Adolfsson, Maria - Doggerland 2 - Stormwaarschuwing
Adolfsson, Maria - Doggerland 3 - Tussen de duivel en de zee
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 1 - Zonder gezicht
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 2 - Negen
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 3 - 18 graden onder nul
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 4 - Motief X
Ahnhem, Stefan - Fabian Risk 5 – X manieren om te sterven
Alders, Hanny - De kopiist
Alders, Hanny - De volmaakte ketter
Alders, Hanny - Non nobis – Ondergang van de Tempelorde
Andersen, Johan - Zonder genade
Andriesse, Peter - Claire Obscure
Appel, René - Overschot
Appel, René - Dansen in het donker
Arlidge, M.J. - Helen Grace 10 – Niemand zeggen
Baay, Reggie - Het lied van de goden
Banville, John - Sneeuw
Bax, Wim - Hou het stil
Bengtsdotter, Lina - Charlie Lager 3 – De man die een vreemde was
Bergeys, Roland - Blindelings
Berkleef, Bernice - Bloedsteen
Berry, Steve - Cotton Malone 14 - Het Maltadocument
Bijlsma, Rob - Kerken van goud, dominees van hout
Blau, Sarah - De anderen
Blædel, Sara - Het meisje onder de boom
Börjlind, Cilla & Rolf - Bevroren goud
Börjlind, Rolf & Molly - De duisternis tussen ons
Bossenbroek, Martin - De wraak van Diponegoro
Brabander, Eric de - Het geluid van naderend onweer
Brekel, Manon van den - Massa-executies op Sulawesi
Brokken, Jan - De tuinen van Buitenzorg
Brouwers, Jeroen - Cliënt E. Busken
Brundage, Elizabeth - Het verdwijnpunt
Brusse, Peter - Ach, Engeland - De Brexit Editie
Bryndza, Robert - Kate Marshall 1 - Zonder gezicht
Bryndza, Robert - Kate Marshall 2 - Schaduwland
Buschman, José - Couperus in de Oriënt
Camilleri, Andrea - De methode Catalanotti
Camilleri, Andrea - De vorm van water
Candlish, Louise - Nieuwe vrienden
Connelly, Michael - Een gewaarschuwd man
Connelly, Michael - De wet van de onschuld
Cooper, Robert - The Ambassadors
Craven, M.W. - Washington Poe 1 - Brandoffer
Craven, M.W. - Washington Poe 2 - Zwarte zomer
Daanje, Anjet - De herinnerde soldaat
Dahl, Arne - Nachtmerries
Dean, Will - Tuva 1 – De jacht
Declercq, Matthias M.R. - De ontdekking van Urk
Dis, Adriaan van - KliFi - Woede in de republiek Nederland
Dis, Adriaan van - Adje doet heel druk
Dis, Adriaan van - De rat van Arras
Dröge, Philip - Moederstad
Durlacher, Jessica - De Stem
Dürrenmatt, Friedrich - Justitia
Edvardsson, Mattias - Een heel gewoon gezin
Ellory, R.J. - De derde kogel
Elstad, Lotta - Ik weiger na te denken
Engman, Pascal - Vanessa Frank 2 – Femicide
Ersson, Svea - Hej Denemarken
Fabricius, Johan - Het gordijn met de ibissen
Fabricius, Johan - Achter in de Molukken
Fabricius, Johan - Dipanegara
Ferrier, Deryck J.H. - In de ban van de bosgeest – Ontmoeting met Panaike
Fosse, Jon - Ik is een ander – Septologie III-V
Fossum, Karin - Zwanenzang
Frech, Steve - Wat je ons hebt afgenomen
Frennstedt, Tina - Countdown
Frerichs, Lieneke - Nescio. Leven en werk van J. H. F. Grönloh
Freriks, Philip & Lili - Les chats de Lili – De katten van Lili
Fuglehaug, Randi - Vrije val – Deel 1 Fjordenreeks
Galbraith, Robert - Kwaad bloed
Urturi, Eva García Sáenz de - Aquitanië – Land van water
Urturi, Eva García Sáenz de - De heren van de tijd
Garschagen, Melle - Stem van het Britse Volk
Geemert, Ko van - Verstoten uit het paradijs
Gerge, Tove - De jongen
Gómez-Jurado, Juan - De rode koningin
Grisham, John - De storm
Grund, Maria - De hoofdzonde
Guillou, Jan - De tweede doodzonde
Guillou, Jan - Het einde van het verhaal
Harari, Yuval Noah - 21 lessen voor de 21ste eeuw
