Het kabinet van de familie Staal - Yolanda Entius
Een miezerige dictator
Meedogenloos portret van een kille man
‘Hij was een kleine man die dacht dat hij groot was.’ Met die beginwoorden zet Yolanda Entius in haar vierde roman Het kabinet van de familie Staal haar hoofdpersoon genadeloos neer als een miezerige man die zich probeert te verheffen door anderen omlaag te trappen. In de daarna volgende bladzijden toont zij in sobere zinnen die bijwijlen een wurgende beklemming oproepen hoe deze Kobe Staal zijn gezin terroriseert en naar de knoppen helpt.
Over de auteur
Yolanda Entius (1961) publiceerde in 2005 haar eerste roman, Rakelings. Zij won er de Selexyz Debuutprijs mee. Daarna volgden titels als Abdoel en Akil (genomineerd voor de Librisprijs), Alleen voor helden en Om en nabij.
Netjes
Hij vindt zichzelf o zo netjes, Kobe. Hij drinkt niet, hij gokt niet, hij gaat niet naar de hoeren, hij slaat zijn kinderen en zijn vrouw niet. Maar met ijzeren en vooral liefdeloze discipline dwingt hij zijn gezin zich aan hem aan te passen. Zijn vrouw, de schuwe Muis, kiest uit zelfbehoud steeds zijn kant, de drie dochters staan er alleen voor. ‘Kobe wás de vijand niet, hij wérd het als je het tegen hem opnam’, houdt ze haar dochters voor.
Spijkerhard
Als haar oudere zus Ilse psychotisch wordt, begint Mees, de jongste dochter en verteller van het verhaal, zich steeds meer af te vragen, hoe deze vader zo heeft kunnen worden. Was de dood van de drie weken oude Wurm, het eerste kind van Kobe en Muis, de oorzaak of juist het gevolg van Kobes spijkerharde opvattingen? Wat is er gebeurd in het uurtje dat Muis naar de winkel was, terwijl Kobe alleen met zijn zoontje achterbleef? Stierf Wurm aan wiegendood zoals het verhaal is of toch aan iets anders? Mees reist haar dode broer zelfs achterna in het besneeuwde berglandschap van haar vaders Märklin-treinen, maar vindt ook daar geen antwoord op haar vragen.
Meedogenloos
Al in haar drie eerdere romans bewees Entius dat zij in staat is om zonder grote woorden, zonder de dingen expliciet te benoemen, een sfeer van dreiging en onmacht op te roepen. Die kunst heeft zij in Het kabinet van de familie Staal verheven tot onnavolgbare hoogte. In kleine observaties en haast terloopse details tekent zij een meedogenloos portret van een man die - zonder ooit te twijfelen aan zijn eigen gelijk - zijn gezin te gronde richt en van drie dochters die ieder op hun eigen wijze voor het leven beschadigd raken door hun kille jeugd.
Sonja de Jong
Yolanda Entius, Het kabinet van de familie Staal, Cossee, ISBN978 90 593 6306 9, 224 pagina’s, € 18.90, februari 2011
Deze recensie werd eerder gepubliceerd in het Noordhollands Dagblad