Conserve's Leessite

En steeds opnieuw sterft Selder

Hoofdrol voor de halfgod Dionysos

Je kunt het lezen als een roman over volwassenwording. Je kunt er ook een door mythologie gedreven reis tussen leven en dood in zien. Of je kunt het gewoon waarderen vanwege de schitterende taal van Allard Schröder. Wat je ook kiest, de roman Dood en leven van de jonge Selder is een nieuw bewijs van de literaire kwaliteiten van Schröder.

Een echt groot publiek in al die jaren dat hij al schrijft, heeft hij nooit gekregen. Zelfs de AKO Literatuurprijs die hij in 2002 ontving voor zijn roman De hydrograaf en de latere nominaties voor diverse andere belangrijke literatuurprijzen hebben nooit tot een echte doorbraak geleid. Hij is een schrijver die vooral door zijn collega-schrijvers gewaardeerd wordt vanwege zijn superieure stijl.

Over de auteur

Allard Schröder (Groningen, 1946) debuteerde in 1989 met de novelle De gave van Luxuria. In 1996 ontving hij de Halewijnprijs voor zijn complete oeuvre tot dan toe. In 2002 won hij de AKO Literatuurprijs met de roman De hydrograaf en In de jaren erna werd hij onder meer genomineerd voor de AKO- en de ECI Literatuurprijs en voor de Boon Literatuurprijs. Identiteit, toeval, dood en onverklaarbare gebeurtenissen spelen vaak een belangrijke rol in zijn werk.

Gestopt

Net 22 is hij, de jonge Selder. Zijn ouders menen dat hij in de universiteitsstad rechten studeert (het had al bij zijn geboorte vastgestaan dat hij rechten zou gaan studeren, nooit had hij er werkelijk over nagedacht of hij zoiets wel wilde), maar daar is hij al na een paar maanden, inmiddels anderhalf jaar geleden, mee gestopt. Voor even is hij terug in het ouderlijk huis in de voorstad om te zien of er post voor hem gekomen is.

Feest

Los van wat reclame en een aanmaning is er een bedrukte kaart met een uitnodiging voor een feest bij Denis, een jongen met wie hij zowel op de basis- als op de middelbare school heeft gezeten. Denis had altijd een bijzondere positie tussen zijn klasgenoten. Soms kwam hij maandenlang niet naar school, maar als hij er dan was, was hij al zijn docenten de baas, wist meer dan zij. In zijn aanwezigheid leek het alsof de spanning uit je wegtrok en plaatsmaakte voor een aangename roes van welbehagen. Lezers met enige mythologische kennis en ervaring met het werk van Schröder vermoeden het al: we hebben het hier over Dionysos, de god van de wijn en genot, overwinnaar van de dood.

Viool

Selder gaat naar het feest, laat zich bedwelmen door vioolmuziek, spreekt oud-klasgenoten en ziet er zijn jeugdliefde Katja terug die hij enige tijd terug op nogal arrogante wijze in de steek gelaten heeft toen zij zwanger van een hem onbekende vader bleek te zijn. Maar de gastheer, Denis, ziet hij nergens. Pas als het mooie weer aan het eind van de avond plaatsmaakt voor donder en bliksem ziet hij hem staan op het balkon, hoog boven hem. Iets opstandigs en onredelijks werd in hem wakker. Hij besluit het feest te verlaten, loopt blind de straat op en wordt aangereden door een passerende auto. Krijsende banden. Zwart.

Raadselachtige reis

Het is het begin van wat een raadselachtige reis wordt. Selder blijkt opeens in een auto te zitten, maar deze lijkt een eigen leven te leiden, niets gehoorzaamt meer aan zijn pogingen tot remmen of gas geven. Hij belandt op een vreemde plek met in de verte een stad die zich steeds verder lijkt te verwijderen, overnacht er en keert de volgende dag terug naar het huis van zijn ouders. Zij zijn dol van vreugde, want een allesverwoestende brand door blikseminslag heeft de villa van Denis die nacht in de as gelegd en vrijwel alle feestgangers zijn daarbij omgekomen.

Onbekende stad

Wederom volgt een wonderlijke autorit waarop hij geen enkele invloed lijkt te hebben en ditmaal belandt hij in een onbekende stad waar alles lijkt op zijn eigen wereld en toch totaal anders is. Hij moet onderduiken, wordt verliefd, sluit zich aan bij het leger van zijn nieuwe land, keert weer terug, wordt opnieuw aangereden en sterft opnieuw. Het is een wrede wereld waarin hij is beland en ontsnappen lijkt onmogelijk. Pas als hij Katja na een lange zoektocht terugvindt, verzoent hij zich met zijn bestaan. Of toch niet, getuige die laatste zin die alle mogelijkheden openlaat: ‘Daarna reed Robert Selder weg naar zijn bestemming.’

Terugkerende elementen

Er zijn momenten dat je je afvraagt: wat wil Schröder nou precies vertellen? Bepaalde elementen keren telkens terug, in elke wereld waar Selder verblijft: de roodharige man (Denis/Dionysos), de man met de grijzende krulletjes die hem aanrijdt, de vioolmuziek die hem in vervoering brengt. Wie zijn die mannen en wat is hun rol? In handen van een mindere schrijver zou het al snel een wangedrocht opleveren, maar door de stuwende vertelkracht van Schröder, door zijn nauwkeurige dosering van wat hij wel en wat niet vertelt en door zijn stilistische brille laat je je meeslepen. Van lyrisch schakelt hij moeiteloos over op broodnuchter, zoals in zijn beschrijving van de voorstad onder de zomerzon: ‘loom en lusteloos lispelden de bladeren aan de bomen’ om er stoïcijns op te laten volgen ‘maar de beurskoersen waren stabiel, voor het zoveelste achtereenvolgende jaar was het bruto nationaal product gestegen, de werkloosheid was laag en de mensen werden ouder dan ooit’.

Sonja de Jong

Allard Schröder – Dood en leven van de jonge Selder, De Arbeiderspers,ISBN 978 90 295 5310 0, 448 pagina’s, € 29,99, juni 2026