Mensen van de dag - Emma Doude van Troostwijk
Fijn boek, als een blij schilderij van personen die elkaar uit genegenheid vasthouden
De charme van het boek zit in de taal
Ik had net zo goed de vergelijking kunnen maken met korte video’s, een serie over een Nederlandse familie, die in een pastorie naast een kerk in de Elzas woont. De familie telt drie generaties: opa en oma, vader en moeder, hun zoon Nicolaas en naamloze dochter, bij wie het vertelperspectief ligt. Zowel de opa als de vader zijn dominee en zoon Nicolaas staat op het punt benoemd te worden in hetzelfde vak. Alleen de oude opa is – laat ik het zo formuleren – een beetje in de war. Als ik in zijn blikveld kom, vestigt hij zijn ogen op mij. Hij steekt zijn hand uit en zegt, aangenaam kennis te maken mevrouw, ik zat op u te wachten.
Kleine scènes
In die pastorale omgeving spelen zich kleine scènes af, waarin weinig spannends gebeurt, afwisselend vrolijk, contemplatief, zeer aards, met opvallend veel beschrijvingen van geuren, kleuren en details. De ronde sleutel klem ik tussen het plat van mijn duim en het kussentje van mijn wijsvinger. De deur gaat open. Ik kijk op. Aan het einde van de smalle gang (…) ligt de gemeentezaal. Ik ruik gelijk de geur. Houtvuur en goedkope wijn.
Twijfelaar
Grote twijfelaar is alleen (of juist) Nicolaas, nog net geen heilige Nicolaas. Onderweg naar zijn benoeming tot dominee twijfelt hij zo sterk aan zichzelf en misschien wel aan het geloof dat hij zich eventjes onzichtbaar maakt door te verdwijnen. Het zijn de enige min of meer spannende passages, terwijl je ervan overtuigd bent dat het goed komt. Uiteindelijk is niet per se het christelijk geloof de wegwijzer voor de twijfelaar, maar wel het geloof in verhalen, aldus vader dominee.
Rituelen
Van grote schoonheid is de scene waarin mama met haar zoon Nicolaas de rituelen van het heilig avondmaal repeteert ter voorbereiding op diens benoeming. Papa vult uit het hoofd de plaats van de Bijbelteksten aan, opa wiebelt op zijn stoel en de verteller steekt haar broer een bemoedigende duim toe. Dat soort saamhorigheid is kenmerkend voor het hele boek.
Tweetaligheid
De charme van het boek zit ook in de taal waarin – om de tweetaligheid in het gezin te benadrukken – originele versregels uit Franse chansons voorkomen. Dit in overleg met de vertaler Liesbeth van Nes. Je gedachten gaan hierdoor ook uit naar een niet zo ver verleden tijd, waarin het trendy was een huisje in Frankrijk te kopen om er te zwijmelen bij de chansons van Jacques Brel en Barbara. Kleine details als afwezigheid van tv, de Kangoo als vervoermiddel en roken zonder bezwaar wijzen daarop. Wel is er al een smartphone.
Negen drukken in zeven maanden
In een van de lovende commentaren, afgedrukt op het omslag (de Nederlandse vertaling telt negen drukken in zeven maanden!), staat dat het een boek is met de vraag hoe je een betekenisvol leven kunt leiden. Die opmerking ging een andere kant op dan mijn ervaring. Ik lees er juist een antwoord in in plaats van de vraag. De betekenis van je leven niet ligt in wat je achterlaat, maar wat je in het hier en nu kunt doen. Gewoon in saamhorigheid leven en verhalen vertellen.
Dick de Scally
Over de auteur
Emma Doude van Troostwijk (1999) groeide op in de Elzas in een Nederlands gezin. Ze studeerde filosofie en is verbonden aan het Franse theatergezelschap Le Gourbi Bleu. Ze schrijft ook voor toneel. Mensen van de dag (de Franse titel Ceux qui appartiennent au jour) is haar debuutroman en verscheen in 2024 bij Les Editions de Minuit. Het werd bekroond met de Prix Francoise Sagan, de Prix Robert Walser en de Prix du métro Goncourt.
Emma Doude van Troostwijk – Mensen van de dag, Meulenhoff Boekerij, vertaald uit het Frans door Liesbeth van Nes. ISBN 978 90 896 8285 7, gebonden, 174 pagina’s, € 20,99, januari 2026
