - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Hendriksma, Martin - Aan zee
Hermans, Willem Frederik - Conserve
Highsmith, Patricia - De getalenteerde meneer Ripley
Highsmith, Patricia - Stille wateren
Hollander, Loes den - Wacht maar af
Holst, Christoffer - Bloedrode midzomeravond
Horst, Jørn Lier - De Katharine-code
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Rookgordijn
Indridason, Arnaldur - Boven water
Jalonen, Olli - De hemelproef
Jansen, Han Gieske en Godfried - Wonosoepono
Jansson, Susanne - Winterwater
Jehoel, Gaila - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonasson, Jonas - Zoete zoete wraak bv
Jónasson, Ragnar - Inktzwart
Jong, Jessica de - De Hollandse studente
Kars, Marjoleine - Bloed in de rivier
Kepler, Lars - Spiegelman
Kerr, Philip - Hitlers vrede
King, Stephen - Later
King, Stephen - Billy Summers
Knibbe, Ariën - Het verzwegen verbond
Kousbroek, Rudy - Het Oostindisch kampsyndroom
Kouwenhoven, ​​​​​​​Arlette - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Leuwsha, Tessa - Plantage Wildlust
Lunde, Marja - Het einde van de oceaan
Mandela, Dumani - Op de vlucht voor apartheid
Marsons, Angela - Kim Stone 2 – Wreed spel
Leod, Cynthia Mc - Hoe duur was de suiker?
Meyer, Deon - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Michielsen, Dido - Lichter dan ik
Mo, Johanna - De nachtegaal
Morgan, Tica - Mooie Moorden 3 - Kwade Hoek
Nyström, Peter Mohlin & Peter - Het laatste leven
Nesbø, Jo - Koninkrijk
Nieuwenhuys, Rob - Oost-Indische spiegel
Nijholt, Willem - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Noordhoek, Wim - De gabardine regenjas
Oksanen, Sofi - Het hondenpark
Onderdenwijngaard, Arjan - Multatuli leeft in Lebak
Overman, Mariska - Noorderlicht
Pagie, Nathalie - Helsinki
Parra, Bodil de la - Het verbrande huis
Pedersen, Kim Faber & Janni - Hoogzomer
Petterson, Per - Mannen in mijn situatie
Ramqvist, Karolina - De berenvrouw
Rensburg, Rudie van - Klem
Reybrouck, David Van - Revolusi
Riel, Ane - Beest
Rankin, Ian - Een web van leugens
Redmond, Roline - De Doorsons
Rehwinkel, Peter - Amalia - De plicht roept
Roberts, Nora - Erfenis
Rose, Karen - In alle onschuld
Rosenfeldt, Hans - Wolfzomer
Roslund, Anders - Drie jaar
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 1 - Berouw
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Schepp, Emelie - Jana Berzelius 6 –Sub rosa
Seeck, Max - De trouwe lezer
Smeulders, Eveline Sint Nicolaas en Valika - Slavernij
Slaughter, Karin - Valse getuige
Smeets, Hubert - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Skördeman, Gustaf - Geiger
Smis, Paul Christiaan - Harald - Een historische novelle
Solstad, Dag - Roman 11, boek 18
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 7 - Zwarte schapen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 8 - Gevallen engelen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 9 - Bittere bloemen
Sylvester, Joyce - Bent ú de burgemeester?
Tangen, Geir - Dodemanstango
Tangen, Geir - Hartenbreker
Timmerije, Anneloes - De mannen van Maria
Tremain, Rose - Eilanden van genade
Tudor, C.J. - De anderen
Veen, Rob Chrispijn & Herman van - Bevrijdingskind
Verhoef, Esther - De nachtdienst
Vervoort, Hans - Zo tedere schade…
Veth, Bas - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Vis, Jacob - Tandem
Vijverberg, Pauline - De achtste zonnebloemen
Vleuten, Diederik van - Daar werd wat groots verricht
Vlugt, Simone van der - De kaasfabriek
Vuure, Rob van - Nagelaten Werk
Webb, Katherine - De verdwijning
Woud, Auke van der - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


De rat van Arras - Adriaan van Dis

Maria’s boodschappenjongen - Tragikomisch verslag met fraaie journalistieke beschrijvingen

In zijn debuut Nathan Sid (1984) snoepte Adriaan van Dis van zijn jeugdherinneringen: het naoorlogs, gerepatrieerd Indisch milieu met tante Pop en tante Zus, verboden lekkernijen en rampspoeden klein en groot.

’Na vijven floepten de lichten aan, gekletter van pannen, een lopende kraan. Vóór rook de lombok, achter de trassie, links was het sajoer, wij aten nassie.

Veel geheimzinnigs ook, horoscopen en voortekenen en zwarte en witte geneeskunst. De rat van Arras, een dun boekje dat ter gelegenheid van de Literaire Boekenmaand 1986 door de Bijenkorf werd uitgegeven, sluit qua onderwerp wel aan op het debuut, maar het schrijversuitgangspunt is totaal anders. 

Hier geen jeugdherinneringen uit kinderperspectief, maar het verslag van een volwassen en ervaren journalist die voor zijn krant een stukje moet maken over een nieuwe loot aan de therapieën-boom: het onder hypnose herbeleven van vorige levens. 

