Adolfsson, Maria - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Adolfsson, Maria - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Adolfsson, Maria - Doggerland 4 - Rennen of sterven
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 1 - Zonder gezicht
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 2 - Negen
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 3 - 18 graden onder nul
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 4 - Motief X
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 5 – X manieren om te sterven
Alders, Hanny - De kopiist
Alders, Hanny - De volmaakte ketter
Alders, Hanny - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Andersen, Johan - Zonder genade
Andriesse, Gauke - Dodelijke gelijkenis
Andriesse, Peter - Claire Obscure
Appel, René - Overschot
Appel, René - Dansen in het donker
Archer, Jeffrey - William Warwick 1 - Wie niet waagt
Archer, Jeffrey - William Warwick 2 - In het volle zicht
Arlidge, M.J. - Helen Grace 10 – Niemand zeggen
Arlidge, M.J. - Helen Grace 11 - Kom eens gauw
Arlidge, M.J. - Twee kleine visjes
Aubert, Marie - Volwassen mensen
Baay, Reggie - Het lied van de goden
Bailey, Sarah - De huisgenoot
Bakboord, Henk - Billenkoek - Avonturen van een stoute Surinamer
Banville, John - Sneeuw
Banville, John - April in Spanje
Barker, James Patterson & J.D. - Oorverdovend
Bax, Wim - Hou het stil
Bengtsdotter, Lina - Charlie Lager 3 – De man die een vreemde was
Bennett, S.J. - Hare Majesteit de Queen onderzoekt 1 - De moord op Windsor Castle
Berg, Michael - De vermissing
Bergeys, Roland - Blindelings
Berkleef, Bernice - Bloedsteen
Berry, Steve - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Bijlsma, Rob - Kerken van goud, dominees van hout
Bjørk, Samuel - Munch & Kruger 2 - De doodsvogel
Bjørk, Samuel - Munch & Krüger 3 - De jongen in de sneeuw
Blau, Sarah - De anderen
Blædel, Sara - Het meisje onder de boom
Blok, Dieuwertje - Dragelijke lichtheid
Boer, Agnes de - 2000 jaar Oorlog en Strijd in het Oer-IJ-landschap
Bolther, Line Holm & Stine - Voor onze zonden
Boom, Henk - Wij zijn maïs
Börjlind, Cilla & Rolf - Rönning & Stilton 7 - De Samaritaan
Börjlind, Cilla & Rolf - Bevroren goud
Börjlind, Rolf & Molly - De duisternis tussen ons
Bøe, Grethe - Mayday
Bosch, Frits - De tromslager
Bossenbroek, Martin - De wraak van Diponegoro
Brabander, Eric de - Het geluid van naderend onweer
Brekel, Manon van den - Massa-executies op Sulawesi
Brokken, Jan - De tuinen van Buitenzorg
Brokken, Jan - De kampschilders
Brouwers, Jeroen - Cliënt E. Busken
Brownlow, John - Zeventien
Brundage, Elizabeth - Het verdwijnpunt
Brusse, Peter - Ach, Engeland - De Brexit Editie
Bryndza, Robert - Erika Foster 7 - Fatale waarheid
Bryndza, Robert - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Bryndza, Robert - Kate Marshall 2 - Schaduwland
Bryndza, Robert - Kate Marshall 3 - Vallend duister
Buruma, Ian - Het Churchillcomplex
Buschman, José - Couperus in de Oriënt
Camilleri, Andrea - De methode Catalanotti
Camilleri, Andrea - De vorm van water
Candlish, Louise - Nieuwe vrienden
Candlish, Louise - Haar woorden
Connelly, Michael - Een gewaarschuwd man
Connelly, Michael - De wet van de onschuld
Connelly, Michael - Renée Ballard 3 - Het holst van de nacht
Cooper, Robert - The Ambassadors
Cosby, S.A. - Een laatste uitweg
Craven, M.W. - Washington Poe 1 - Brandoffer
