Zo ver heen - Jess Walter
Commentaar op de tijdgeest van nu
Met een scherpe en toch liefdevolle blik
Ze zijn allemaal op hun eigen manier de weg kwijt, de personages in Zo ver heen, de nieuwe roman van Jess Walter. De een heeft - overtuigd dat de wereld door allerlei complotten wordt bedreigd - zijn toevlucht gezocht tot de nationalistisch-christelijke beweging en zich verschanst in een tot de tanden toe bewapende gemeenschap die terug wil naar bijbelse tijden. De ander heeft zich teruggetrokken in een huisje in the middle-of-nowhere en wil niets meer met de wereld te maken hebben. Ze zijn zoekende, naar geluk, naar innerlijke rust. Walter schildert ze scherp en toch liefdevol. Want zijn we tegenwoordig niet allemaal een beetje de weg kwijt?
Over de auteur
Jess Walter (1965, Spokane, Washington) werd vooral bekend door zijn zesde roman Schitterende ruïnes (2012) die zijn wereldwijde doorbraak betekende. De verhalenbundel We leven in water die een jaar later verscheen is een van de boeken die oud-president Barack Obama op zijn lijstje van meest-geliefde boeken vermeldt. Andere titels van hem zijn onder meer De donutman en Engel van Rome. Zijn boeken vormen altijd een haarscherpe, maar toch milde vorm van maatschappijkritiek.
Ultra-christelijk
Zeven jaar geleden is Rhys Kinnick, ooit een gevierd onderzoeksjournalist, maar op zijn werk steeds meer terzijde geschoven ten gunste van piepjonge stagiaires en goedkope krachten, tijdens een familiebijeenkomst in conflict gekomen met zijn schoonzoon Shane, toen al ultra-christelijk, die alles vanuit de bijbel verklaart en overal complotten ziet. In een opwelling van drift heeft hij Shane een klap gegeven en is weggestormd. Radicaal heeft hij gebroken met zijn familie, zijn werk, alles om hem heen.
Composttoilet
Hij is gaan wonen in een huisje in het bos, ooit eigendom van zijn opa, en is off-grid gegaan: geen televisie, geen telefoon, los van een maandelijks boodschappentripje geen contact met de buitenwereld meer, een zelfgebouwd composttoilet (wat overigens nog steeds niet goed werkt zodat hij zijn behoefte nog altijd doet via een gat in een plank buiten). En hij heeft een zekere rust gevonden.
Kleinkinderen
Maar dan staan op een dag opeens zijn twee kleinkinderen op de stoep. Dertien en negen zijn ze inmiddels, hun buurvrouw komt ze afleveren met een brief van zijn dochter Bethany erbij: ‘Als je dit leest heb ik overhaast moeten vertrekken […] Zorg voor de kinderen.’ En dat besluit Kinnick dan ook te doen, overmand door schuldgevoel dat hij Bethany in de steek gelaten heeft.
Uitgehuwelijkt
De kinderen lijken er niet echt een probleem mee te hebben. Leah van 13 vertelt, alsof het de normaalste zaak van de wereld is, dat zij alvast is uitgehuwelijkt aan de zoon van de pastor van hun geloofsgemeenschap en dat zij over een jaar of drie gaan trouwen. En vertederend eigenwijze Asher van negen benadrukt dat hij ondanks alles toch wel graag naar zijn schaaktoernooi in Spokane wil. Kinnick weet zijn oude auto weer aan de praat te krijgen en rijdt met de twee naar Spokane. Maar daar wordt hij opgewacht door twee mannen die kennelijk ook wisten van het komende schaaktoernooi en die nu de kinderen opeisen, in naam van hun vader Shane. Kinnick krijgt een stevige tik met een ploertendoder en de mannen verdwijnen met de kinderen.
Oud-politieman
Kinnick besluit dit niet op zich te laten zitten en – dat gebroken jukbeen komt later wel – ze terug te gaan halen en krijgt daarbij hulp van een oud-politieman met een bipolaire stoornis en een ex-geliefde op wie hij in stilte nog altijd verliefd is.
Een hilarisch verhaal ontrolt zich vervolgens, dat via een wonderlijke schietpartij leidt naar een alternatief popfestival en wederom een – dit keer heel wat minder grappige - schietpartij. Maar vlak onder de humor ligt een behoorlijk tragisch verhaal.
Geborgenheid
Niet alleen over het verdriet van Bethany die haar leven lang al op zoek is naar een gevoel van rust en geborgenheid, niet alleen over een journalist en een politieman die tot in het diepst van hun ziel gekwetst zijn omdat niemand ze meer nodig had, maar ook veel breder: het verdriet van een maatschappij die steeds meer de weg kwijt lijkt te zijn. Waarin mensen zich aansluiten bij ultra-nationalistische groeperingen die achter enge theorieën aanlopen en een eigen leger hebben opgericht.
Bizarroland
Over ‘een wereld als een Bizarroland: We hebben anti-vaxers en autonomen, flat earthers in schoolraden en o ja, ook nog een lokale sheriff die de hele dag in de bibliotheek zit op zoek naar boeken over homoseksuele pinguins zodat hij die in beslag kan nemen.’ En waar politici openlijk meningen verkondigen ‘waarvoor ze een paar jaar eerder nog zouden zijn uitgemaakt voor haatzaaier of op zijn minst extremist of onverkiesbare gek.’
Het knappe van Walter is dat hij voor vrijwel al die wonderlijke mensen toch iets van begrip weet te wekken. Verborgen onder hun foute ideeën zitten mensen van vlees en bloed, lijkt hij te willen benadrukken.
Sonja de Jong
Jess Walter – Zo ver heen. (Oorspronkelijk gepubliceerd in 2025 als So far gone bij Harper Collins Publishers.) Uit het Engels vertaald door Paul Bruijn en Nicolette Hoekmeijer, Marmer, ISBN 978 94 630 9109 1, 320 pagina’s, € 24,99, juni 2026
