Conserve's Leessite

Moordenaar kruisigt naakte mannen

Menselijke Kat en AI-eenheid Lock werken steeds beter samen

Met haar debuut In een oogwenk, over de vrouwelijke rechercheur Kat Frank die in het kader van een wetenschappelijk onderzoek tegen haar zin moet gaan samenwerken met een virtuele assistent, die slechts bestaat uit een armband om haar pols en een hologram van een knappe rijzige man, wist de Engelse Jo Callaghan meteen indruk te maken. Nu ligt het tweede deel over deze Kat en haar AI-sidekick Lock in de winkel en bewijst ze dat zij geen eendagsvlieg is.

Hier en daar laat ze wat kleine steekjes vallen waar het haar kennis van politie-onderzoek betreft, maar dat wordt meer dan goed gemaakt door haar uitputtende kennis van de mogelijkheden en onmogelijkheden van kunstmatige intelligentie en vooral door haar overtuigende karakters. Bij hoeveel thrillers moet je als lezer nu stiekem een traan wegpinken bij de dood van een moordenaar? Knap gedaan. Ook het verhaal, met een MeToo-achtige achtergrond, is sterk en overtuigend.

Over de auteur:

De Britse Jo Callaghan doet als researcher onderzoek doet naar de mogelijke toekomstige impact van AI op de beroepsbevolking. Na de dood van haar man Steve begon zij bij wijze van afleiding met het schrijven van thrillers. Haar debuut, In een oogwenk, over de samenwerking tussen een vrouwelijke politie-inspecteur en een virtuele AI-eenheid, kwam in Nederland uit in 2025, Dood spoor is het tweede deel in dezelfde reeks. Inmiddels verscheen in Engeland reeds een derde deel.

AI-assistent

In deel een maakten we kennis met rechercheur Kat Frank die toen net haar man verloren had aan kanker. Om op een rustige manier weer aan het werk te kunnen, droeg haar baas haar op om bij wijze van experiment te gaan samenwerken in een onderzoek naar een cold case met de speciaal voor dat doel ontwikkelde AI-assistent Lock. Zowel Kat zelf als haar baas waren ervan overtuigd dat snel genoeg zou blijken dat politiewerk toch echt door mensen en niet door machines moet worden gedaan.

Snelheid

Maar dat ligt genuanceerder, zo blijkt. Lock is in staat om onderzoek waar menselijke agenten dagen of weken over zouden doen, in een paar minuten te verrichten. ‘Ik heb zojuist 37.865 documenten over dit onderwerp doorgenomen en daaruit blijkt…’, is een telkens weerkerende zin van hem. Autopsies worden met zijn kennis virtopsies waar geen scalpel meer aan te pas hoeft te komen en die veel meer gegevens opleveren dan een lijfelijke autopsie ooit had kunnen doen.

Onderbuikgevoel

Daar staat tegenover dat hij geen benul heeft van het onderbuikgevoel dat je als menselijke politieman of -vrouw kunt hebben. Alles neemt hij letterlijk en medelijden met iemand is hem totaal vreemd. Regelmatig botsen Kat en Lock dan ook.

Toch werd aan het eind van In een oogwenk een lastig oud onderzoek met succes afgesloten en waren hoofdcommissaris McLeish en Kat Frank tegen wil en dank overtuigd van het nut van Locks mogelijkheden. Reden dus om aan het begin van Dood spoor een nieuw, dit keer actueel onderzoek ter hand te nemen. Het gaat om een behoorlijk gruwelijke moord: op de top van de Mount Judd (een kunstmatig aangelegde heuvel in Warwickshire, in de buurt van Birmingham) wordt het naakte, gekruisigde lijk aangetroffen van een dertigjarige man. Zijn beide oren zijn afgesneden, maar pas ná zijn dood, zo wijst de virtopsie uit. Overleden is hij aan onderkoeling in combinatie met verstikking door het hangen aan het kruis.

Geen aanwijzing

In slechts enkele seconden weet Lock door het raadplegen van zijn ingebouwde internet te achterhalen wie de man is. Maar dat levert geen enkele aanwijzing op over de reden dat iemand hem dood wenste. Een paar dagen later wordt een andere man gevonden in een naburig weiland: ook naakt, ook gekruisigd, ook gestorven aan onderkoeling, maar dit keer met uitgepikte ogen.

Kat en haar team, dat behalve Lock ook inspecteur Rayan Hassan en de hoogzwangere brigadier Debbie Browne telt, tasten volkomen in het duister. Terwijl zowel de minister als de media hen onder druk zetten en mensen op social media helemaal losgaan, verdenken zij nu eens de verloofde van de eerste dode (want die heeft volgens een vriend vervelende dingen over haar gezegd) en dan weer een zakenpartner die een voordelig contract is kwijtgeraakt.

Soms levert dat vreemde zaken op. Zo blijkt de verloofde een elektrisch mes te bezitten, wat haar verdacht maakt. Maar niemand komt kennelijk op het idee om dat mes te onderzoeken op bloedsporen. En zo zijn er meer zaken in de aanpak van de politie die doorgewinterde thrillerlezers vreemd zullen vinden.

Rechtlijnig

Daar staat tegenover dat Callaghan de AI-eenheid Lock wel heel mooi neerzet. Hij denkt volkomen rechtlijnig, volgens de instructies waarmee hij geprogrammeerd is en wijkt daar onder geen beding van af. Dat leidt er op zeker moment zelfs toe dat het hologram – als eenmaal met 100 procent duidelijk is wie de dader is en dat deze op het punt staat een volgende moord te plegen en bovendien inspecteur Hassan in gijzeling heeft – weigert in de computer van de moordenaar in te breken: ,Zonder huiszoekingsbevel is dat illegaal’. ,Maar dan is Hassan over een paar uur misschien dood’. ‘Ik ben geprogrammeerd om de wet niet te overtreden’.

Samenwerken met een virtuele assistent is dus niet makkelijk. Maar wel heel leuk om over te lezen.

Sonja de Jong

Jo Callaghan – Dood spoor. Oorspronkelijk gepubliceerd in 2024 als Leave no trace bij Simon and Schuster. Uit het Engels vertaald door Ernst de Boer en Ankie Klootwijk. Ambo Anthos, €22,99, ISBN 978 90 263 6969 8, 416 pagina’s. Februari 2026