Craven, M.W. - Washington Poe 2 - Zwarte zomer
Daanje, Anjet - De herinnerde soldaat
Daanje, Anjet - Het lied van ooievaar en dromedaris
Dahl, Arne - Nachtmerries
Dean, Abigail - Meisje A
Dean, Will - Tuva 1 – De jacht
Dean, Will - Tuva 2 - Zwart zout
Declercq, Matthias M.R. - De ontdekking van Urk
Deen, Mathijs - De Hollander
Dekkers, Midas - Wat loopt daar? - Een biologische kijk op rassen
Dis, Adriaan van - Vijf vrolijke verhalen
Dis, Adriaan van - De wandelaar
Dis, Adriaan van - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Dis, Adriaan van - Adje doet heel druk
Dis, Adriaan van - De rat van Arras
Doel, Wim van den - Snouck
Dröge, Philip - Moederstad
Dros, Imme - Gisterland
Durlacher, Jessica - De Stem
Dürrenmatt, Friedrich - Justitia
Dusse, Karsten - Het kind in mij wil Mindful Moorden
Edvardsson, Mattias - Een heel gewoon gezin
Edvardsson, Mattias - Familietragedie
Eikelenboom, Barend - Geslepen
Ellory, R.J. - De derde kogel
Elstad, Lotta - Ik weiger na te denken
Engelen, Theo - Zevenheuvelen
Engman, Pascal - Vanessa Frank 2 – Femicide
Ersson, Svea - Hej Denemarken
Esajas, Mitchell - Antonlogie
Fabricius, Johan - Het gordijn met de ibissen
Fabricius, Johan - Achter in de Molukken
Fabricius, Johan - Dipanegara
Fellowes, Jessica - De Mitford-moorden: Unity
Fenton, Justin - Deze stad is van ons - True crime
Ferrier, Deryck J.H. - In de ban van de bosgeest – Ontmoeting met Panaike
Fexeus, Camilla Läckberg en Henrik - Box
Fosse, Jon - Ik is een ander – Septologie III-V
Fossum, Karin - Zwanenzang
Fossum, Karin - Eddie Feber 1 - Lotgenoten
Frech, Steve - Wat je ons hebt afgenomen
French, Nicci - De gunst
Frennstedt, Tina - Countdown
Frerichs, Lieneke - Nescio. Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Freriks, Philip & Lili - Les chats de Lili – De katten van Lili
Fresen, Ron - Acht jaar Achtuur
Fuglehaug, Randi - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Fulpen, Har van - Leven en werken op suikerplantage Mariënburg
Galbraith, Robert - Kwaad bloed
Urturi, Eva García Sáenz de - Aquitanië – Land van water
Urturi, Eva García Sáenz de - De heren van de tijd
Garschagen, Melle - Stem van het Britse Volk
Geemert, Ko van - Verstoten uit het paradijs
George, Elizabeth - Iets te verbergen
Gerge, Tove - De jongen
Gómez-Jurado, Juan - De rode koningin
Grisham, John - De storm
Groot, Fedor de - Sønderho
Grøndahl, Jens Christian - Dagen als gras
Grund, Maria - De hoofdzonde
Guillou, Jan - De tweede doodzonde
Guillou, Jan - Het einde van het verhaal
Hannah, Sophie - Geen spat veranderd
Harari, Yuval Noah - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Hardus, Werner van den Belt en Bob - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Hendriksma, Martin - Aan zee
Hermans, Willem Frederik - Conserve
Highsmith, Patricia - De getalenteerde meneer Ripley
Highsmith, Patricia - Stille wateren
Hoek, Anne-Lot - De strijd om Bali
Hollander, Loes den - Wacht maar af
Holst, Christoffer - Bloedrode midzomeravond
Horst, Jørn Lier - Cold Case Kwartet 1 - De Katharinacode
Horst, Jørn Lier - Cold Case Kwartet 2 - De fjord
Horst, Jørn Lier - Cold Case Kwartet 3 - De onbekende
Howard, Catherine Ryan - Je liet mij leven
Engberg, Katrine - Wintereiland
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Blix & Ramm 2 - Rookgordijn