‘De opkomst valt tegen. Nog geen twintig mensen zijn bereid de stap te wagen. Ik ben hier voor mijn krant. Er wordt een verhaal van mij verwacht waarin gehypnotiseerden in vreemde tongen spreken, het schuim van verre eeuwen om de mond. Maar dit gezelschap wordt voor dertig gulden de man in slaap gesust. Ik houd mijn pen op papier en kan het niet laten de hypnotherapeut wakker aan te kijken. Hij weet mijn blikken telkens te ontwijken, wrijft vergenoegd over zijn tientjesvette binnenzak en kijkt hemels over de knikkebollende hoofden heen. Een verloren avond.’ 

Het verslag blijft ongeschreven. Wel houdt hij er een contact aan over met zijn buurvrouw, een bejaarde dragonder van het Margaret Rutherford-type, die uit volle overtuiging de bedreigingen van heden en verleden te lijf gaat met de krachten uit stenen, kruiden en wichelarij. Maria La Tour ('kleptas op schoot, bonkig mantelpak, gesneden uit vloerkleed-dikke stof') maakt zonder aarzelen gebruik van schrijvers moedersjongen-gevoel, want niets is toeval en hun ontmoeting betekent iets, alles is noodlot, karma. 

Voor hij het weet fungeert hij als boodschappenjongen en bezorgt haar in haar Hans en Grietje-­huis in Laren de stenen die zij bij een Amsterdamse firma heeft laten slijpen. Maria La Tour is zesenzeventig jaar en heeft in de zeventiende eeuw al eerder geleefd. Haar terugkerende nachtmerrie is het rennen door de stegen van de stad Arras (ons Atrecht) in een poging zichzelf en haar kinderen te redden uit de handen van de Fransen. Het is een parallel met haar huidige leven (reïncarnatie is herhaling van problemen totdat je ze opgelost hebt), waarin zij in een Indisch kamp óók haar kinderen moest beschermen en er toch één verloor, een trauma waar zij nog steeds mee worstelt. Ze moet en zal vóór haar dood naar Arras om het verleden op te zoeken en de journalist moet haar helpen. Die aarzelt: 'Ik voel me een voyeur, een aasgier die een verhaal ziet in de reïncarnatieavonturen van een excentrieke toverkol. Maar het verhaal loopt uit de hand. Wat wil zij van mij, mij inlijven als verloren zoon? Eén moeder is al erg genoeg. Ik moet hier weg.' 

Het spreekt vanzelf dat mevrouw La Tour in de journalist de trekken herkend heeft van haar overleden en gereïncarneerde zoontje. Uiteindelijk vertrekt het duo toch naar Arras. Mevrouw La Tour heeft een Assimil-cursus Frans in enkele dagen in haar hoofd gestampt en de leeftocht in enkele grote tassen gepakt: ’Gedroogde vijgen, volkorenkoeken, voor een maand appels en mandarijnen en twee flessen bietensap. “Bloedzuiverend voor als wij in een roestige spijker trappen.” ‘ 

De herkenningstocht in Arras leidt wel tot een catharsis, maar daarmee breekt meteen het Indische kampsyndroom door dat zij via haar concentratie op haar vorige bestaan zo zorgvuldig had afgeschermd. Mevrouw La Tour belandt bij terugkeer in Nederland in de KZ-therapie, waar men haar leert leven met één leven. Zoals de psychiater het uitlegt aan de bezorgde journalist: ‘Arras moet uit haar hoofd. Weet u waarom ze zich dat heeft wijsgemaakt? Ze meent dat je in Nederland meer begrip vindt voor een eerder leven in de zeventiende eeuw dan voor een verblijf in een Japans interneringskamp. Treurig, vindt u niet?’ Deze deskundige analyse wordt ondergraven door een nagekomen bericht uit Arras, waaruit zou blijken dat La Tours zeventiende-eeuwse herinneringen toch een basis hebben, de kwestie blijft open. 

De Rat van Arras is een mooi tragikomisch verslag, dat gedragen wordt door de precieuze en precieze stijl van Adriaan van Dis. Een zwakte is dat de ik-persoon blijft steken in zijn rol als journalist die zoveel mogelijk afstand probeert te houden van zijn personage. In de journalistiek verhoogt zo'n houding de geloofwaardigheid van de reportage. Maar een boek stelt andere eisen, daar is juist de norm dat de schrijver in zijn personages kruipt en ze zo goed mogelijk uitlegt. Wie was Maria La Tour? Van Dis geeft een fraaie journalistieke beschrijving en dat is voldoende om ernaar te gissen. Maar in een echt verhaal was ze beter uit de verf gekomen, dan hadden we geweten wat ze dacht en voelde, of tenminste wat de verteller daarover veronderstelde.

Hans Vervoort

Recensie in NRC Handelsblad van 14 maart 1986

 

De auteur

Adriaan van Dis (Bergen, 1946) is een veelzijdig, geëngageerd schrijver, die in 1983 debuteerde met de novelle Nathan Sid, bekroond met het Gouden Ezelsoor. Daarna volgden . romans als Indische duinen, De wandelaar en Tikkop. In 2015 won hij met Ik kom terug de Libris Literatuurprijs, van dat boek werden 200.000 exemplaren verkocht en daarvoor ontving hij in december 2020 een Gouden Boek. Zijn laatstverschenen roman is KliFi – Woede in de Republiek Nederland, verschenen in februari 2021.

Adriaan van Dis – De rat van Arras, 52 pagina’s, ISBN 978 90 7144204 9. uitgave De Bijenkorf t.g.v. de Boekenweek maart 1986, €5,89 via Bol.com, maart 1986

Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters