Isola - Allegra Goodman
Een edelvrouwe overleeft jarenlang op onbewoond eiland
Grotendeels waargebeurd verhaal herverteld
Er bestaan diverse overleveringen van het verhaal van de Franse edelvrouwe Marguérite de la Rocque de Roberval. Er zitten onderlinge verschillen in, maar bepaalde feiten blijven overal hetzelfde. En op die feiten baseerde de Amerikaanse Allegra Goodman haar roman Isola. Geschiedenis, romantisch liefdesverhaal, heldendicht, het is het allemaal. En Goodman weet heel goed hoe ze een meeslepend verhaal moet vertellen.
Over de auteur
De Amerikaanse schrijfster Allegra Goodman (1967) groeide op in Honolulu, studeerde Engels en filosofie aan Harvard en promoveerde in Stanford. Ze publiceerde haar eerste roman in 1998, waarna er nog acht plus een aantal verhalen- en essaybundels volgden. Geen van deze boeken is in het Nederlands vertaald.
Feitelijk
Als het een verzonnen verhaal was, zou je zeggen: nee, dit kan niet, dit is te romantisch, te onrealistisch. Maar de kern van wat Goodman vertelt is wel degelijk echt gebeurd. De historische feiten: Omstreeks 1540 vertrok Jean François de Roberval met drie schepen richting Nieuw-Frankrijk, wat nu Franstalig Canada is. Aan boord was zijn nichtje Marguérite de la Rocque de Roberval, wiens voogd Jean François was. In de monding van de Saint Lawrencerivier, waar talloze eilandjes liggen, liet hij haar, negentien of twintig jaar oud, meedogenloos overboord zetten en naar een onbewoond eiland brengen, samen met haar kamenierster.
Minnaar
Bij haar was bovendien een jonge man, volgens de meeste historische bronnen haar minnaar, die al dan niet vrijwillig meeging. Meer dan twee jaar lang overleefde Marguérite op het eiland. Haar minnaar en haar kamenierster, alsmede de baby die zij er kreeg stierven. De historische bronnen spreken elkaar tegen over de identiteit van de minnaar en over de vraag wie er nu eigenlijk overboord gezet werd en wie toen besloot mee te gaan: was het Marguérite die moest verdwijnen en zwom haar minnaar uit vrije wil achter haar aan? Of werd de minnaar verbannen en klampte Marguérite zich aan hem vast?
Heptamerone
Verschillende historische versies van het verhaal doen de ronde, onder meer in de Heptamerone die koningin Margaretha van Navarra liet schrijven en in de geschriften die de priester André Trevet naliet. Bij de eerste was de jonge vrouw de echtgenote van een onbekende ambachtsman en smeekte zij zelf om haar man te mogen begeleiden toen hij na een ruzie met De Roberval in een sloep naar een onbewoond eiland geroeid werd. Bij Trevet werden zij aan boord verliefd en vergezelde zij daarom haar minnaar naar het eiland. Bij alle twee is Marguérite de enige die overleeft en na twee jaar door toevallig aan wal gekomen Baskische vissers gered wordt.
Mix van feiten en fictie
Allegra Goodman raakte gefascineerd door dit verhaal en schreef er haar roman Isola over. Waar ze bekend zijn, respecteert ze de historische feiten, waar de werkelijke gebeurtenissen door niemand vastgelegd zijn, laat ze haar eigen fantasie erop los. En dat levert een bijzonder lezenswaardig verhaal op, met alles wat een goed verhaal goed maakt: romantiek, dapperheid, ethische dilemma’s en drama.
Haar Marguérite de la Rocque is niet echt verwend door het leven. Haar moeder sterft in het kraambed, haar vader drie jaar later op het slagveld. In het grote, kille kasteel waar zij woont, heeft zij alleen haar kamenierster Damienne die voor haar zorgt. En op de achtergrond is er haar voogd, Jean François de Roberval, een man met veel grote dromen en weinig geld.
Beheerder
Hij maakt dan ook handig gebruik van het feit dat hij het beheer over het omvangrijke fortuin van Marguérite krijgt en weet een groot deel van haar bezittingen in korte tijd over de balk te smijten. Pas als het meisje negen is, maakt zij voor het eerst kennis met hem. Hij belooft een goede echtgenoot voor haar te zullen zoeken, zorgt er – met het oog op die toekomstige echtgenoot - voor dat zij een goede gouvernante krijgt die haar leert lezen, schrijven, musiceren en borduren en laat haar verder weer alleen. Een paar jaar later verbant hij haar zelfs naar een akelige uithoek van haar kasteel, om de rest te verhuren aan een andere adellijke familie.
Melkkoetje
De zoektocht naar een echtgenoot verloopt kennelijk niet naar wens, mogelijk omdat de voogd zijn gouden melkkoetje niet aan een andere man gunt. In 1541, Marguérite is dan achttien en dus de huwbare leeftijd al voorbij, kondigt hij aan dat zij met hem mee moet naar Nieuw Frankrijk. Na enkele succesvolle reizen van zijn landgenoot de ontdekkingsreiziger Jacques Cartier naar de Saint Lawrencebaai bij het huidige Canada acht De Roberval het moment gekomen om het gebied daar te koloniseren en de inheemse bevolking tot slaaf te maken of zo nodig uit te moorden.
Samen met een groep kolonisten en met Marguérite, Damienne en zijn eigen secretaris zet hij koers naar de Saint Lawrencebaai. Maar aan boord ontwikkelt zich een stormachtige romance tussen de secretaris en Marguérite. Als De Roberval dat ontdekt, besluit hij Marguérite en Damienne in een sloep naar een van de talloze eilandjes in de baai te laten roeien en daar achter te laten. De secretaris Auguste kiest ervoor om zich op te offeren en met de vrouwen mee te gaan.
Ontberingen
En daar begint het grote avontuur: het eiland blijkt niet alleen onbewoond, maar kennelijk ook vrij van gevaarlijke dieren, het klimaat is er op dat moment (het is juni) zacht. Dat blijft niet zo: er wachten Marguérite en de haren tal van ontberingen. De winters zijn lang en ijzig koud, door het opvriezen van de zee weten wilde dieren het eiland opeens wel te bereiken. Het is een wonder dat een jonge vrouw die alleen maar heeft geleerd te borduren en te musiceren op een virginaal (een soort klavecimbel) zich staande weet te houden in deze onbarmhartige wereld.
Goodman weet er een spannende roman van te maken die je niet snel weg zult leggen.
Sonja de Jong
Allegra Goodman – Isola. (Oorspronkelijk gepubliceerd in 2025 als Isola bij The Dial Press). Uit het Engels vertaald door Catherine Smit. The House of Books, €23,99, ISBN 978 90 443 7098 0, 416 pagina’s, € 23,99, juni 2026