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Blix & Ramm 3 - Slagzij
Iperen, Roxane van - ’t Hooge Nest
Iperen, Roxane van - Brieven aan ’t Hooge Nest
Iperen, Roxane van - De genocidefax
Indridason, Arnaldur - Boven water
Indridason, Arnaldur - Smeulend vuur
Jachina, Guzel - De trein naar Samarkand
Jackson, Stina - De laatste sneeuw
Jalonen, Olli - De hemelproef
James, Peter - Ik volg jou
Jansen, Han Gieske en Godfried - Wonosoepono
Janssen, John-Alexander - Va-Banque
Jansson, Susanne - Winterwater
Janzen, Michiel - Het Vierde Rijk
Jehoel, Gaila - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jensen, Jens Henrik - Oxen 5 - Gladiator
Jimmink, Gerlof Leistra & Patricia - Kees Sietsma uit de schaduw
Johnsrud, Ingar - De peetmoeder
Jonasson, Jonas - Zoete zoete wraak bv
Jónasson, Ragnar - Inktzwart
Jong, Jessica de - De Hollandse studente
Jonsson, Magnus - De man die met poppen speelde
Kane, Darby - De perfecte echtgenote
Kars, Marjoleine - Bloed in de rivier
Kepler, Lars - Spiegelman
Kerr, Philip - Hitlers vrede
King, Stephen - Later
King, Stephen - Fairy tale
King, Stephen - Billy Summers
Knibbe, Ariën - Het verzwegen verbond
Kom, Anton de - Anangsieh - Verhalen van de spin uit Suriname
Kousbroek, Rudy - Het Oostindisch kampsyndroom
Kouwenhoven, ​​​​​​​Arlette - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Kovach, Carla - Gina Harte 3 - Zo’n mooi meisje
Kovach, Carla - Gina Harte 5 - Haar duistere hart
Kraaijeveld, Frank - Be Frank. 60 jaar Bintangs
Kwakman, Bas - Flankhond
Lagercrantz, David - Obscuritas
Langereis, Sandra - Erasmus - Dwarsdenker
Lapidus, Jens - Paradijs
Leuwsha, Tessa - Plantage Wildlust
Leuwsha, Tessa - De wilde vaart
Liljestrand, Jens - Zelfs als alles eindigt
Lippman, Laura - Gebroken vertrouwen
Lloyd, Ellery - De club
Lunde, Marja - Het einde van de oceaan
Mandela, Dumani - Op de vlucht voor apartheid
Marsons, Angela - Kim Stone 2 – Wreed spel
Marsons, Angela - Kim Stone 3 - Verloren meisjes
Marsons, Angela - Kim Stone 4 - Schijndood
McDermid, Val - Allie Burns 1 - 1979
McKinty, Adrian - Het eiland
Leod, Cynthia Mc - Hoe duur was de suiker?
McCarthy, Cormac - De passagier
Meyer, Deon - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Michielsen, Dido - Lichter dan ik
Mo, Johanna - De Eilandmoorden 1 - De nachtegaal
Mo, Johanna - De Eilandmoorden 2 - De schaduwlelie
Mohr, Jim van der Meer - De schilders van West-Friesland
Morgan, Tica - Mooie Moorden 3 - Kwade Hoek
Moström, Jonas - Dodelijk dichtbij
Nesbø, Jo - Koninkrijk
Nesbø, Jo - De jaloezieman
Nesbø, Jo - Macbeth
Nesser, Håkan - Herfst op Gotland
Neuhaus, Nele - Weg naar nergens
Nicolasen, Lidy - Een onverschrokken leven - De vele hartstochten van Fernanda Willekes Mac Donald
Niekerk, Annemarié van - Om het hart terug te brengen
Nieuwenhuys, Rob - Oost-Indische spiegel
Nijholt, Willem - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Noordhoek, Wim - De gabardine regenjas
Norebäck, Elisabeth - Nadia
Nyström, Peter Mohlin & Peter - John Adderley 1 - Het laatste leven
Nyström, Peter Mohlin & Peter - John Adderley 2 - De andere waarheid
Oksanen, Sofi - Het hondenpark
Ollikainen, A.M. - Paula Pihlaja 1 - Waterkoud
Olsen, Jussi Adler - Q-serie deel 9 - Natriumchloride
Onderdenwijngaard, Arjan - Multatuli leeft in Lebak
Overman, Mariska - Noorderlicht
Paasman, Michiel van Kempen en Bert - ALBUM van de Caraïbische poëzie
Pagie, Nathalie - Camping Oosthoek
Pagie, Nathalie - Helsinki
Parks, Adele - Jullie allebei
Parra, Bodil de la - Het verbrande huis
Pasqualin, Björn - Waar rook is
Pedersen, Kim Faber & Janni - Hoogzomer
Pedersen, Kim Faber & Janni - Juncker & Kristiansen 3 - Stikdonker
Petterson, Per - Mannen in mijn situatie
Pollack, Robert - De vier elementen
Portegies, Annette - Weerspiegeld in een waterglas - Maurice Gilliams 1900-1982
Ramqvist, Karolina - De berenvrouw
Rensburg, Rudie van - Klem
Reybrouck, David Van - Revolusi
Riel, Ane - Beest
Rankin, Ian - Een web van leugens
Redmond, Roline - De Doorsons
Rehwinkel, Peter - Amalia - De plicht roept
Roberts, Nora - Erfenis
Rolfsdotter, Ulrika - Annie Ljungthriller 1 - Duivelsdal
Rose, Karen - In alle onschuld
Rosenfeldt, Hans - Wolfzomer
Roslund, Anders - Drie jaar
Ryan, Chris - Danny Black 7 - Code zwart
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 1 - Berouw
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 4 - Schuld
Schepp, Emelie - Jana Berzelius 6 –Sub rosa
Seeck, Max - De trouwe lezer
Seeck, Max - De ijskring
Skördeman, Gustaf - Geiger
Slaughter, Karin - Valse getuige
Slaughter, Karin - Gewetenloos
Smeets, Hubert - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Smeulders, Eveline Sint Nicolaas en Valika - Slavernij
Smis, Paul Christiaan - Harald - Een historische novelle
Smit, Susan - De wijsheid van de heks & De heks van Limbricht
Snoek, Kees - Sjahrir - Wissel op de toekomst
Solstad, Dag - Roman 11, boek 18
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 7 - Zwarte schapen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 8 - Gevallen engelen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 9 - Bittere bloemen
Staalesen, Gunnar - Varc Veum 19 – Waar rozen nooit verwelken
Sylvester, Joyce - Bent ú de burgemeester?
Tangen, Geir - Dodemanstango
Tangen, Geir - Hartenbreker
Tex, Charles den - De Repair Club
Timmer, Edwin - Langs de muur van Trump
Timmerije, Anneloes - De mannen van Maria
Tremain, Rose - Eilanden van genade
Truijens, Aleid - Leven in de verbeelding - Hella S. Haasse 1918-2011
Tudor, C.J. - De anderen
Tyce, Harriet - Bloedsinaasappel
Ulstein, Silje - Serpent
Vallejo, Irene - Papyrus
Valk, Éva Tuboly en Gerrit - Een fier en frank volk!
Veen, Rob Chrispijn & Herman van - Bevrijdingskind
Verhoef, Esther - De nachtdienst
Vervoort, Hans - Zo tedere schade…
Veth, Bas - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Vis, Jacob - Tandem
Vijverberg, Pauline - De achtste zonnebloemen
Vleuten, Diederik van - Daar werd wat groots verricht
Vlugt, Simone van der - De kaasfabriek
Vogel, Marianne - Brecht gaat voor recht
Vuijsje, Robert - Salomons oordeel
Vuure, Rob van - Nagelaten Werk
Walle, J. van de - Beneden de wind – Herinneringen aan Curaçao
Walters, Elena - Thuisgebracht
Ware, Ruth - De moord in Oxford
Waterdrinker, Pieter - Biecht aan mijn vrouw
Webb, Katherine - De verdwijning
Whiting, Rebecca Buxton en Lisa - De filosofes
Winter, Fredrik Persson - De Das
Wit, Tim de - Wankel Koninkrijk
Wohlleben, Peter - De lange adem van bomen
Woud, Auke van der - Het landschap - De mensen
Wouthuysen, Willem Campschreur & Ester - Jong in de oorlog
Zegveld, Liesbeth - Ik wil de waarheid
Zijl, Annejet van der - Fortuna’s kinderen
Zwaan, Glenn Helberg en Irene - Als ik luister
auteurs, Diverse - Natura Artis Magistra

