Een huis vol dochters - Juliet Nicolson
Een familieverhaal over geluk en drama, gezien door de bril van het heden
Storytelling op majesteitelijk niveau
‘Dit boek gaat over zeven generaties vrouwen in één familie, mijn familie. Het begint in 1830 met de geboorte van mijn betovergrootmoeder en loopt door tot aan 2015, wanneer mijn kleindochter twee jaar oud is.’ Zo luidt de eerste zin van het voorwoord dat tegelijk een nuchtere samenvatting is van de rest van het verhaal.
Familie
Schrijfster Juliet Nicolson komt uit een familie met een lange traditie om over het eigen leven te schrijven. Bijna alle vrouwen in haar familie schreven dagboeken, vele brieven of biografieën over moeders en grootmoeders. Belangrijk voor dit boek (en voor Juliet) is het feit dat alle vrouwen van haar familie ook dochters waren. Dat kan, schrijft ze, een valkuil of een verrijking zijn. Ouders hebben andere verwachtingen van dochters dan van hun zoons. Dochters hebben moeite gehad om hun afhankelijkheid (negentiende eeuw!) achter zich te laten en zelfstandigheid te veroveren. Juliets schrijfambitie is groot: ze wil begrijpen, dankbaar zijn voor hun bestaan, vergeven waar nodig, leren van de fouten en leren moedig te zijn om eventueel te veranderen. Soms lijkt het een verontschuldiging voor bepaald gedrag.
Serie biografieën
Een huis vol dochters is dus een serie biografieën van die dochters, in chronologische volgorde verteld. Over Pepita de Oliva (Juliets betovergrootmoeder), via Victoria Sackville-West, Vita Sackville-West, Philippa Tennyson d’Eyncourt, Juliet Nicolson (de schrijfster) en haar twee dochters en een kleindochter. Zich afspelend in Spanje, Amerika en Engeland. Over die familieverhoudingen is Juliet kritisch: ‘I In mijn familie lijken ouders altijd te vluchten wanneer hun kinderen hen het meest nodig hebben.
Een van de patronen die zich aftekenen is die van de herhaling van vooroordelen. Lekker als cliffhanger daarentegen is de mededeling dat er tussen kinderen en ouders van beide kanten dingen verborgen zijn gehouden. Vooral over financiën, relaties en geheime liefdeslevens. Sommigen leefden heel lang ‘achter gesloten deuren’, wat ze daarmee ook bedoelt. Een ander patroon is de jaloezie, eenzaamheid en soms gebrek aan eigenwaarde. Het gevoel tekort te schieten is door sommige vrouwen gecompenseerd met drank, geld en seks. Daarom ook heeft Juliet gewacht met dit boek tot de hoofdrolspelers niet meer in leven zijn. Onduidelijk is of ze de onafhankelijkheid van die vrouwen als verworvenheid ziet.
Zoals in biografieën worden details en grote ontwikkelingen samen aangestipt. Bijvoorbeeld over Pepita Duran, de betovergrootmoeder van Juliet uit het Spaanse Malaga: Op vrijdag 10 januari 1851 om acht uur ’s ochtends liepen de verloofden samen door de drukke, rumoerige straten van Madrid om in de plaatselijke kerk van San Milan te trouwen. Of als hyperbool: De dans verschafte Pepita het paspoort dat haar uit de greep van moederlijke controle bevrijdde en haar over de barrière van de Pyreneeën heen tilde.
Een van de bekendste aanwezigen is de grootmoeder van Juliet Nicolson: schrijfster Vita Sackville-West (1892-1962), enig kind en dochter van Victoria en kleindochter van Pepita Duran. Ze werd ook bekend door de beroemde tuinen die ze aanlegde bij Sissinghurst Castle in Kent. Bedoeld of onbedoeld geestig is deze zin: Toen Vita haar eerste kinderstapjes zette – op het rechte pad dat de Green Court op Knole in tweeën deelt… – en dan te lezen dat Vita’s verloving met de diplomaat Harold Nicolson voor haar geen aanleiding is voor monogamie. Zij gebruikte kleding om haar wisselende identiteiten te symboliseren. Dat is een opmerkelijke manier om de regels te overtreden.
Na het publiek maken van alle geheimen, machinaties, verhoudingen, enzovoort in het keurslijf van patriarchaat en aristocratie loopt deze zin van Juliet over van tegenstrijdigheid: Ik heb nagedacht over het grote geluk dat mijn kleindochter heeft gehad dat ze is geboren op een plek waar loyaliteit, respect en gelijkheid hoog in het vaandel staan, waar schuldgevoelens niet worden aangewakkerd,…
‘Een huis vol dochters’ is storytelling op majesteitelijk niveau, met de nadruk op story en privé, geschreven met de pen van het heden. Een pen die zich soms verschrijft. Het verhaal duizelt van de feiten, de plaatsen van handeling, de tijden en de rijkdom. Beperking was geen eigenschap van de familie. De foto’s in het middenkader maken een beetje goed, maar het zijn plaatjes uit een familiealbum, die weinig laten zien van de inhoud in woorden.
Dick de Scally
Over de auteur
Juliet Nicolson (1954) groeide op op Kasteel Sissinghurst in Kent, Engeland. Ze woont in een cottage op het landgoed. Bij het schrijven van dit boek heeft ze onder andere gebruik kunnen maken van vele ongepubliceerde brieven en documenten uit de nalatenschappen van haar voorouders.
Juliet Nicolson – Een huis vol dochters (verschenen als A house full of daughters). Vertaald door Meta Gemert. Uitgeverij Van Maaskant Haun, 2026. ISBN 978 9083 551 159, 344 bladzijden, paperback, € 27,-
