Conserve's Leessite

Leven en werken van de schrijver Gissing aanleiding voor reflectie op eigen leven en werk van Geerten Meijsing

Het lezen ervan leidt tot wisselende stemmingen en waardering

Dat het verschil tussen ‘een verzameling losse gedachten’ en een zoektocht naar een bepaalde schrijver als bron voor eigen inspiratie niet zo groot is, blijkt uit de roman R.I.P. Gissing door Geerten Meijsing. Je zou ook kunnen zeggen: hij doet een poging die inspiratie te achterhalen en eindigt met ‘een parallel leven’ als conclusie. Zijn Gissing-boek noemt hij ‘een blauwdruk van zijn eigen leven’. Hij las alles over en van Gissing, inclusief diens dagboeken.

Wie was Gissing?

Wie was Gissing? In een interview in de Volkskrant omschrijft hij George Gissing (1857 – 1903) als volgt: Een geniale, productieve en armlastige Britse broodschrijver die leefde in de late negentiende eeuw. Maar zonder verkoopsuccessen, voeg ik toe. Alleen zijn herinneringen aan het harde schrijversleven zijn postuum een verkoopsucces geworden. Op verschillende plaatsen in de roman waardeert Meijsing Gissing als succesvol, maar ook als maker van futiel werk. Gissings werk staat in succes ver af van Meijsing als de auteur van een rij bestsellers, maar schrijven is voor beiden een marteling. Meijsing: Begin er nooit aan! Ook fysiek. Meijsing bestrijdt ‘schrijfpijn’ met morfine. ‘Ik had natuurlijk van het Gissing-syndroom verlost moeten zijn voor ik begon met schrijven, niet alleen van dit boek, maar van alle andere boeken.’

Reis naar Calabrië

In zijn schooltijd wist Meijsing al: ik moet de wijde wereld in, weg uit Holland. Italië blijkt een van zijn inspiratiebronnen te zijn, zoals dat ook voor George Gissing gold. Hij maakte vanuit Rome een reis naar Calabrië van slechts drie weken. Gissings leven en werken zijn niet interessant, wel zijn dood. ‘Waarom zou ik me niet beperken tot het doodsbed van mijn held, romantechnisch gezien het hoogtepunt van zijn leven?’ Na een lange mijmering over zijn eigen dood en begrafenis, geeft Meijsing in het laatste hoofdstuk antwoord op die vraag met een dramatische beschrijving van het doodsbed van zijn held George Gissing. R.I.P.

Overeenkomsten

Gaandeweg deze ‘roman’ blijken er steeds meer overeenkomsten te zijn tussen beider levens. Er is die ene alles verterende liefde voor een meisje/vrouw, plus het peilloze verdriet om het verlies. Zelfmoord is een terugkerend thema in de verhalen en romans van Gissing en verschillende pogingen daartoe ook in Meijsings leven. Beiden zijn veroordeeld om een futiele diefstal, die hen levenslang achtervolgt of denkt te achtervolgen. En er is de ‘angst voor armoede en de dood’.

Klankbord

Meijsing gebruikt het verhaal over Gissing ook als kapstok om allerlei – vooral negatieve - theorieën over literatuur aan op te hangen, zo ook over zijn eigen schrijverij en de kwetsbare ouderdom. R.I.P. Gissing is als het ware het klankbord voor de autobiografie van Meijsing. Dat is mijns inziens de hele clou, maar de affaire met sekssymbool Layla staat dan voor mijn gevoel ver buiten de invloedssfeer van Gissing als inspiratie. Al doet seks in Meijsings werk vaak veel stof opwaaien. Toegegeven: eerlijkheid bij Meijsing is troef. Slechts even stipt Meijsing de negatieve invloed van Gissings moeder aan, in tegenstelling tot zijn eigen situatie in zijn jeugd. ‘Het is natuurlijk een filosofietje van de schillenboer, maar ik maak me sterk dat de liefdeloze moeder (…) haar onvermogen tot liefde op hem heeft overgedragen.’

Feilloze analyse

‘Misschien is de verborgen bedoeling van mijn speurtocht wel gelegen in de jacht op het onbereikbare…’, staat op blz. 223, nog niet als besluit, want hoofdstuk XIII is in mijn ogen als besluit een feilloze analyse van George Gissing, zijn leven en werk, maar wel als resumé. Over alles in de roman hangt een waas van echte of gespeelde mislukking, de geur van bijna: bijna beroemd, bijna geslaagd, bijna begrepen, bijna gelukt, bijna dood. Het lezen ervan leidde bij mij tot wisselende stemmingen en waarderingen.

Dick de Scally

Over de auteur

Geerten Meijsing (1950) is de auteur van een rij succesvolle romans, die met veel nominaties en prijzen (o.a. de Boekenbon Literatuurprijs) zijn overladen. Voor Privé-domein van de Arbeiderspers vertaalde hij werk van buitenlandse schrijvers, o.a. Proust en Stendhal. Geerten Meijsing woonde een groot deel van zijn leven in Italië.

Geerten Meijsing – R.I.P.Gissing, De Arbeiderspers. ISBN 978 8902 9552 363, 358 pagina’s, € 26,99, juni 2026