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


Het lied van de goden - Reggie Baay

Nederlandse slavenhouders in de Oost waren even wreed als die in de West

Handel in amfioen (opium) was geldmijn voor sociëteit VOC totdat de Britse East India Company het monopolie opeist

Door het werk van Cynthia Mc Leod en andere Surinaamse auteurs wist ik veel van slavernij in de West, maar dat het net zo erg in de Oost was, las ik in de meeslepende roman van Reggie Baay Het lied van de goden dat begint in het toenmalige Celebes (nu Sulawesi geheten).

Het nieuwe boek van Reggie Baay, die eerder indruk maakte met De njai – Het concubinaat in Nederlands-Indië en zijn laatste roman Het kind met de Japanse ogen, gaat over het tot slaaf gemaakte koningskind uit zuid-Celebes, die in haar laatste levensjaar brieven schrijft aan haar kind Ana’ku (mijn kind) Anna vanuit het Spinhuis in Amsterdam. Niet geheel toevallig is de andere hoofdpersoon in het boek de koopman Joachim van der Elst, regent van het Spinhuis.

Aan het hof van Wadjo Saromêâng Wêong Târo Wadjo (‘Onbevlekte bloem van Wadjo’) leidt ze een onbezorgd leven. Ze vertelt over een prinses wier uiterlijk en later haar hele lichaam geschonden is door bulten en gezwellen. Ze wordt verbannen en zeilt met haar bedienden weg van haar ouderlijk huis. Na veertig dagen ziet ze een reusachtige Wadjo- boom vanaf zee. Daar wil ze zijn en gaat aan land. Op een dag wandelt ze door het bos en komt een witte buffel tegen die haar vraagt zich uit te kleden. Dan likt hij over haar hele lichaam, verdwijnt en laat vier reuzediamanten achter. De volgende dag gebeurt hetzelfde. Dat gebeurde zeven dagen en op de achtste dag bleken al haar bulten en gezwellen verdwenen en was een beeldschone prinses. De buffel kwam niet meer. Later werd het een koninkrijk en kwamen vertegenwoordigers van andere koninkrijken naar het hof van Wadjo.

Het is 1734. Flora werd door haar vader gevraagd om en verslag te maken van zijn bijeenkomst met raadsheren. En nadat ze de hele dag voor anderen aan het werk was geweest wilde ze ook even ontsnappen aan haar bewaker Oemas door stiekem even naar het Tempemeer te lopen. En daar wordt een ijzeren hand op haar mond gelegd. Het is de hand van een slavenrover. Ze begrijpt er niets van dat de poeté’s slavenrovers zo dichtbij haar ouderlijk huis konden komen. Tenslotte is ze de dochter van de Arung Senkang (vorstelijke titel in Zuid-Celebes) van Wadjo.

De auteur

Reggie Baay (Leiden, 1955) schrijft romans, non-fictie en toneel. Zijn werk gaat vooral over het Nederlandse koloniaal verleden en de impact ervan op de generaties van nu. Zijn boeken, zoals De njai – Het concubinaat in Nederlands-Indië en Daar werd wat gruwelijks verricht, werden unaniem lovend besproken. Zijn vorige boek, de roman Het kind met de Japanse ogen, stond op de longlist van de Libris Literatuur Prijs 2019. Baay was als lid van de Denktank betrokken bij de grote slavernijtentoonstelling in het Rijksmuseum.

Via het meer komen ze bij de ruwe zee en via bootjes naar het grote schip gebracht. Daar wordt ze met tal van anderen in het donkere stinkende ruim van het schip vastgeklonken. Pas in Batavia ziet ze de buitenlucht weer, waar ze bekeken worden en betast door ruwe handen en ogen en geveild zullen worden. Waar zal de reis Flora brengen? Ze blijft dicht bij een krachtdadige vrouw die haar beschermt en inwrijft met kokosolie. Hier en daar met wat zand om haar minder aantrekkelijk te maken, maar de marktkooplui krijgen het door. Ze belandt in het huis van de driftige dominee Simon Kool waar ze tot taak krijgt de verblijven van de ata’s (slaven) schoon te houden. Daar leert ze Haîima kennen, een eigenzinnige vrouw ook van het Wadjo-volk uit het dorp Gilirang. Een vrouw bij wie ze zich veilig voelt. Zij moet elke nacht doorbrengen met de dominee. Zij vraagt of ze Het lied van de goden kent. Ja, ‘over de goden die waken en over veilig thuiskomen’ zegt het meisje, die de melodie begint te neuriën en Halîma zingt spontaan de woorden van het lied:

Wij, de goden van de nacht

zullen je leiden,

Als het zo donker is dat je

niets kunt zien.

