Pedro Páramo - Juan Rulfo
Een hallucinante droom
Waar de doden leven en de levenden dood zijn
Het is een verhaal als een hallucinante droom. Heden en verleden vervagen, de doden fluisteren op elke straathoek en de levenden zijn misschien ook wel dood. Sinds regisseur Rodrigo Prieto in 2024 het boek Pedro Páramo van Juan Rulfo verfilmde, is de belangstelling voor dit bijzondere meesterwerk uit 1955 opeens weer toegenomen. Het verhaal is mysterieus, de grenzen tussen werkelijkheid en schijn vervagen. Maar de taal is wonderschoon. De beroemde Colombiaanse schrijver Gabriel García Marquez liet zich naar eigen zeggen door deze roman inspireren bij het schrijven van zijn Honderd jaar eenzaamheid en schreef een voorwoord voor dit boek.
Over de auteur
De Mexicaanse Juan Rulfo (1917-1987) groeide op in de nadagen van de Mexicaanse revolutie (1910-1917). Hij schreef, naast Pedro Páramo, slechts nog een verhalenbundel en enkele filmscripts. In 1980 ontving hij de Nationale Literatuurprijs van Mexico. Met Pedro Páramo vestigde hij destijds in één klap zijn roem als een van de belang rijkste Zuid-Amerikaanse schrijvers, maar geleidelijk aan is zijn naam weggezakt.
Sterfbed
De jonge Juan Preciado belooft eind achttiende eeuw zijn moeder op haar sterfbed dat hij op zoek zal gaan naar Pedro Páramo, de man die volgens haar zijn vader is. Maar ik peinsde er niet over mijn belofte te houden. En toch is er in de dagen daarna iets wat hem ertoe aanzet om wel naar Páramo op zoek te gaan. Hij trekt naar het uitgestorven dorpje Comala (dat ligt op de gloeiende sintels van de aarde, in de muil van de hel zelf) en ontmoet op weg ernaartoe de ezeldrijver Abundio. Die raadt hem aan om in het dorp onderdak te zoeken bij Dona Eduviges.
Fluisterende stemmen
Dat doet Juan en Eduviges reageert op zijn komst met de woorden: ‘Ze heeft me vanochtend laten weten dat u kwam’. Geleidelijk aan wordt duidelijk dat zowel de ezeldrijver als de vrouw die hem logies biedt al jaren dood zijn. En ook de andere mensen die Preciado spreekt, zijn niet meer dan stemmen die fluisteren in de wind.
Samen vertellen zij het verhaal van de wrede Pedro Páramo die met behulp van een bewindvoerder en een advocaat het hele dorp tiranniseerde. Hij verkrachtte de vrouwen, verwekte her en der kinderen, eiste alle bezittingen en landerijen van iedereen op, voerde een waar schrikbewind, gedreven door zijn machteloze verdriet om de dood van zijn grote liefde Suzana.
Magisch realisme
Het vraagt wel om twee, drie keer lezen om dit boek helemaal te kunnen waarderen. De taal van Rulfo, het spel van stemmen die op elkaar reageren en met elkaar verweven raken, zijn magisch-realisme, het smelt allemaal samen tot een mysterieus verhaal vol wreedheid en overspel.
Fijn dat dit boek, in een hernieuwde vertaling nu weer verkrijgbaar is. Rulfo is een ware ontdekking.
Sonja de Jong
Juan Rulfo – Pedro Páramo. (Oorspronkelijk gepubliceerd in 1955 als Pedro Páramo, in 1961 in het Nederlands verschenen), nu in een herziene vertaling van Jos den Bekker. Meulenhoff, ISBN 978 90 896 8336 6, 192 pagina’s, € 21,99, maart 2026
