Babel - R.F. Kuang
Fascinerende allegorie over de kracht van taal, racisme en uitbuiting
Fantasy met angstaanjagende paralellen naar de werkelijkheid
Londen omstreeks 1830. Een wereld die niet eens zo heel anders is dan het werkelijke Londen van die tijd. Met één groot verschil: in de stad zoals we die in Babel van R.F. Kuang leren kennen, bestaan magische zilverstaven. Staven die gegraveerd zijn met woorden en die het leven makkelijker en comfortabeler maken: koetsen die uitgerust zijn met zilverstaven rijden sneller en zonder hobbelen, schepen leggen in de helft van de tijd afstanden af waar ze eerder het dubbele voor nodig hadden. Eten smaakt beter en blijft langer vers en bloemen bloeien langer en kleurrijker.
Maar tegelijkertijd is er in Babel ook heel veel hetzelfde als in de historische wereld van toen (en zelfs van nu nog steeds): buitenlanders, en met name mensen met een kleur, worden gehaat en gediscrimineerd, vrouwen tellen niet mee, arbeiders worden uitgebuit en de rijken worden steeds rijker. De Westerse wereld verrijkt zich onbeschaamd door armere landen te koloniseren en zich hun rijkdommen toe te eigenen en voert daarbij een machtspolitiek die uitgaat van geweld en politieke leugens.
Met Babel schreef de Chinees-Amerikaanse R.F. Kuang een vlijmscherp pamflet tegen het grenzeloze egoïsme van de Westerse wereld en tegen hun vermeende superioriteit. Maar daarnaast is het ook een fascinerend, buitengewoon goed geschreven spannend boek dat je in één adem wilt uitlezen.
Over de auteur
R.F. Kuang (1996, Guangzhou) verhuisde op 4-jarige leeftijd naar de Verenigde Staten. Ze studeerde geschiedenis in Georgetown en daarna Chinese Studies in Camebridge en Hedendaagse Chinese Studies in Oxford. Ze debuteerde op 19-jarige leeftijd met het eerste deel van wat haar Poppy War-trilogie werd (nog niet in het Nederlands vertaald). Daarna volgden onder meer Katabasis en Yellowface. Haar boeken zijn vrijwel altijd een mengeling van fantasy en maatschappijkritiek. Kolonialisme, macht en identiteit vormen telkens terugkerende thema’s.
Cholera
Het verhaal opent rond 1830 in de troosteloze woning van een Chinees gezin in de megastad Kanton (tegenwoordig Guangzhou genaamd). De Aziatische cholera verspreidt zich met angstwekkende snelheid en mensen sterven als vliegen. Zo ook de familie van de 11-jarige jongen die als enige nog in leven is in de woning. Zijn grootouders, tantes, moeder en de Engelse vrouw die bij hen inwoonde zijn dood en de jongen is zelf ook doodziek en heeft nog hooguit een paar uur te leven. Maar dan verschijnt boven zijn hoofd opeens een wit gezicht met scherpe adelaarsneus. Door een zilverstaaf op de jongen te leggen, weet hij het begin van genezing te bewerkstelligen en binnen een paar dagen is het kind hersteld.
Latijn en Grieks
De man is professor Lovell, een wetenschapper uit Oxford en hij neemt de knaap mee naar Engeland. Gaandeweg wordt duidelijk dat zijn komst geen toeval was en dat hij zeer specifieke bedoelingen heeft met de jongen, die de naam Robin heeft aangenomen omdat zijn Chinese naam onuitspreekbaar is voor Lovell. De volgende vijf jaar onderwerpt de professor de knaap aan een streng regime van lessen Latijn en Grieks, met in de weekenden Mandarijn en Kantonees. Op zijn 18e mag Robin naar Oxford om er op kosten van de staat als ‘Babbelaar’, (zoals de spottende bijnaam voor hem en zijn medestudenten luidt) talen te bestuderen in de Toren van Babel die te midden van de andere gebouwen van Oxford staat.
Sanskriet en Urdu
Zijn medestudenten zijn, net als hijzelf, voornamelijk jongeren van buitenlandse herkomst, met een duidelijke voorkeur voor nationaliteiten en talen die buiten hun eigen taalgebied maar amper gesproken worden: Sanskriet, Urdu, Farsi, Creools. En Chinees, Grieks, Latijn. De opdracht van deze jongeren? Na vier jaar intensieve talenstudie zilverstaven graveren. Want door de juiste combinatie van woorden in verschillende talen te vinden, kunnen deze staven vrijwel alles. Ze maken het leven makkelijker, rijker, zijn overal voor inzetbaar, mits ze de juiste woordcombinatie bevatten.
Imperfectie
De kracht van die combinaties zit hem in de imperfectie van vertalingen. Een woord dat ooit in het Latijn, Grieks of Sanskriet een bepaalde betekenis had, is vaak overgenomen in diverse andere talen en geleidelijk is de betekenis ervan per taal verschoven. Het is de spanning tussen die onderling verschillende betekenissen die voor de magie zorgt.
Kuang doorspekt haar verhaal vanuit haar overduidelijke liefde voor taal met heel veel voorbeelden en lange tijd ga je als lezer mee in die fascinatie en de mogelijkheden daarvan. Een waar Luilekkerland van woorden. Maar gaandeweg wordt steeds duidelijker dat achter die schitterende Toren van Babel een systeem van onderdrukking en discriminatie schuilgaat. De jonge studenten zelf zijn in de meeste gevallen niet uit eigen keus naar Engeland gekomen.
Gediscrimineerd
Ze mogen gratis studeren en genieten daar ook van. Maar buiten de studiezaal worden zij net zo hard gediscrimineerd als in de rest van de wereld. En de magische zilverstaven verrichten wonderen, maar zetten wel de arbeidersklasse buitenspel die daardoor zonder werk komt te zitten en verhongert. En de uitgekiende handel in staven zorgt ervoor dat Groot-Brittannië overal de wereld beheerst. Het land deinst nergens voor terug om die positie te behouden en te versterken, ook al leidt dat tot oorlog en andere ellende. Het is voor de rest van de wereld slikken of stikken.
Langzaam bouwt Kuang haar verhaal op naar een onvermijdelijke confrontatie waarin uiteindelijk iedereen moet kiezen aan welke kant hij wil staan.
Babel is superspannend, maar door zijn thematiek ook een boek dat nog heel lang nadreunt in je hoofd.
Sonja de Jong
R.F. Kuang – Babel, of De noodzaak tot geweld. (Oorspronkelijk gepubliceerd als Babel or The Necessity of Violence in 2022 bij Harper Voyager). Uit het Engels vertaald door Hi-en Montijn, The House of Books, ISBN 978 90 443 6910 6, 592 pagina’s, € 24,99, maart 2026