Hardus, Werner van den Belt en Bob - De schilders van de Duin- en Bollenstreek
Hendriksma, Martin - Aan zee
Hermans, Willem Frederik - Conserve
Highsmith, Patricia - De getalenteerde meneer Ripley
Highsmith, Patricia - Stille wateren
Hollander, Loes den - Wacht maar af
Holst, Christoffer - Bloedrode midzomeravond
Horst, Jørn Lier - De Katharine-code
Enger, Jørn Lier Horst en Thomas - Rookgordijn
Indridason, Arnaldur - Boven water
Jalonen, Olli - De hemelproef
Jansen, Han Gieske en Godfried - Wonosoepono
Jansson, Susanne - Winterwater
Jehoel, Gaila - Het culturele netwerk van Jan van Scorel
Jonasson, Jonas - Zoete zoete wraak bv
Jónasson, Ragnar - Inktzwart
Jong, Jessica de - De Hollandse studente
Kars, Marjoleine - Bloed in de rivier
Kepler, Lars - Spiegelman
Kerr, Philip - Hitlers vrede
King, Stephen - Later
King, Stephen - Billy Summers
Knibbe, Ariën - Het verzwegen verbond
Kousbroek, Rudy - Het Oostindisch kampsyndroom
Kouwenhoven, ​​​​​​​Arlette - Van Elburg tot Deshima - Zes eeuwen familie Feith
Leuwsha, Tessa - Plantage Wildlust
Lunde, Marja - Het einde van de oceaan
Mandela, Dumani - Op de vlucht voor apartheid
Marsons, Angela - Kim Stone 2 – Wreed spel
Leod, Cynthia Mc - Hoe duur was de suiker?
Meyer, Deon - Bennie Griessel 7 - Donkerdrif
Michielsen, Dido - Lichter dan ik
Mo, Johanna - De nachtegaal
Morgan, Tica - Mooie Moorden 3 - Kwade Hoek
Nyström, Peter Mohlin & Peter - Het laatste leven
Nesbø, Jo - Koninkrijk
Nieuwenhuys, Rob - Oost-Indische spiegel
Nijholt, Willem - Een ongeduldig verlangen. Herinneringen
Noordhoek, Wim - De gabardine regenjas
Oksanen, Sofi - Het hondenpark
Onderdenwijngaard, Arjan - Multatuli leeft in Lebak
Overman, Mariska - Noorderlicht
Pagie, Nathalie - Helsinki
Parra, Bodil de la - Het verbrande huis
Pedersen, Kim Faber & Janni - Hoogzomer
Petterson, Per - Mannen in mijn situatie
Ramqvist, Karolina - De berenvrouw
Rensburg, Rudie van - Klem
Reybrouck, David Van - Revolusi
Riel, Ane - Beest
Rankin, Ian - Een web van leugens
Redmond, Roline - De Doorsons
Rehwinkel, Peter - Amalia - De plicht roept
Roberts, Nora - Erfenis
Rose, Karen - In alle onschuld
Rosenfeldt, Hans - Wolfzomer
Roslund, Anders - Drie jaar
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 1 - Berouw
Sarenbrant, Sofie - Emma Sköld 2 - Jaloezie
Schepp, Emelie - Jana Berzelius 6 –Sub rosa
Seeck, Max - De trouwe lezer
Smeulders, Eveline Sint Nicolaas en Valika - Slavernij
Slaughter, Karin - Valse getuige
Smeets, Hubert - Een wonderbaarlijk politicus – Hans van Mierlo, 1931-2010
Skördeman, Gustaf - Geiger
Smis, Paul Christiaan - Harald - Een historische novelle
Solstad, Dag - Roman 11, boek 18
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 7 - Zwarte schapen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 8 - Gevallen engelen
Staalesen, Gunnar - Varg Veum 9 - Bittere bloemen
Sylvester, Joyce - Bent ú de burgemeester?
Tangen, Geir - Dodemanstango
Tangen, Geir - Hartenbreker
Timmerije, Anneloes - De mannen van Maria
Tremain, Rose - Eilanden van genade
Tudor, C.J. - De anderen
Veen, Rob Chrispijn & Herman van - Bevrijdingskind
Verhoef, Esther - De nachtdienst
Vervoort, Hans - Zo tedere schade…
Veth, Bas - Het leven in Nederlandsch-Indië in 1900
Vis, Jacob - Tandem
Vijverberg, Pauline - De achtste zonnebloemen
Vleuten, Diederik van - Daar werd wat groots verricht
Vlugt, Simone van der - De kaasfabriek
Vuure, Rob van - Nagelaten Werk
Webb, Katherine - De verdwijning
Woud, Auke van der - Het landschap - De mensen

