Conserve's Leessite

Eindelijk weer smullen van een ‘nieuwe’ Monaldi en Sorti

Moordmysterie, maar veel meer dan dat alleen

In 2011 stopte de Nederlandse uitgever met het publiceren van vertalingen van de boeken van het Italiaanse schrijversechtpaar Monaldi en Sorti. Vielen de verkoopcijfers tegen, waren er andere belemmeringen? Hoe dan ook, menige fan van het schrijversechtpaar zal het betreurd hebben. En nu ligt er zomaar opeens weer een Nederlandse uitgave van een nog niet eerder in ons land gepubliceerd boek van het tweetal in de winkel: Malaparte, een dood zoals ik. En dat is puur genieten.

Inspanningen

Deze uitgave is te danken aan de onvermoeibare inspanningen van uitgever en vertaler Fred Baggen. De twee Italianen toonden zich bereid om hun in 2017 verschenen en met een Mediterraneo-prijs voor misdaadboeken bekroonde boek zonder honorarium voor de vertaal- en publicatierechten in het Nederlands te laten overzetten. Van de verkoopgelden gaat bovendien een deel naar War Child.

Over de auteurs:

Rita Monaldi (1966) en Francesco Sorti (1964) publiceren al bijna drie decennia lang spannende romans, die altijd een mengeling vormen van feiten en fictie. Ze verrichten diepgravend onderzoek naar hun zeer uiteenlopende onderwerpen en wisten zo al diverse nieuwe historische feiten aan het licht te brengen. Zij werden vooral bekend door hun zevendelige reeks rond de historische Atto Melani, abt, diplomaat, castraatzanger en spion voor Lodewijk de Zestiende (1626-1714), waarvan er slechts vijf in het Nederlands vertaald zijn. Ook hun trilogie rond Salaì (1480-1523), leerling van Leonardo da Vinci, ontving wereldwijd brede waardering.

Feiten en fantasie

In Malaparte, een dood zoals ik voeren Monaldi en Sorti tientallen historische personen ten tonele en veel van de randgebeurtenissen in het boek stemmen ook overeen met de werkelijkheid. Hoofdpersoon is de schrijver Curzio Malaparte, tegenwoordig wat weggezakt in het geheugen, maar in zijn eigen tijd (1898-1957) een van de grote schrijvers van Europa, bekend door titels als De huid en Kaputt. Zijn geboortenaam luidde Kurt Erich Suckert, hij was de zoon van een Duitse vader en een Italiaanse moeder.

Moord

Deze Malaparte wordt in het boek beschuldigd van de moord op een jonge Amerikaanse vrouw, Pamela Reynolds. Zij werd in 1935 aan de voet van een klif op het eiland Capri gevonden en nooit is duidelijk geworden of zij gevallen, geduwd of gesprongen is. Ook dit deel van het verhaal is net als de personages geheel op werkelijkheid gestoeld, ook al verklaren Monaldi en Sorti in een kort voorwoord dat de invulling die ze aan deze personages geven honderd procent fictie is. Ze vertegenwoordigen de zuiver historische en esthetische herinnering die ze bij de latere generaties hebben nagelaten.

Politieke intriges

Dat Malaparte vier jaar na Pamela’s dood beschuldigd wordt, heeft alles te maken met politieke intriges en met Malapartes onnavolgbare karakter. Hij was in de Eerste Wereldoorlog officier en oorlogsheld, sympathiseerde een tijdlang daarna met de Italiaanse fascisten, maar kwam door zijn uitlatingen en daden steeds vaker in botsing met de club van Mussolini. Hij werd in de jaren twintig en dertig meerdere malen door Il Duce gevangengezet of verbannen naar afgelegen streken, mocht jaren later weer terugkomen om niet lang daarna opnieuw zijn toorn op te wekken. In 1939 verblijft hij in Een dood zoals ik op het eiland Capri, waar in die tijd tal van nazikopstukken komen, maar ook veel beroemde Amerikanen en schatrijke Italianen.

Feestje

Het boek begint wat taai met een uitgebreide beschrijving van een feestje in de zomer van 1939 op het landgoed van de Amerikaanse Mona Williams, bloedmooi, extreem rijk en dol op feestjes. Schrijver Noel Coward pingelt landerig wat op de piano, om hem heen Italiaanse prinsen en baronnen, Amerikaanse nouveaux riches en een flink aantal hooggeplaatste nazi’s. Oorlog dreigt, maar lijkt nog ver weg. De glazen zijn vol, de gesprekken nogal leeg en oppervlakkig. Malaparte vermaakt zich niet echt. Dan komen opeens twee mannen het terrein op die zich voorstellen als agenten van de OVRA, de geheime politie van Mussolini. Zij beschuldigen Malaparte van de vier jaar oude moord op Pamela Reynolds.

Geen alibi

In de dagen erna blijkt die beschuldiging zeer serieus te zijn en Malaparte heeft geen enkel alibi. Maar er is een man die beweerd heeft getuige geweest te zijn van haar dood, een ober in een van de naburige restaurants en die hem vrij zou kunnen pleiten. Deze blijkt echter uit angst voor zijn eigen hachje niet van plan zich door de schrijver te laten vinden en een lange zoektocht volgt. Maar wie heeft deze beschuldiging in het leven geroepen en waarom? Er blijken verbanden met een ansichtkaart van het kruisbeeld van Saarburg met een aan Hitler gerichte, uiterst brisante tekst achterop. Maar ook deze kaart is zoek.

Op sterven

De Monaldi’s kiezen een originele vorm voor hun verhaal. In hoofdstuk twee, het is dan 1957, ligt de schrijver op sterven in een ziekenhuis in Rome. Zijn dood is nog slechts een kwestie van hooguit dagen. Maar dan verschijnt de Dood aan zijn bed, in de gestalte van een mooie jonge vrouw en zij biedt hem de kans om zijn verhaal te vertellen en zo te bepalen of hij na zijn overlijden naar de hemel of de hel zal gaan. Een broodmagere engel komt zijn verhaal optikken op een Remington en de wereld wordt stilgezet zolang Malaparte dicteert. In een relaas dat daarna heen en weer springt van de gebeurtenissen in 1939 naar die in 1917 aan het front in Frankrijk in de Eerste Wereldoorlog en weer terug, is de lezer ademloos getuige van een slangenkuil aan intriges en tegenintriges.

Monaldi en Sorti houden hun verhaal op superieure wijze in de hand. Ze gunnen hun lezer geen enkele adempauze, ze slepen hem mee naar palazzo’s en krotten, van Malapartes eigen huis in aanbouw dat hij Casa come me (Een huis zoals ik) gedoopt heeft naar de toren op het landgoed van Axel Munthe, van verrader naar bondgenoot, van leugen naar waarheid. Van de dik 675 pagina’s in dit boek is er geen eentje te veel. Dit is lezen zoals lezen moet zijn. Puur genot.

Sonja de Jong

Monaldi en Sorti – Malaparte, een dood zoals ik. (In Italië voor het eerst gepubliceerd in 2016 als Morte Come Me door uitgeverij Baldini & Castoldi). Uit het Italiaans vertaald door Fred Baggen. Aldus Boek Compagnie, €26,99, ISBN 978 94 928 1939 0, 676 pagina’, € 26.99, mei 2026