Wij, de goden van de nacht

zullen je begeleiden

naar de juiste weg

Zodat je altijd naar huis terug kunt keren

En wij, de goden van de dag,

Zullen je leiden

als je verdwaald bent

En niet weet welke van alle wegen

je moet kiezen.

 

Als je niet weet welk pad

je moet nemen om terug te keren,

Vertrouw dan op ons

Want als je op ons vertrouwt

Zul je altijd

De weg naar huis vinden...

 

Er waren nog twee regels waarmee het lied werd afgesloten, Saromê op e was het kwijt, maar wist het ineens weer:

Is het niet in dit leven.

Dan is het wel in dat wat erop volgt...

Als ze niet langer met de dominee wil vrijen wordt ze genadeloos gekastijd door de ata-meester met een zweep op haar rug. Daarna maakt ze Halîma’s zeer bebloede rug schoon met kruiden o.a. kurkuma(koenjit)wortel en kembang kampret (vleermuisbloem). Ze is dan bewusteloos en Saromê zingt dan het lied voor haar, terwijl ze haar verzorgt. Als ze hersteld is duurt het lang voordat ze weer naar haar meester geroepen wordt en er is grote kans dat ze geweigerd heeft want de volgende dag wordt ze dood gevonden, hangend aan een strop. De schok voor velen is groot.

Dan zegt dominee Simon Kool tegen haar dat ze vanaf nu Flora van Maskassar heet en dat ze in het huis kan komen werken. Waar het lichaam van Halîma is gebleven weet ze niet. Ze wil de taal van de blanken, poeté’s leren, en hoort hoe de dominee praat met de hoofd-ata. Sindsdien is hij vriendelijker tegen haar omdat ze uitgelegd heeft dat ze die taal wil leren. Dan ontbiedt meester Kool haar naar zijn huis en wil de nacht met haar doorbrengen. Ze ondergaat het lijdzaam maar dan weigert ze net als Halîma. Hij, die stinkt als een geit, noemt haar een ’vervloekt duivelskind’. Laat haar ophijsen aan een balk, dan zet hij met een mes twee hevig bloedende kruisen op haar buik en verkoopt haar als slavin door aan meester Robyn, waar ze het heel goed mee kan vinden. Maar als hij trouwt met een rijke weduwe komt ze terecht bij meester Michiels waar ze de gezelschapsdame wordt van zijn vrouw in Batavia. Uiteindelijk neemt hij haar mee op de boot naar Amsterdam, waar ze in de Republiek een vrij mens zal worden.

Ondertussen schrijft Joachim van der Elst brieven aan zijn zoon Godfried die in Batavia is. Hij hoopt dat hij snel rijk wordt daar. Met de handel in amfioen, kortweg opium, moet dat lukken. In 1745 werd zelfs door een Amfioen Sociëteit opgericht, de Sociëteit tot den Handel in Amfioen op initiatief van gouverneur-generaal Van Imhoff in Batavia, een vennootschap die zich ten doel had gesteld om voor de Vereenigde Oostindische Compagnie de handel in opium (destijds amfioen of amphioen) genoemd te reguleren.