Conserve's Leessite

Boekbesprekingen en leestips


De schilders van de Duin- en Bollenstreek - Werner van den Belt en Bob Hardus

Het bollenlandschap in de kunst in weinig woorden en vele afbeeldingen

Perioden van nostalgie en moderniteiten wisselen elkaar af

Op de lijst favoriete thema’s in de beeldende kunst staan ‘bollen’ en ‘bollenvelden’ in de hogere regionen. Terecht. Bollenvelden munten uit door explosieve kleuren en perspectivische uitdagingen, twee keer likkebaarden voor de kunstschilder. Bollenvelden roepen het positieve beeld op van een hardwerkende beroepsgroep die dicht bij de natuur staat.

Het verrassend vormgegeven boek De schilders van de Duin- en Bollenstreek kijkt terug op historisch stijlperioden, maar zonder studieuze pretenties. Het is meer een boek om te ondergaan. Als je ervoor open staat (wie niet?) ervaar je bij het zien van de doeken de magie van de bol. Het is dezelfde betovering die de tulpenmanie in de Gouden Eeuw op gang bracht, toen één enkele tulpenbol een fortuin kostte. Het is diezelfde magie die nu de stroom toeristen uit binnen- en buitenland naar de bollenstreken achter de duinen trekt.

Die magie is er niet altijd geweest. De bollenvelden hebben zich ontwikkeld uit de botanische tuinen (hortussen), kleine veldjes bij een universiteit, een kloostertuin of bij buitenplaatsen, die een of ander doel dienden. Volgens Van den Belt en Hardus is het eerste landschapsschilderij met bollenveld van de Franse kunstenaar Jean-Léon Gérôme uit 1882. Misschien heeft Theo van Gogh, die Gérôme’s werk kende, er met zijn broer Vincent over gesproken. In het boek staan enkele landschapswerken van Vincent van Gogh, onder andere een bollenveld uit 1883.

In De schilders van de Duin- en Bollenstreek stralen de afbeeldingen voorafgaand aan de Haagse School (1860-1890) de sfeer uit van een zeer ver gezellig verleden. Toen de verftube was uitgevonden, gingen schilders eropuit en veranderden ook licht en lucht en kleur. Claude Monet neemt in het hoofdstuk over de negentiende eeuw een belangrijke plaats in, met zijn 42 in Nederland gemaakte schilderijen. Als impressionist was hij getroffen door het bollenlandschap.

Heel bijzonder is dat volgens de auteurs beroemde Nederlandse kunstenaars als Breitner, Israëls, Van Dongen, Gestel en Sluijters heel weinig bollenvelden hebben geschilderd. Wel landschappen, bijvoorbeeld Weissenbruch. De aandacht van de schilders van de Haagse School gaat vooral uit naar het duinlandschap, eventueel met uitzicht op zee. Dat roept nostalgie op: zo rustiek was het. Voorbij, voorbij, oh en voorgoed voorbij. De tijd van moderne machines en GPS-sturing moest nog komen.

Met bollenvelden lijkt weinig te experimenteren. Ondanks die intrinsiek conservatieve inslag hebben bollen en bollenvelden kunstenaars ook uitgenodigd tot eigentijdse experimenten. Marcel van der Vlugt bijvoorbeeld schildert met fotografische middelen (Polaroids) florale voorstellingen. Een verzameling gezichten, elk met een eigen karakter en schoonheid van verval.

Bij Andreas Gursky geen pittoreske afbeeldingen van veld, stulpje en werkman, maar grote kleurvlakken met alleen maar strepen die door een onderbreking in de lijnen de suggestie van een bollenveld geven, temeer door het doek de titel Untitled (2015), bollenvelden bij Lisse mee te geven.

In het hoofdstuk Modernisme komt kleurvlak na kleurvlak voorbij. Het is bijna onvoorstelbaar op hoeveel manieren je daarvan een compositie kunt maken en toch op een bollenveld uitkomt. Bijna onvoorstelbaar, schreef ik. En soms, eerlijk is eerlijk, soms is het gauw goed.

Voor sommige schilders was de maat van het doek te klein om er een landschap op te projecteren. Het panorama was geboren. Beroemd is het Panorama Mesdag dat uit de negentiende eeuw is overgebleven. Panorama Tulpland van Leo van den Ende meet 4 x 67 meter. Intrigerend is de wandschildering van Michel Hoogervorst uit 2019, 310 x 1150 cm. Grote kleurvlakken in transparante verf roepen herinneringen op aan bollenvelden, maar afgebeeld zijn alleen een bloem en verder wat attributen uit het bollenkwekersvak.

De samenstellers beperken zich tot de Zuid-Hollandse Duin- en Bollenstreek. Maar het grootste aaneengesloten bollengebied van Nederland ligt echter in Noord-Holland, met als hoogtepunt de nooit te vaak te prijzen Poldertuin bij Anna Paulowna. Geen woord daarover.

Dick de Scally

 

Werner van den Belt, Bob Hardus – De schilders van de Duin- en Bollenstreek, W Books, ISBN 978 94 625 8426 6, gebonden, 239 pagina’s, € 22,95, maart 2021

Over de auteurs
Werner van den Belt is kunsthistoricus. Bob Hardus is journalist.

Bij dezelfde uitgever W Books verschenen ook Rondom de Bergense School met inleiding van Patricia Bracke-Logeman en Maria Smook-Krikke in april 2016 en De schilders van Egmond met een inleiding van Peter van den Berg, maart 2021

Werner van den Belt Bob Hardus
Uitgeverij Conserve


Sinds 1 januari 2019 is een gedeelte van het fonds onderdeel van Singel Uitgeverijen, Weteringschans 259, 1017 XJ Amsterdam.

Kantooradres:
Tureluur 12, 1873 JW Groet (gem. Bergen)
telefoon: 072 - 509 3693
info@conserve.nl

KvK: 37051556

ABN AMRO
IBAN NL54 ABNA 0438 7594 94

Algemene Voorwaarden

Distributie:


Regiotitels: Conserve en Goud van Oud bij Depot Compact Centraal Boekhuis en bij www.conserve.nl

Uitgevers Conserve:
Ingrid en Kees de Bakker

Aanbieden manuscript


Singel Uitgeverijen heeft ervoor gekozen geen ongevraagde manuscript-inzendingen meer aan te nemen. Hierover kan niet worden gecorrespondeerd.

Graag maken wij u attent op de mogelijkheid om uw manuscript zélf uit te geven via het digitale self-publishingplatform Brave New Books. Via dit platform kunnen alle auteurs in spe hun boek publiceren en verkopen – en alle genres zijn welkom.

Wilt u meer informatie? Kijk dan op www.bravenewbooks.nl.

Vermelde boekprijzen zijn inclusief BTW, exclusief verzendkosten - Bij bestellingen boven € 19,99 is de verzending gratis, behalve voor zendingen naar het buitenland.
Prijswijzigingen en tikfouten voorbehouden - © 2021 - Uitgeverij Conserve - Website door Netweters