Van der Elst hoopt zelfs burgemeester van Amsterdam te worden als hem dat lukt. Hij kijkt met jaloerse blikken naar Nederlanders die het in de hoofdstad of elders hebben gemaakt. Zoals Jan Albert Sichterman, de gewezen VOC-functionaris en oud-raad van Indië die een paleis bouwt in Groningen, en wel ‘de Koning van Groningen’ genoemd wordt. Zou dat er voor hem ook inzitten? ‘Deze stad is niet meer voorbehouden aan de Van Bambeecks, de Corvers, de Rendorps, de Bickers of Sixen en nu ook bereikbaar voor anderen, ook voor een Van der Elst. De erfenis aan zilverwerk van zijn vrouw die hij in Bengalen wild laten smelten voor munten laat Van der Elst toch maar thuis in plaats van deze naar zijn zoon te sturen. Hij wordt benaderd door Balthasar Claesz, gewezen opperchirurgijn in Bengalen. die als cadeau een theepot van Chinees Kangxi-porselein geeft en hem een voorstel doet. Hij wil investeren in een partij amfioen ter waarde van 10.000 gulden. Het zweet brak Van der Elst uit. Tienduizend gulden? Balthasar zegt dat hij het hem gunt om te delen in deze kans. ‘U bent de eerste, maar als u te lang aarzelt… er zijn meer Amsterdammers met een handelshart die hier oren naar hebben…’ Uiteindelijk neemt hij nog een groter risico en doet meer voor 20.000 gulden.

Van der Elst neemt Michiels mee naar het Spinhuis in de hoop op een donatie. Misschien dat zijn naam wel genoemd kan worden op een bord bij de ingang? Michiels wordt benaderd door een krankzinnige oude vrouw, daar schrikt hij van. Ze kan toch naar het Dolhuis? Als hij vindt dat slavin Flora te brutaal is in zijn huishouden, oppert hij dat ze wel geschikt is voor het Spinhuis. Dat vindt Van der Elst een goed plan. Hij heeft er geen idee van dat Flora de moeder is van de weduwe van de belangrijkste man van de Raad van Indië, want die schrijft een brief naar Nederland hoe het gesteld is met haar moeder. Anna, de weduwe Kraaij van Middelburg, wil dat graag weten, zo vertelt dominee Koevoet hem. Koevoet is met zijn hulppredikant Kolstee diverse keren bij Van der Elst geweest om als regent van het Spinhuis het leven van Flora te redden en als dat onmogelijk is op zijn minst leefbaarder te maken, maar Van der Elst heeft haar twee maanden lang drie keer per dag met koud water laten overgieten in een koude cel midden in de winter, dat kan ze haast niet overleven.

Dan laat dominee Koevoet Van der Elst weten dat het de weduwe in Indëe niet is ontgaan dat hij zich ook schuldig heeft gemaakt aan illegale handel in amphioen (opium) en zilverwerk (om iom te smelten in munten). Tot overmaat van ramp heeft de Britse East India Company direct het monopolie op de amfioenhandel afgekondigd en dus ook de kostbare amfioen waarin hij 20.000 gulden had geïnvesteerd bij Balthasar Claesz. De Engelsen hebben Bengalen ingenomen waarbij de schoonzoon van Claesz. is omgekomen. Dat kan voor Van der Elst een debacle worden, dan wel de nekslag.

Hoewel het boek een aantal verzonnen personen bevat is de achtergrond gebaseerd op werkelijk gebeurde feiten. Voor de persoon Van der Elst heeft bijvoorbeeld de Amsterdamse koopman Frederik Kock model gestaan. Voor Flora drie verschillende vrouwen onder wie Rosette van Sambauwa (Sumbawa, een van de kleine Sumba-eilanden). Zij is afgebeeld op een schilderij van Gerard Wigmana uit 1697, dat zich in het stadhuis van Dokkum bevindt en op het omslag van het boek terug te vinden is onder de titel Julius Schelto van Aitzema met vrouw en kind, gasten en bedienden.

Reggie Baay – Het lied van de goden, roman, ISBN 978 90 254 7054 8, 332 pagina’s met nawoord en woordenlijst, uitgeverij Atlas Contact, € 22,99, februari 2021

Tegelijkertijd verscheen bij Athenaeum, Polak en Van Gennep een heruitgave van Daar werd wat gruwelijks verricht – Slavernij in Nederlands-Indië, ISBN 978 90 253 1331 9, 277 pagina’s met noten en literatuurlijst, € 20,99

Reggie Baay

Wilt u reageren op deze recensie? Klik hier!

Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2022 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters